Veḷudvāravaggo

Author： _System_commentary_ @ Administrator

1. Veḷudvāravaggo

1. Cakkavattirājasuttavaṇṇanā

997. SotāpattisaṃyuttassaV3.306M3.307P3.276 paṭhame kiñcāpīti anuggahagarahaṇesu nipāto . Catunnañhi mahādīpānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ anuggaṇhanto catunnañca apāyānaṃ appahīnabhāvaṃ garahanto satthā ‘‘ kiñcāpi , bhikkhave , rājā cakkavattī ’’ tiādimāha . Tattha catunnaṃ dīpānan ti dvisahassadīpaparivārānaṃ catunnaṃ mahādīpānaṃ . Issariyādhipaccan ti issarabhāvo issariyaṃ , adhipatibhāvo ādhipaccaṃ , issariyaṃ ādhipaccaṃ etasmiṃ rajje , na chedanabhedananti issariyādhipaccaṃ . Kāretvāti evarūpaṃ rajjaṃ pavattāpetvā .

Kiñcāpi , bhikkhave , ariyasāvakoti ettha anuggahapasaṃsāsu nipāto . Piṇḍiyālopena hi yāpanaṃ anuggahanto catunnañca apāyānaṃ pahīnabhāvaṃ pasaṃsanto satthā ‘‘ kiñcāpi , bhikkhave , ariyasāvako ’’ tiādimāha . Tattha nantakānīti anantakāni . Terasahatthopi hi vatthasāṭako dasacchedanato paṭṭhāya nantakanteva saṅkhaṃ gacchati .

Aveccappasādenāti acalappasādena . So panāyaṃ pasādo kiṃ eko , anekoti ? Ekova , so maggena āgatappasādo . Yesu pana vatthūsu apubbaṃ acarimaṃ ruhati , tesaṃ vasena ‘‘ buddhe aveccappasādenā ’’ tiādinā nayena tidhā vutto . Yasmā ca eko , tasmāva ninnānākaraṇo hoti . Ariyasāvakassa hi buddheyeva pasādo ca pemañca gāravañca mahantaṃ , na dhamme vā saṅghe vā , dhammeyeva vā mahantaṃP3.277 , na buddhe vā saṅghe vā , saṅgheyeva vā mahantaṃ , na buddhe vā dhamme vāti etaṃ natthi .

Itipi so bhagavātiādīni visuddhimagge vitthāritāneva .

AriyakantehītiV3.307 ariyānaṃ kantehi piyehi manāpehi . Pañca hi sīlāni bhavantaragatāpi ariyā na kopenti , evaṃ tesaṃ piyāni . Tāni sandhāyetaṃ vuttaṃ . Akhaṇḍehītiādi sadisavasena vuttaṃ . Mukhavaṭṭiyañhi chinnekadesā pāti khaṇḍāti vuccati , majjhe bhinnā chiddāti , ekasmiṃ padese visabhāgavaṇṇā gāvī sabalāti , nānābinducittā kammāsāti , evameva paṭipāṭiyāM3.308 ādimhi vā ante vā bhinnaṃ sīlaṃ khaṇḍaṃ nāma , majjhe bhinnaṃ chiddaṃ , yattha katthaci dvinnaṃ vā tiṇṇaṃ vā paṭipāṭiyā bhinnattā sabalaṃ , ekantaraṃ bhinnaṃ kammāsaṃ . Tesaṃ dosānaṃ abhāvena akhaṇḍāditā veditabbā . Bhujissehīti bhujissabhāvakarehi . Viññuppasatthehīti buddhādīhi viññūhi pasaṃsitehi . Aparāmaṭṭhehīti ‘‘ idaṃ nāma tayā kataṃ , idaṃ vītikkantan ’’ ti evaṃ parāmasituṃ asakkuṇeyyehi . Samādhisaṃvattanikehīti appanāsamādhiṃ upacārasamādhiṃ vā saṃvattetuṃ samatthehi .

2. Brahmacariyogadhasuttavaṇṇanā

998. Dutiye yesaṃ saddhāti padena buddhe pasādo gahito . Sīlan ti padena ariyakantāni sīlāni gahitāni . Pasādoti padena saṅghe pasādo gahito . Dhammadassanan ti padena dhamme pasādo gahitoti evaṃ cattāri sotāpattiyaṅgāni vuttāni . Kālena paccentīti kālena pāpuṇanti . Brahmacariyogadhaṃ sukhan ti brahmacariyaṃ ogāhitvā ṭhitaṃ uparimaggattayasampayuttaṃ sukhaṃ . Yo panesa gāthāya āgato pasādo , so katarapasādo hotīti . Tipiṭakacūḷābhayatthero tāva ‘‘ maggapasādo ’’ ti āha , tipiṭakacūḷanāgatthero ‘‘ āgatamaggassa paccavekkhaṇappasādo ’’ ti . Ubhopi therā paṇḍitā bahussutā , ubhinnaṃ subhāsitaṃ . Missakappasādo esoti .

