[479]6. Kāliṅgabodhijātakavaṇṇanā

Rājā kāliṅgo cakkavattīti idaṃ satthā jetavane viharanto ānandattherena kataṃ mahābodhipūjaṃ ārabbha kathesi .

Veneyyasaṅgahatthāya hi tathāgate janapadacārikaṃ pakkante sāvatthivāsino gandhamālādihatthā jetavanaṃ gantvā aññaṃ pūjanīyaṭṭhānaṃ alabhitvā gandhakuṭidvāre pātetvāM4.229 gacchanti , te uḷārapāmojjā na honti .

Taṃ kāraṇaṃ ñatvā anāthapiṇḍiko tathāgatassa jetavanaṃ āgatakāle ānandattherassa santikaṃ gantvā ‘‘ bhante , ayaṃ vihāro tathāgate cārikaṃ pakkante nipaccayo hoti , manussānaṃ gandhamālādīhi pūjanīyaṭṭhānaṃ na hoti , sādhu , bhante , tathāgatassa imamatthaṃ ārocetvā ekassa pūjanīyaṭṭhānassa sakkuṇeyyabhāvaṃ jānāthā ’’ ti āha .

So ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā tathāgataṃ pucchi ‘‘ kati nu kho , bhante , cetiyānī ’’ ti ?

‘‘ Tīṇi ānandā ’’ ti .

‘‘ Katamāni , bhante , tīṇī ’’ ti ?

‘‘ Sārīrikaṃ pāribhogikaṃ uddissakan ’’ ti .

‘‘ Sakkā pana , bhante , tumhesu dharantesuyeva cetiyaṃ kātun ’’ ti .

‘‘ Ānanda , sārīrikaṃ na sakkā kātuṃ .

Tañhi buddhānaṃ parinibbānakāle hoti , uddissakaṃ avatthukaṃ mamāyanamattameva hoti , buddhehi paribhutto mahābodhirukkho buddhesu dharantesupi cetiyamevā ’’ ti .

‘‘ Bhante , tumhesu pakkantesu jetavanavihāro appaṭisaraṇo hoti , mahājano pūjanīyaṭṭhānaṃV4.205 na labhati , mahābodhito bījaṃ āharitvā jetavanadvāre ropessāmi , bhante ’’ ti .

‘‘ Sādhu , ānanda , ropehi , evaṃ sante jetavane mama nibaddhavāso viya bhavissatī ’’ ti .

Thero kosalanarindassa anāthapiṇḍikassa visākhādīnañca ārocetvā jetavanadvāre bodhiropanaṭṭhāne āvāṭaṃ khaṇāpetvā mahāmoggallānattheraṃ āha –

‘‘ bhante , ahaṃ jetavanadvāre bodhiṃ ropessāmi , mahābodhito me bodhipakkaṃ āharathā ’’ ti .

Thero ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā ākāsena bodhimaṇḍaṃ gantvā vaṇṭā parigalantaṃP4.229 pakkaṃ bhūmiṃ asampattameva cīvarena sampaṭicchitvā gahetvā ānandattherassa adāsi .

Ānandatthero ‘‘ ajja bodhiṃ ropessāmī ’’ ti kosalarājādīnaṃ ārocesi .

Rājā sāyanhasamaye mahantena parivārena sabbūpakaraṇāni gāhāpetvā āgami , tathā anāthapiṇḍiko visākhā ca añño ca saddho jano .

Thero mahābodhiropanaṭṭhāne mahantaṃ suvaṇṇakaṭāhaṃ ṭhapetvā heṭṭhā chiddaṃ kāretvā gandhakalalassa pūretvā ‘‘ idaṃ bodhipakkaṃ ropehi , mahārājā ’’ ti rañño adāsi .

So cintesi ‘‘ rajjaṃ nāma na sabbakālaṃ amhākaṃ hatthe tiṭṭhati , idaṃ mayā anāthapiṇḍikena ropāpetuṃ vaṭṭatī ’’ tiM4.230 .

So taṃ bodhipakkaṃ mahāseṭṭhissa hatthe ṭhapesi .

Anāthapiṇḍiko gandhakalalaṃ viyūhitvā tattha pātesi .

