61. DasameV2.147 saṅgāravoti evaṃnāmako rājagahanagare jiṇṇapaṭisaṅkharaṇakārako āyuttakabrāhmaṇo .

Upasaṅkamīti bhuttapātarāso hutvā mahājanaparivuto upasaṅkami .

Mayamassūti ettha assūtiM2.150 nipātamattaṃ , mayaṃ , bho gotama , brāhmaṇā nāmāti idameva atthapadaṃ .

Yaññaṃ yajāmāti bāhirasamaye sabbacatukkena sabbaṭṭhakena sabbasoḷasakena sabbadvattiṃsāya sabbacatusaṭṭhiyā sabbasatena sabbapañcasatenāti ca evaṃ pāṇaghātapaṭisaṃyutto yañño nāma hoti . Taṃ sandhāyevamāha .

Anekasārīrikan ti anekasarīrasambhavaṃ . Yadidan ti yā esā . Yaññādhikaraṇan ti yajanakāraṇā ceva yājanakāraṇā cāti attho . Ekasmiñhi bahūnaṃ dadantepi dāpentepi bahūsupi bahūnaṃ dentesupi dāpentesupi puññapaṭipadā anekasārīrikā nāma hoti . Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ . Tuyhañca tuyhañca yajāmīti vadantassāpi tvañca tvañca yajāhīti āṇāpentassāpi ca anekasārīrikāva hoti . Tampi sandhāyetaṃ vuttaṃ .

Yassa vā tassa vāti yasmā vā tasmā vā . Ekamattānaṃ dametīti attano indriyadamanavasena ekaṃ attānameva dameti . Ekamattānaṃ sametīti attano rāgādisamanavasena ekaṃ attānameva sameti . ParinibbāpetītiP2.267 rāgādiparinibbāneneva parinibbāpeti . Evamassāyan ti evaṃ santepi ayaṃ .

Evamidaṃ brāhmaṇassa kathaṃ sutvā satthā cintesi – ‘‘ ayaṃ brāhmaṇo pasughātakasaṃyuttaṃ mahāyaññaṃ anekasārīrikaṃ puññapaṭipadaṃ vadeti , pabbajjāmūlakaṃ pana puññuppattipaṭipadaṃ ekasārīrikanti vadeti . Nevāyaṃ ekasārīrikaṃ jānāti , na anekasārīrikaṃ , handassa ekasārīrikañca anekasārīrikañca paṭipadaṃ desessāmī ’’ ti upari desanaṃ vaḍḍhento tena hi brāhmaṇātiādimāha .

Tattha yathā te khameyyāti yathā tuyhaṃ rucceyya .

Idha tathāgato loke uppajjatītiādi visuddhimagge vitthāritameva .

Ethāyaṃ maggoti etha tumhe , ahamanusāsāmi , ayaṃ maggo . Ayaṃ paṭipadāti tasseva vevacanaṃ . Yathā paṭipannoti yena maggena paṭipanno . Anuttaraṃ brahmacariyogadhan ti arahattamaggasaṅkhātassa brahmacariyassa anuttaraṃ ogadhaṃ uttamapatiṭṭhābhūtaṃ nibbānaṃ .

Iccāyan ti iti ayaṃ .

Appaṭṭhatarāti yattha bahūhi veyyāvaccakarehi vā upakaraṇehi vā attho natthi . Appasamārambhatarāti yattha bahūnaṃ kammacchedavasena pīḷāsaṅkhātoM2.151 samārambho natthi .

Seyyathāpi bhavaṃ gotamoV2.148 , bhavaṃ cānando , ete me pujjāti yathā bhavaṃ gotamo , bhavañcānando , evarūpā mama pūjitā , tumheyeva dve janā mayhaṃ pujjā ca pāsaṃsā cāti imamatthaṃ sandhāyetaṃ vadati .

Tassa kira evaṃ ahosi – ‘‘ ānandatthero maṃyeva imaṃ pañhaṃ kathāpetukāmo , attano kho pana vaṇṇe vutte padussanako nāma natthī ’’ ti . Tasmā pañhaṃ akathetukāmo vaṇṇabhaṇanena vikkhepaṃ karonto evamāha .

NaP2.268 kho tyāhan ti na kho te ahaṃ .

Sahadhammikan ti sakāraṇaṃ . Saṃsādetīti saṃsīdāpeti . No vissajjetīti na katheti .

Yaṃnūnāhaṃ parimoceyyan ti yaṃnūnāhaṃ ubhopete vihesato parimoceyyaṃ . Brāhmaṇo hi ānandena pucchitaṃ pañhaṃ akathento viheseti , ānandopi brāhmaṇaṃ akathentaṃ kathāpento . Iti ubhopete vihesato mocessāmīti cintetvā evamāha .

Kā nvajjāti kā nu ajja . Antarākathā udapādīti aññissā kathāya antarantare katarā kathā uppajjīti pucchati . Tadā kira rājantepure tīṇi pāṭihāriyāni ārabbha kathā udapādi , taṃ pucchāmīti satthā evamāha .

Atha brāhmaṇo ‘‘ idāni vattuṃ sakkhissāmī ’’ ti rājantepure uppannaṃ kathaṃ ārocento ayaṃ khvajja , bho gotamātiādimāha . Tattha ayaṃ khvajjāti ayaṃ kho ajja .