999. TatiyeP3.278 tasmāti yasmā catūsu sotāpattiyaṅgesu sandissasi , tasmā . Vijjābhāgiyeti vijjākoṭṭhāsike . Sabbasaṅkhāresūti sabbesu tebhūmakasaṅkhāresu . Evamassa upari tiṇṇaṃ maggānaṃ vipassanā kathitā .

Vighātan ti dukkhaṃ .

4-5. Paṭhamasāriputtasuttādivaṇṇanā

1000-1001.

Pañcame sotāpattiyaṅgan ti sotāpattiyā pubbabhāgapaṭilābhaṅgaṃ . Buddhe aveccappasādādayo pana paṭiladdhaguṇāM3.309 sotāpannassa aṅgā nāma , tepi pana sotāpattiyaṅganti āgatā . Tatrāyaṃ dvinnampi vacanattho – sappurise sevanto bhajanto payirupāsanto dhammaṃ suṇanto yoniso manasikaronto dhammānudhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipajjanto sotāpattiṃ paṭilabhatīti sappurisasaṃsevādayo sotāpattiatthāya aṅganti sotāpattiyaṅgaṃ nāma , itare paṭhamamaggasaṅkhātāya sotāpattiyā aṅgantipi sotāpattiyaṅgaṃ , paṭividdhasotāpattimaggassa sotāpattimaggo aṅgantipi sotāpattiyaṅgaṃ .

CatutthaV3.308 uttānameva .

6. Thapatisuttavaṇṇanā

1000-1001.

CatutthaV3.308 uttānameva .

6. Thapatisuttavaṇṇanā

1002. Chaṭṭhe sādhuke paṭivasantīti sādhukanāmake attano bhogagāmake vasanti .

Tesu isidatto sakadāgāmī , purāṇo sotāpanno sadārasantuṭṭho .

Magge purisaṃ ṭhapesun ti tesaṃ kira gāmadvārena bhagavato gamanamaggo . Tasmā ‘‘ bhagavā kāle vā akāle vā amhākaṃ suttānaṃ vā pamattānaṃ vā gaccheyya , atha passituṃ na labheyyāmā ’’ ti maggamajjhe purisaṃ ṭhapesuṃ .

Anubandhiṃsūti na dūratova piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṃsu , bhagavā pana sakaṭamaggassa majjhe jaṅghamaggena agamāsi , itare ubhosu passesu anugacchantā agamaṃsu .

Maggā okkammāti buddhānañhi kenaci saddhiṃ gacchantānaṃyeva paṭisanthāraṃ kātuṃ vaṭṭati kenaci saddhiṃ ṭhitakānaṃP3.279 , kenaci saddhiṃ divasabhāgaṃ nisinnānaṃ . Tasmā bhagavā cintesi – ‘‘ imehi me saddhiṃ gacchantassa paṭisanthāraṃ kātuṃ ayuttaṃ , ṭhitakenapi kātuṃ na yuttaṃ , ime hi mayhaṃ sāsane sāmino āgataphalā . Imehi saddhiṃ nisīditvāva divasabhāgaṃ paṭisanthāraṃ karissāmī ’’ ti maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami .

Paññatte āsane nisīdīti te kira chattupāhanaṃ kattaradaṇḍaṃ pādabbhañjanatelādīni ceva aṭṭhavidhañca pānakaṃ sarabhapādapallaṅkañca gāhāpetvā agamaṃsu , ābhataṃ pallaṅkampi paññāpetvā adaṃsuV3.309 , satthā tasmiṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisīdiṃsūti sesāni chattupāhanādīni bhikkhusaṅghassa dethāti vatvā sayampi bhagavantaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

SāvatthiyāM3.310 kosalesu cārikaṃ pakkamissatītiādi sabbaṃ majjhimapadesavasenava vuttaṃ . Kasmā ? Niyatattā . Bhagavato hi cārikācaraṇampi aruṇuṭṭhāpanampi niyataṃ , majjhimapadeseyeva cārikaṃ carati , majjhimadese aruṇaṃ uṭṭhapetīti niyatattā majjhimadesavasena vuttaṃ .