Tasmiṃ tassa hatthato muttamatteyeva sabbesaṃ passantānaññeva naṅgalasīsappamāṇo bodhikhandho paṇṇāsahatthubbedho uṭṭhahi , catūsu disāsu uddhañcāti pañca mahāsākhā paṇṇāsahatthāva nikkhamiṃsu .

Iti so taṅkhaṇaññeva vanappatijeṭṭhako hutvā aṭṭhāsi .

Rājā aṭṭhārasamatte suvaṇṇarajataghaṭe gandhodakena pūretvā nīluppalahatthakādipaṭimaṇḍite mahābodhiṃ parikkhipitvā puṇṇaghaṭe paṭipāṭiyā ṭhapesi , sattaratanamayaṃ vedikaṃ kāresi , suvaṇṇamissakaṃ vālukaṃ okiri , pākāraparikkhepaṃ kāresi , sattaratanamayaṃ dvārakoṭṭhakaṃ kāresi , sakkāro mahā ahosi .

Thero tathāgataṃ upasaṅkamitvā ‘‘ bhante , tumhehi mahābodhimūle samāpannasamāpattiṃ mayā ropitabodhimūle nisīditvā mahājanassa hitatthāya samāpajjathā ’’ ti āha .

‘‘ Ānanda , kiṃ kathesi , mayi mahābodhimūle samāpannasamāpattiṃ samāpajjitvā nisinne añño padeso dhāretuṃ na sakkotī ’’ ti .

‘‘ Bhante , mahājanassa hitatthāya imassa bhūmippadesassa dhuvaniyāmena samāpattisukhena taṃ bodhimūlaṃ paribhuñjathā ’’ ti .

Satthā ekarattiṃ samāpattisukhena paribhuñji .

Thero kosalarājādīnaṃ kathetvā bodhimahaṃ nāma kāresi .

Sopi kho bodhirukkho ānandattherena ropitattā ānandabodhi yevāti paññāyittha .

Tadā bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso āyasmā ānando dharanteyeva tathāgate bodhiṃ ropetvā mahāpūjaṃ kāresiP4.230 , aho mahāguṇo thero ’’ tiV4.206 .

Satthā āgantvā ‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā ‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi ānando saparivāresu catūsu mahādīpesu manusse gahetvā bahugandhamālādīni āharitvā mahābodhimaṇḍe bodhimahaṃ kāresiyevā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .

Atīte kaliṅgaraṭṭhe dantapuranagare kāliṅgo nāma rājā rajjaṃ kāresi .

Tassa mahākāliṅgo , cūḷakāliṅgoti dve puttā ahesuṃ .

Nemittakā ‘‘ jeṭṭhaputto pitu accayena rajjaṃ kāressati , kaniṭṭho pana isipabbajjaṃM4.231 pabbajitvā bhikkhāya carissati , putto panassa cakkavattī bhavissatī ’’ ti byākariṃsu .

Aparabhāge jeṭṭhaputto pitu accayena rājā ahosi , kaniṭṭho pana uparājā .

So ‘‘ putto kira me cakkavattī bhavissatī ’’ ti puttaṃ nissāya mānaṃ akāsi .

Rājā asahanto ‘‘ cūḷakāliṅgaṃ gaṇhā ’’ ti ekaṃ atthacarakaṃ āṇāpesi .

So gantvā ‘‘ kumāra , rājā taṃ gaṇhāpetukāmo , tava jīvitaṃ rakkhāhī ’’ ti āha .

So attano lañjanamuddikañca sukhumakambalañca khaggañcāti imāni tīṇi atthacarakāmaccassa dassetvā ‘‘ imāya saññāya mama puttassa rajjaṃ dadeyyāthā ’’ ti vatvā araññaṃ pavisitvā ramaṇīye bhūmibhāge assamaṃ katvā isipabbajjaṃ pabbajitvā nadītīre vāsaṃ kappesi .

Maddaraṭṭhepi sāgalanagare maddarañño aggamahesī dhītaraṃ vijāyi .

Taṃ nemittakā ‘‘ ayaṃ bhikkhaṃ caritvā jīvikaṃ kappessati , putto panassā cakkavattī bhavissatī ’’ ti byākariṃsu .