Pubbe sudan ti ettha sudan ti nipātamattaṃ . Uttari manussadhammāti dasakusalakammapathasaṅkhātā manussadhammā uttariṃ . Iddhipāṭihāriyaṃ dassesun ti bhikkhācāraṃ gacchantā ākāseneva gamiṃsu ceva āgamiṃsu cāti evaṃ pubbe pavattaṃ ākāsagamanaṃ sandhāyevamāha .

Etarahi pana bahutarā ca bhikkhūti idaṃ so brāhmaṇo ‘‘ pubbe bhikkhū ‘ cattāro paccaye uppādessāmā ’ ti maññe evamakaṃsu , idāni paccayānaṃ uppannabhāvaṃ ñatvā soppena ceva pamādena ca vītināmentī ’’ ti laddhiyā evamāha .

PāṭihāriyānītiM2.152 paccanīkapaṭiharaṇavasena pāṭihāriyāni .

Iddhipāṭihāriyan ti ijjhanavasena iddhi , paṭiharaṇavasena pāṭihāriyaṃ , iddhiyeva pāṭihāriyaṃ iddhipāṭihāriyaṃ . ItaresupiP2.269 eseva nayo .

Anekavihitaṃ iddhividhan tiādīnaṃ attho ceva bhāvanānayo ca visuddhimagge ( visuddhi .2.365) vitthāritova .

NimittenaV2.149 ādisatīti āgatanimittena vā gatanimittena vā ṭhitanimittena vā ‘‘ idaṃ nāma bhavissatī ’’ ti katheti .

Evampi te manoti evaṃ tava mano somanassito vā domanassito vā kāmavitakkādisaṃyutto vāti . Dutiyaṃ tasseva vevacanaṃ . Itipi te cittan ti itipi tava cittaṃ , imañca imañca atthaṃ cintayamānaṃ pavattatīti attho .

Bahuṃ cepi ādisatīti bahuṃ cepi katheti . Tatheva taṃ hotīti yathā kathitaṃ , tatheva hoti .

Amanussānan ti yakkhapisācādīnaṃ . Devatānan ti cātumahārājikādīnaṃ . Saddaṃ sutvāti aññassa cittaṃ ñatvā kathentānaṃ sutvā .

Vitakkavipphārasaddan ti vitakkavipphāravasena uppannaṃ vippalapantānaṃ suttappamattādīnaṃ saddaṃ . Sutvāti taṃ sutvā . Yaṃ vitakkayato tassa so saddo uppanno , tassa vasena ‘‘ evampi te mano ’’ tiādisati .

ManosaṅkhārāV2.150 paṇihitāti cittasaṅkhārā suṭṭhapitā . Vitakkessatīti vitakkayissati pavattayissatīti pajānāti .

Tatheva taṃM2.154 hotīti etaṃ ekaṃsena tatheva hoti . Cetopariyañāṇavasena ñātañhi aññathābhāvi nāma natthi .

Evaṃ vitakkethāti evaṃ nekkhammavitakkādayo pavattentā vitakketha . Mā evaṃ vitakkayitthāti evaṃ kāmavitakkādayo pavattentā mā vitakkayittha .

Evaṃ manasi karothāti evaṃ aniccasaññameva , dukkhasaññādīsu vā aññataraṃ manasi karotha . Mā evan ti niccantiādinā nayena mā manasā karittha .

Idan ti idaṃ pañcakāmaguṇarāgaṃ pajahatha . Idañca upasampajjāti idaṃ catumaggaphalappabhedaṃ lokuttaradhammameva upasampajja pāpuṇitvā nipphādetvā viharatha .

Abhikkantataran tiP2.272 sundarataraṃ . Paṇītataran ti uttamataraṃ .

Māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyatīti māyāya samānakāraṇajātikaṃ viya hutvā upaṭṭhāti . Māyākāropi hi udakaṃ gahetvā telaṃ karoti , telaṃ gahetvā udakanti evaṃ anekarūpaṃ māyaṃ dasseti . Idampi pāṭihāriyaṃ tathārūpamevāti .

Idampi me , bho gotama , pāṭihāriyaṃ māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyatīti cintāmaṇikavijjāsarikkhakataṃ sandhāya evaṃ āha . CintāmaṇikavijjaṃV2.151 jānantāpi hi āgacchantameva disvā ‘‘ ayaṃ idaṃ nāma vitakkento āgacchatī ’’ ti jānanti . Tathā ‘‘ idaṃ nāma vitakkento ṭhito , idaṃ nāma vitakkento nisinno , idaṃ nāma vitakkento nipanno ’’ ti jānanti .

Bhavañhi gotamo avitakkaṃ avicāran ti idha brāhmaṇo avasesaṃ ādesanāpāṭihāriyaṃ bāhirakanti na gaṇhi . Idañca pana sabbaṃ so brāhmaṇo tathāgatassa vaṇṇaṃ kathentoyeva āha .

Addhā kho tyāyan ti ekaṃseneva tayā ayaṃ . Āsajja upanīya vācā bhāsitāti mama guṇe ghaṭṭetvā mameva guṇānaṃ santikaṃ upanītā vācā bhāsitā .

Apica tyāhaṃ byākarissāmīti apica te ahameva kathessāmīti .

Brāhmaṇavaggo paṭhamo .