Āsanne no bhagavā bhavissatīti ettha na kevalaṃ āsannattāyeva tesaṃ somanassaṃ hoti , atha kho ‘‘ idāni dānaṃ dātuṃ gandhamālādīhi pūjaṃ kātuṃ dhammaṃ sotuṃ pañhaṃ pucchituṃ labhissāmā ’’ ti tesaṃ somanassaṃ hoti .

Tasmātiha thapatayo sambādho gharāvāsoti thapatayo yasmā tumhākaṃ mayi dūrībhūte anappakaṃ domanassaṃ , āsanne anappakaṃ somanassaṃ hoti , tasmāpi veditabbametaṃ ‘‘ sambādho gharāvāso ’’ ti . Gharāvāsassa hi dosena tumhākaṃ evaṃ hoti . Sace pana gharāvāsaṃ pahāya pabbajitā , atha evaṃ vo mayā saddhiṃyeva gacchantānañca āgacchantānañca taṃ na bhaveyyāti imamatthaṃ dīpento evamāha . Tattha sakiñcanasapalibodhaṭṭhena sambādhatā veditabbā . Mahāvāse vasantassapi hi sakiñcanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhova . Rajāpathoti rāgadosamoharajānaṃ āpatho , āgamanaṭṭhānanti attho . AbbhokāsoP3.280 pabbajjāti pabbajjā pana akiñcanaapalibodhaṭṭhena abbhokāso . Caturatanikepi hi gabbhe dvinnaṃ bhikkhūnaṃ pallaṅkena pallaṅkaṃ ghaṭetvā nisinnānampi akiñcanaapalibodhaṭṭhena pabbajjā abbhokāso nāma hoti .

Alañca pana vo thapatayo appamādāyāti evaṃ sambādhe gharāvāse vasantānaṃ tumhākaṃ appamādameva kātuṃ yuttanti attho .

Ekaṃ purato ekaṃ pacchato nisīdāpemāti te kira dvepi janā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitesu dvīsu nāgesu tā itthiyo evaṃ nisīdāpetvā rañño nāgaṃ majjhe katvā ubhosu passesu gacchanti , tasmā evamāhaṃsu .

Nāgopi rakkhitabboti yathā kiñci visevitaṃ na karoti , evaṃ rakkhitabbo hoti . Tāpi bhaginiyoti yathā pamādaṃ nāpajjanti , evaṃ rakkhitabbā honti . Attāpīti sitahasitakathitavipekkhitādīni akarontehiM3.311 attāpi rakkhitabbo hoti .( Tehi tathā karontehi na attāpi rakkhitabbo hoti ). Tathā karonto hi ‘‘ sāmidubbho eso ’’ ti niggahetabbo hoti .

Tasmātiha thapatayoti yasmā tumhe rājā niccaṃ rājabhaṇḍaṃ paṭicchāpeti , tasmāpiV3.310 sambādho gharāvāso rajāpatho . Yasmā pana paṃsukūlikabhikkhuṃ evaṃ paṭicchāpento natthi , tasmā abbhokāso pabbajjā .

Evaṃ sabbatthāpi alañca pana vo thapatayo appamādāya appamādameva karothāti dasseti .

Muttacāgoti vissaṭṭhacāgo . Payatapāṇīti āgatāgatānaṃ dānatthāya dhotahattho . Vossaggaratoti vossaggasaṅkhāte cāge rato . Yācayogoti yācitabbakayutto . Dānasaṃvibhāgaratoti dānena ceva appamattakampi kiñci laddhā tatopi saṃvibhāge rato .

Appaṭivibhattan ti ‘‘ idaṃ amhākaṃ bhavissati , idaṃ bhikkhūnan ’’ ti evaṃ akatavibhāgaṃ , sabbaṃ dātabbameva hutvā ṭhitanti attho .

7. Veḷudvāreyyasuttavaṇṇanā

1003. Sattame veḷudvāran ti gāmadvāre paveṇiāgatassa veḷugacchassa atthitāya evaṃladdhanāmo gāmo .

Attupanāyikan tiP3.281 attani upanetabbaṃ .

Samphabhāsenāti amantabhāsena . Samphappalāpabhāsenāti samphappalāpasambhāsena niratthakena aññāṇavacanenāti attho .

1006. DasameV3.312 paropaññāsāti atirekapaññāsa .

Sādhikanavutīti atirekanavuti .

Chātirekānīti chahi adhikāni .

Veḷudvāravaggo paṭhamo .

Issues

Select Version

(SN)Mahāvaggo

(SN)Mahāvaggo