Sakalajambudīpe rājāno taṃ pavattiṃ sutvā ekappahāreneva āgantvā sāgalanagaraṃ rundhiṃsu .

Maddarājā cintesi ‘‘ sacāhaṃ imaṃ ekassa dassāmi , sesarājāno kujjhissanti , mama dhītaraṃ rakkhissāmī ’’ ti dhītarañca bhariyañca gahetvā aññātakavesena palāyitvā araññaṃ pavisitvā cūḷakāliṅgakumārassa assamapadato uparibhāge assamaṃP4.231 katvā pabbajitvā uñchācariyāya jīvikaṃ kappento tattha paṭivasati .

Mātāpitaro ‘‘ dhītaraṃ rakkhissāmā ’’ ti taṃ assamapade katvā phalāphalatthāya gacchanti .

Sā tesaṃ gatakāle nānāpupphāni gahetvā pupphacumbaṭakaṃ katvā gaṅgātīre ṭhapitasopānapanti viya jāto eko supupphito ambarukkho atthi , taṃ abhiruhitvā kīḷitvā pupphacumbaṭakaṃ udake khipi .

Taṃ ekadivasaṃ gaṅgāyaṃ nhāyantassa cūḷakāliṅgakumārassa sīse laggi .

So taṃ oloketvā ‘‘ idaṃ ekāya itthiyā kataṃ , no ca kho mahallikāya , taruṇakumārikāya katakammaṃ , vīmaṃsissāmi tāva nan ’’ ti kilesavasena uparigaṅgaṃ gantvā tassā ambarukkhe nisīditvā madhurena sarena gāyantiyā saddaṃ sutvā rukkhamūlaṃ gantvā taṃ disvā ‘‘ bhadde , kā nāma tvan ’’ ti āha .

‘‘ Manussitthīhamasmi sāmī ’’ tiV4.207 .

‘‘ Tena hi otarāhī ’’ ti .

‘‘ Na sakkā sāmi , ahaṃ khattiyā ’’ ti .

‘‘ Bhadde , ahampi khattiyoyeva , otarāhī ’’ ti .

Sāmi , na vacanamatteneva khattiyo hoti , yadisi khattiyo , khattiyamāyaṃM4.232 kathehī ’’ ti .

Te ubhopi aññamaññaṃ khattiyamāyaṃ kathayiṃsu .

Rājadhītā otari .

Te aññamaññaṃ ajjhācāraṃ cariṃsu .

Sā mātāpitūsu āgatesu tassa kāliṅgarājaputtabhāvañceva araññaṃ paviṭṭhakāraṇañca vitthārena tesaṃ kathesi .

Te ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchitvā taṃ tassa adaṃsu .

Tesaṃ piyasaṃvāsena vasantānaṃ rājadhītā gabbhaṃ labhitvā dasamāsaccayena dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi ,‘‘ kāliṅgo ’’ tissa nāmaṃ akaṃsu .

So vayappatto pitu ceva ayyakassa ca santike sabbasippānaṃ nipphattiṃ pāpuṇi .

Athassa pitā nakkhattayogavasena bhātu matabhāvaṃ ñatvā ‘‘ tāta , mā tvaṃ araññe vasa , petteyyo te mahākāliṅgo kālakato , tvaṃ dantapuranagaraṃ gantvā kulasantakaṃ sakalarajjaṃ gaṇhāhī ’’ ti vatvā attanāP4.232 ānītaṃ muddikañca kambalañca khaggañca datvā ‘‘ tāta , dantapuranagare asukavīthiyaṃ amhākaṃ atthacarako amacco atthi , tassa gehe sayanamajjhe otaritvā imāni tīṇi ratanāni tassa dassetvā mama puttabhāvaṃ ācikkha , so taṃ rajje patiṭṭhāpessatī ’’ ti uyyojesi .

So mātāpitaro ca ayyakāyyike ca vanditvā puññamahiddhiyā ākāsena gantvā amaccassa sayanapiṭṭheyeva otaritvā ‘‘ kosi tvan ’’ ti puṭṭho ‘‘ cūḷakāliṅgassa puttomhī ’’ ti ācikkhitvā tāni ratanāni dassesi .

