Issues
Select Version
Tikanipātapāḷi
Tikanipātapāḷi

Sāriputtasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Sāriputtasuttavaṇṇanā

33. TatiyeM2.102 saṃkhittenāti mātikāṭhapanena .
Vitthārenāti ṭhapitamātikāvibhajanena .
SaṃkhittavitthārenātiV2.103 kāle saṃkhittena kāle vitthārena .
Aññātāro ca dullabhāti paṭivijjhanakapuggalā pana dullabhā .
Idaṃ bhagavā ‘‘ sāriputtattherassa ñāṇaṃ ghaṭṭemī ’’ ti adhippāyena kathesi .
Taṃ sutvā thero kiñcāpi ‘‘ ahaṃ , bhante , ājānissāmī ’’ ti na vadati , adhippāyena pana ‘‘ vissatthā tumhe , bhante , desetha , ahaṃ tumhehi desitaṃ dhammaṃ nayasatena nayasahassena paṭivijjhissāmi , mamesa bhāro hotū ’’ ti satthāraṃ desanāya ussāhento etassa bhagavā kālotiādimāha .
Athassa satthā tasmātihāti desanaṃ ārabhi .
Tattha imasmiñca saviññāṇaketiādi vuttanayameva .
AcchecchiP2.208 taṇhan ti maggañāṇasatthena taṇhaṃ chindi . Vivattayi saṃyojanan ti dasavidhampi saṃyojanaṃ samūlakaṃ ubbattetvā chaḍḍesi . Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassāti sammā upāyena sammā paṭipattiyā navavidhassa mānassa pahānābhisamayena vaṭṭadukkhassa antamakāsi .
Idañca pana metaṃ , sāriputta , sandhāya bhāsitan ti , sāriputta , mayā pārāyane udayapañhe idaṃ phalasamāpattimeva sandhāya etaṃ bhāsitaṃ .
Idāni yaṃ taṃ bhagavatā bhāsitaṃ , taṃ dassento pahānaṃ kāmasaññānan tiādi āraddhaṃ . Udayapañhe ca etaṃ padaṃ ‘‘ pahānaṃ kāmacchandānan ’’ ti ( su . ni .1112; cūḷani . udayamāṇavapucchāniddeso 75) āgataṃ , idha pana aṅguttarabhāṇakehi ‘‘ kāmasaññānan ’’ ti āropitaṃ . Tattha byañjanameva nānaṃ , attho pana ekoyeva . Kāmasaññānan ti kāme ārabbha uppannasaññānaṃ , aṭṭhahi vā lobhasahagatacittehi sahajātasaññānaṃ . Domanassāna cūbhayan ti etāsañca kāmasaññānaṃ cetasikadomanassānañcāti ubhinnampi pahānaṃ paṭippassaddhipahānasaṅkhātaṃ arahattaphalaṃ aññāvimokkhaṃ pabrūmīti attho . Niddese pana ‘‘ kāmacchandassa ca domanassassa ca ubhinnaṃ pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānan ’’ ti ( cūḷani . udayamāṇavapucchāniddeso 75) vuttaṃ , taṃ atthuddhāravasena vuttaṃ . Pahānanti hi khīṇākārasaṅkhāto vūpasamopi vuccati , kilese paṭinissajjanto maggopi , kilesapaṭippassaddhisaṅkhātaṃ phalampiM2.103 , yaṃ āgamma kilesā pahīyanti , taṃ amataṃ nibbānampi . Tasmā tattha tāni padāni āgatāni . ‘‘ Aññāvimokkhaṃ pabrūmī ’’ ti vacanato pana arahattaphalameva adhippetaṃ .
ThinassaP2.209 ca panūdanan tipi thinassa ca panūdanante uppannattā arahattaphalameva adhippetaṃV2.104 . Kukkuccānaṃ nivāraṇan ti kukkuccanivāraṇassa maggassa anantaraṃ uppannattā phalameva adhippetaṃ .
Upekkhāsatisaṃsuddhan ti catutthajjhānike phale uppannāya upekkhāya ca satiyā ca saṃsuddhaṃ . Dhammatakkapurejavan ti dhammatakko vuccati sammāsaṅkappo , so ādito hoti , purato hoti , pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti dhammatakkapurejavo . Taṃ dhammatakkapurejavaṃ . Aññāvimokkhan ti aññindriyapariyosāne uppannaṃ vimokkhaṃ , aññāya vā vimokkhaṃ aññāvimokkhaṃ , paññāvimuttanti attho .
Avijjāya pabhedanan ti avijjāya pabhedanante uppannattā , avijjāya pabhedanasaṅkhātaṃ vā nibbānaṃ ārabbha uppannattā evaṃladdhanāmaṃ arahattaphalameva . Iti sabbehipi imehi pahānantiādīhi padehi arahattaphalameva pakāsitanti veditabbaṃ .