Issues
Select Version
(SN)Mahāvaggo
(SN)Mahāvaggo

Chandasamādhisuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Chandasamādhisuttavaṇṇanā

825. Tatiye chandan ti kattukamyatāchandaṃ . Nissāyāti nissayaṃ katvā , adhipatiṃ katvāti attho .
Padhānasaṅkhārāti padhānabhūtā saṅkhārā , catukiccasādhakasammappadhānavīriyassetaṃ adhivacanaṃ .
Iti ayañca chandotiādīsu chando chandasamādhinā ceva padhānasaṅkhārehi ca , chandasamādhi chandena ceva padhānasaṅkhārehi ca , padhānasaṅkhārāpi chandena ceva chandasamādhinā ca samannāgatāV3.285 . Tasmā sabbe te dhamme ekato katvā ayaṃ vuccati , bhikkhave , chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti vuttaṃ . Iddhipādavibhaṅge ( vibha .437) pana ‘‘ yo tathābhūtassa vedanākkhandhotiādinā nayenaM3.287 imehi dhammehi samannāgatā sesaarūpino dhammā iddhipādāti vuttā . Apica imepi tayo dhammā iddhīpi honti iddhipādāpi . Kathaṃ ? Chandañhi bhāvayato chando iddhi nāma hoti , samādhippadhānasaṅkhārā chandiddhipādo nāma . Samādhiṃ bhāventassa samādhi iddhi nāma hoti , chandappadhānasaṅkhārāP3.256 samādhiddhiyā pādo nāma . Padhānasaṅkhāre bhāventassa padhānasaṅkhārā iddhi nāma hoti , chandasamādhi padhānasaṅkhāriddhiyā pādo nāma , sampayuttadhammesu hi ekasmiṃ ijjhamāne sesāpi ijjhantiyeva . Apica tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ pubbabhāgavasenāpi etesaṃ iddhipādatā veditabbā . Paṭhamajjhānañhi iddhi nāma , paṭhamajjhānassa pubbabhāgaparikammasampayuttā chandādayo iddhipādo nāma . Etenupāyena yāva nevasaññānāsaññāyatanā , iddhividhaṃ ādiṃ katvā yāva dibbacakkhuabhiññā , sotāpattimaggaṃ ādiṃ katvā yāva arahattamaggā nayo netabbo . Sesiddhipādesupi eseva nayo . Keci pana ‘‘ anibbatto chando iddhipādo ’’ ti vadanti . Idha tesaṃ vādamaddanatthāya abhidhamme uttaracūḷavāro nāma āgato – ‘‘ Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo , vīriyiddhipādo , cittiddhipādo , vīmaṃsiddhipādo . Tattha katamo chandiddhipādo ? Idha , bhikkhu , yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ apacayagāmiṃ diṭṭhigatānaṃ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṃ dandhābhiññaṃ , yo tasmiṃ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando , ayaṃ vuccati chandiddhipādo . Avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā ’’ ti ( vibha .457-458). ImeV3.286 pana lokuttaravaseneva āgatā . Tattha raṭṭhapālatthero chandaṃ dhuraṃ katvā lokuttaradhammaṃ nibbattesi . Soṇatthero vīriyaṃ dhuraṃ katvā ; sambhutatthero cittaṃ dhuraṃ katvā , āyasmā mogharājā vīmaṃsaṃ dhuraṃ katvāti . Tattha yathā catūsu amaccaputtesuM3.288 ṭhānantaraṃ patthetvā rājānaṃ upanissāya viharantesu eko upaṭṭhāne chandajāto rañño ajjhāsayañca ruciñca ñatvā divā ca ratto ca upaṭṭhahanto rājānaṃ ārādhetvā ṭhānantaraṃ pāpuṇi . Evaṃ chandadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo . Eko pana – ‘‘ divase divase upaṭṭhātuṃ na sakkomi , uppanne kicce parakkamena ārādhessāmī ’’ ti kupite paccante raññāP3.257 pahito parakkamena sattumaddanaṃ katvā pāpuṇi . Yathā so , evaṃ vīriyadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo . Eko ‘‘ divase divase upaṭṭhānampi urena sattisarasampaṭicchanampi bhāroyeva , mantabalena ārādhessāmī ’’ ti khattavijjāya kataparicayattā mantasaṃvidhānena rājānaṃ ārādhetvā pāpuṇi . Yathā so , evaṃ cittadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabbo . Aparo – ‘‘ kiṃ imehi upaṭṭhānādīhi , rājāno nāma jātisampannassa ṭhānantaraṃ denti , tādisassa dento mayhaṃ dassatī ’’ ti jātisampattimeva nissāya ṭhānantaraṃ pāpuṇi . Yathā so , evaṃ suparisuddhaṃ vīmaṃsaṃ nissāya vīmaṃsadhurena lokuttaradhammanibbattako veditabboti . Imasmiṃ sutte vivaṭṭapādakaiddhi kathitā .