Amacco rājaparisāya ārocesi .

Amaccā nagaraṃ alaṅkārāpetvā tassa setacchattaṃ ussāpayiṃsu .

Athassa kāliṅgabhāradvājo nāma purohito tassa dasa cakkavattivattāni ācikkhi .

So taṃ vattaṃ pūresi .

Athassa pannarasauposathadivase cakkadahato cakkaratanaṃ , uposathakulato hatthiratanaṃ , valāhakakulato assaratanaṃ , vepullapabbatato maṇiratanaṃ āgami , itthiratanagahapatiratanapariṇāyakaratanāni pātubhavanti .

So sakalacakkavāḷagabbhe rajjaṃ gaṇhitvā ekadivasañca chattiṃsayojanāya parisāya parivuto sabbasetaṃ kelāsakūṭapaṭibhāgaṃ hatthiṃ āruyha mahantena sirivilāsena mātāpitūnaṃ santikaṃ pāyāsi .

Athassa sabbabuddhānaṃ jayapallaṅkassa pathavīnābhibhūtassa mahābodhimaṇḍassa uparibhāge nāgo gantuṃ nāsakkhi .

Rājā punappunaṃ codesi , so nāsakkhiyeva .

Tamatthaṃ pakāsento satthā paṭhamaṃ gāthamāha –

67.

‘‘ RājāV4.208M4.233 kāliṅgo cakkavatti , dhammena pathavimanusāsaṃ ;

Agamā bodhisamīpaṃ , nāgena mahānubhāvenā ’’ ti .

Atha rañño purohito raññā saddhiṃ gacchanto ‘‘ ākāse āvaraṇaṃ nāma natthi , kiṃ nu kho rājā hatthiṃ pesetuṃ na sakkotiP4.233 , vīmaṃsissāmī ’’ ti ākāsato oruyha sabbabuddhānaṃyeva jayapallaṅkaṃ pathavīnābhimaṇḍalabhūtaṃ bhūmibhāgaṃ passi .

Tadā kira tattha aṭṭharājakarīsamatte ṭhāne kesamassumattampi tiṇaṃ nāma natthi , rajatapaṭṭavaṇṇavālukā vippakiṇṇā honti , samantā tiṇalatāvanappatiyo bodhimaṇḍaṃ padakkhiṇaṃ katvā āvaṭṭetvā bodhimaṇḍābhimukhāva aṭṭhaṃsu .

Brāhmaṇo taṃ bhūmibhāgaṃ oloketvā ‘‘ idañhi sabbabuddhānaṃ sabbakilesaviddhaṃsanaṭṭhānaṃ , imassa uparibhāge sakkādīhipi na sakkā gantun ’’ ti cintetvā kāliṅgarañño santikaṃ gantvā bodhimaṇḍassa vaṇṇaṃ kathetvā rājānaṃ ‘‘ otarā ’’ ti āha .

Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā āha –

68.

‘‘ Kāliṅgo bhāradvājo ca , rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ ;

Cakkaṃ vattayato pariggahetvā , pañjalī idamavoca .

69.

‘‘ Paccoroha mahārāja , bhūmibhāgo yathā samaṇuggato ;

Idha anadhivarā buddhā , abhisambuddhā virocanti .

70.

‘‘ Padakkhiṇato āvaṭṭā , tiṇalatā asmiṃ bhūmibhāgasmiṃ ;

Pathaviyā nābhiyaṃ maṇḍo , iti no sutaṃ mante mahārāja .

71.

‘‘ Sāgarapariyantāya , mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā ;

Pathaviyā ayaṃ maṇḍo , orohitvā namo karohi .

72.

‘‘ Ye te bhavanti nāgā ca , abhijātā ca kuñjarā ;

Ettāvatā padesaṃ te , nāgā neva mupayanti .

73.

‘‘ Abhijāto nāgo kāmaṃ , pesehi kuñjaraṃ dantiṃ ;

Ettāvatā padeso , sakkā nāgena mupagantuṃ .

74.

‘‘ TaṃV4.209M4.234 sutvā rājā kāliṅgo , veyyañjanikavaco nisāmetvā ;

Sampesesi nāgaṃ ñassāma , mayaṃ yathimassidaṃ vacanaṃ .

75.

‘‘ Sampesito ca raññā , nāgo koñcova abhinaditvāna ;

Paṭisakkitvā nisīdi , garuṃva bhāraṃ asahamāno ’’ ti .

TatthaP4.234 samaṇakolaññan ti tāpasānaṃ puttaṃ .

Cakkaṃ vattayatoti cakkaṃ vattayamānaṃ , cakkavattinti attho .

Pariggahetvāti bhūmibhāgaṃ vīmaṃsitvā .

Samaṇuggatoti sabbabuddhehi vaṇṇito .

Anadhivarāti atulyā appameyyā .

Virocantīti vihatasabbakilesandhakārā taruṇasūriyā viya idha nisinnā virocanti .

Tiṇalatāti tiṇāni ca latāyo ca .

Maṇḍoti catunahutādhikadviyojanasatasahassabahalāya pathaviyā maṇḍo sāro nābhibhūto acalaṭṭhānaṃ , kappe saṇṭhahante paṭhamaṃ saṇṭhahati , vinassante pacchā vinassati .

Iti no sutan ti evaṃ amhehi lakkhaṇamantavasena sutaṃ .

Orohitvāti ākāsato otaritvā imassa sabbabuddhānaṃ kilesaviddhaṃsanaṭṭhānassa namo karohi , pūjāsakkāraṃ karohi .

Ye teti ye cakkavattirañño hatthiratanasaṅkhātā uposathakule nibbattanāgā .

Ettāvatāti sabbepi te ettakaṃ padesaṃ neva upayanti , koṭṭiyamānāpi na upagacchantiyeva .

Abhijātoti gocariyādīni aṭṭha hatthikulāni abhibhavitvā atikkamitvā uposathakule jāto .

Kuñjaran ti uttamaṃ .

Ettāvatāti ettako padeso sakkā etena nāgena upagantuṃ , ito uttari na sakkā , abhikaṅkhanto vajiraṅkusena saññaṃ datvā pesehīti .

Veyyañjanikavaco nisāmetvāti bhikkhave , so rājā tassa lakkhaṇapāṭhakassa veyyañjanikassa kāliṅgabhāradvājassa vaco nisāmetvā upadhāretvā ‘‘ ñassāma mayaṃ yathā imassa vacanaṃ yadi vā saccaṃ yadi vā alikan ’’ ti vīmaṃsanto nāgaṃ pesesīti attho .

Koñcova abhinaditvānāti bhikkhave , so nāgo tena raññā vajiraṅkusena codetvā pesito koñcasakuṇo viya naditvā paṭisakkitvā soṇḍaṃ ukkhipitvā gīvaṃ unnāmetvā garuṃ bhāraṃ vahituṃ asakkonto viya ākāseyeva nisīdi .

SoM4.235 tena punappunaṃ vijjhiyamāno vedanaṃ sahituṃ asakkonto kālamakāsi .

Rājā panassa matabhāvaṃ ajānanto piṭṭhe nisinnova ahosi .

Kāliṅgabhāradvājo ‘‘ mahārāja , tava nāgo niruddho , aññaṃ hatthiṃ saṅkamā ’’ ti āha .

Tamatthaṃ pakāsento satthā dasamaṃ gāthamāha –

76.

‘‘ KāliṅgabhāradvājoV4.210 , nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna ;

Rājānaṃ kāliṅgaṃ , taramāno ajjhabhāsittha ;

Aññaṃ saṅkama nāgaṃ , nāgo khīṇāyuko mahārājā ’’ ti .

TatthaP4.235 nāgo khīṇāyukoti nāgo te jīvitakkhayaṃ patto , yaṃ kiñci karontena na sakkā piṭṭhe nisinnena bodhimaṇḍamatthakena gantuṃ .

Aññaṃ nāgaṃ saṅkamāti rañño puññiddhibalena añño nāgo uposathakulato āgantvā piṭṭhiṃ upanāmesi .

Rājā tassa piṭṭhiyaṃ nisīdi .

Tasmiṃ khaṇe matahatthī bhūmiyaṃ pati .

Tamatthaṃ pakāsento satthā itaraṃ gāthamāha –

77.

‘‘ Taṃ sutvā kāliṅgo , taramāno saṅkamī nāgaṃ ;

Saṅkanteva raññe nāgo , tattheva pati bhumyā ;

Veyyañjanikavaco , yathā tathā ahu nāgo ’’ ti .

Atha rājā ākāsato oruyha bodhimaṇḍaṃ oloketvā pāṭihāriyaṃ disvā bhāradvājassa thutiṃ karonto āha –

78.

‘‘ Kāliṅgo rājā kāliṅgaṃ , brāhmaṇaṃ etadavoca ;

Tvameva asi sambuddho , sabbaññū sabbadassāvī ’’ ti .

Brāhmaṇo taṃ anadhivāsento attānaṃ nīcaṭṭhāne ṭhapetvā buddheyeva ukkhipitvā vaṇṇesi .

Tamatthaṃ pakāsento satthā imā gāthā abhāsi –

79.

‘‘ Taṃ anadhivāsento kāliṅga , brāhmaṇo idamavoca ;

Veyyañjanikā hi mayaṃ , buddhā sabbaññuno mahārāja .

80.

‘‘ SabbaññūM4.236 sabbavidū ca , buddhā na lakkhaṇena jānanti ;

Āgamabalasā hi mayaṃ , buddhā sabbaṃ pajānantī ’’ ti .

TatthaV4.211 veyyañjanikāti mahārāja , mayaṃ byañjanaṃ disvā byākaraṇasamatthā sutabuddhā nāma , buddhā pana sabbaññū sabbavidū .

Buddhā hi atītādibhedaṃ sabbaṃ jānanti ceva passanti ca , sabbaññutaññāṇena te sabbaṃ jānanti , na lakkhaṇena .

Mayaṃ pana āgamabalasā attano sippabaleneva jānāma , tañca ekadesameva , buddhā pana sabbaṃ pajānantīti .

Rājā buddhaguṇe sutvā somanassappatto hutvā sakalacakkavāḷavāsikehi bahugandhamālaṃ āharāpetvā mahābodhimaṇḍe sattāhaṃ vasitvā mahābodhipūjaṃ kāresi .

TamatthaṃP4.236 pakāsento satthā imaṃ gāthādvayamāha –

81.

‘‘ Mahayitvā sambodhiṃ , nānāturiyehi vajjamānehi ;

Mālāvilepanaṃ abhiharitvā , atha rājā manupāyāsi .

82.

‘‘ Saṭṭhi vāhasahassāni , pupphānaṃ sannipātayi ;

Pūjesi rājā kāliṅgo , bodhimaṇḍamanuttaran ’’ ti .

Tattha manupāyāsīti mātāpitūnaṃ santikaṃ agamāsi .

So mahābodhimaṇḍe aṭṭhārasahatthaṃ suvaṇṇatthambhaṃ ussāpesi .

Tassa sattaratanamayā vedikā kāresi , ratanamissakaṃ vālukaṃ okirāpetvā pākāraparikkhittaṃ kāresi , sattaratanamayaṃ dvārakoṭṭhakaṃ kāresi , devasikaṃ pupphānaṃ saṭṭhivāhasahassāni sannipātayi , evaṃ bodhimaṇḍaṃ pūjesi .

Pāḷiyaṃ pana ‘‘ saṭṭhi vāhasahassāni pupphānan ’’ ti ettakameva āgataṃ .

Evaṃ mahābodhipūjaṃ katvā mātāpitaro ayyakāyyike ca ādāya dantapurameva ānetvā dānādīni puññāni katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti .

SatthāM4.237 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘ na , bhikkhave , idāneva , pubbepi ānando bodhipūjaṃ kāresiyevā ’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā māṇavakakāliṅgo ānando ahosi , kāliṅgabhāradvājo pana ahameva ahosin ’’ ti .

Kāliṅgabodhijātakavaṇṇanā chaṭṭhā .

Issues

Select Version

Catuttho bhāgo

Catuttho bhāgo