Issues
Select Version
(SN)Mahāvaggo
(SN)Mahāvaggo

Mettāsahagatasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

4. Mettāsahagatasuttavaṇṇanā

235. CatuttheV3.206 mettāsahagatena cetasātiādi sabbaṃ sabbākārena visuddhimagge ( visuddhi .1.240-241) vitthāritameva .
Mayampi kho , āvuso , sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desemāti idampi te purimanayeneva satthu dhammadesanaṃ sutvā vadanti .
Kiṃ gatikā hotīti kiṃ nipphatti hoti . Kiṃ paramāti kiṃ uttamā . Kiṃ phalāti kiṃ ānisaṃsā . Kiṃ pariyosānāti kiṃ niṭṭhā .
Mettāsahagatan ti mettāya sahagataṃ saṃsaṭṭhaṃ sampayuttaṃ . Eseva nayo sabbattha . Vivekanissitā dīni vuttatthāneva .
Appaṭikūlan ti duvidhaṃ appaṭikūlaṃ – sattaappaṭikūlañca , saṅkhāraappaṭikūlañca . Tasmiṃ appaṭikūle iṭṭhe vatthusminti attho . Paṭikūlasaññīti aniṭṭhasaññī . Kathaṃ panettha evaṃ viharati ? Asubhapharaṇaṃ vā aniccanti manasikāraṃ vā karonto . Vuttañhetaṃ paṭisambhidāyaṃ ‘‘ kathaṃ appaṭikūle paṭikūlasaññī viharati . Iṭṭhasmiṃ vatthusmiṃ asubhāya vā pharati , aniccato vā upasaṃharatī ’’ ti .
Paṭikūle pana aniṭṭhe vatthusmiṃ mettāpharaṇaṃ vā dhātumanasikāraṃ vā karonto appaṭikūlasaññī viharati nāma . Yathāha ‘‘ kathaṃ paṭikūle appaṭikūlasaññī viharati . AniṭṭhasmiṃP3.172 vatthusmiṃ mettāya vā pharati , dhātuto vā upasaṃharatī ’’ ti ( paṭi . ma .2.17).
Ubhayamissakapadesupi eseva nayo . Appaṭikūlappaṭikūlesu hi tadeva asubhapharaṇaṃ vā aniccanti manasikāraṃM3.208 vā karonto paṭikūlasaññī viharati nāma .
Paṭikūlāpaṭikūlesu ca tadeva mettāpharaṇaṃ vā dhātumanasikāraṃ vā karonto appaṭikūlasaññī viharati nāma .
‘‘ Cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hotī ’’ tiādinā ( paṭi . ma .2.17) nayena vuttaṃ pana chaḷaṅgupekkhaṃ pavattayamāno ‘‘ appaṭikūle ca paṭikūle ca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako tattha viharati sato sampajāno ’’ ti veditabbo .
Ettāvatā ca imassa bhikkhuno mettāya tikacatukkajjhānaṃ nibbattetvā tadeva pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pattassa saha vipassanāya maggasambojjhaṅgānaṃ ariyiddhiyā ca dassitattā desanā vinivaṭṭetabbā siyā . Idaṃ pana mettājhānaṃ pādakaṃ katvā saṅkhāre sammasantopi yo arahattaṃ pāpuṇituṃ na sakkoti , yasmā tassa arahattaparamā mettā na hoti . Yaṃparamā pana hoti , taṃ dassetabbaṃ . Tasmā tassa dassanatthaṃ ayaṃ desanā āraddhā . Subhaparaman ti subhaniṭṭhaṃ , subhakoṭikaṃ , subhanipphattiṃ . Idhapaññassāti idheva paññā assa , nayimaṃ lokaṃ atikkamatīti idhapañño , tassa idhapaññassa , lokiyapaññassāti attho . Uttarivimuttiṃ appaṭivijjhatoti lokuttaradhammaṃ appaṭivijjhantassa . Yo pana paṭivijjhituṃ sakkoti , tassa arahattaparamāva mettā hotīti attho .
Karuṇā dīsupi eseva nayo . Kasmā panetāsaṃ mettādīnaṃ subhaparamāditā vuttā bhagavatāti ? Sabhāgavasena tassa tassa upanissayattā .
ParatoV3.207 sabbaso vā pana rūpasaññānaṃ samatikkamātiādīsupi iminā nayena puna desanārambhapayojanaṃ veditabbaṃ .
Karuṇāvihārissa uṇhābhighātādirūpanimittaṃ sattadukkhaṃ samanupassantassa karuṇāya pavattisambhavato rūpe ādīnavo parividito hotiM3.209 , athassa parividitarūpādīnavattā pathavīkasiṇādīsu aññataraṃ ugghāṭetvā rūpanissaraṇe ākāse cittaṃ upasaṃharato appakasireneva tattha cittaṃ pakkhandati .
Muditāvihārissa pana tena tena pāmojjakāraṇena uppannapāmojjasattānaṃ viññāṇaṃ samanupassantassa muditāya pavattisambhavato viññāṇaggahaṇaparicitaṃ hoti , athassa anukkamādhigataṃ ākāsānañcāyatanaṃ atikkamma ākāsanimittagocare viññāṇe cittaṃ upasaṃharato appakasireneva tattha cittaṃ pakkhandati .
Iti muditā viññāṇañcāyatanassa upanissayo hoti , na tato paraṃ , tasmā viññāṇañcāyatanaparamāti vuttā .
Upekkhāvihārissa pana ‘‘ sattā sukhitā vā hontu , dukkhato vā vimuccantu , sampattasukhato vā mā vigacchantū ’’ ti ābhogābhāvato sukhadukkhādiparamatthagāhavimukhasambhavato avijjamānaggahaṇadukkhacittaṃV3.208 hoti . Athassa paramatthagāhato vimukhabhāvaparicitacittassa paramatthato avijjamānaggahaṇadukkhacittassa ca anukkamādhigataṃ viññāṇāñcāyatanaṃ samatikkammasambhavato avijjamāne paramatthabhūtassa viññāṇassaP3.174 abhāve cittaṃ upasaṃharato appakasireneva tattha cittaṃ pakkhandati .
Iti upekkhā ākiñcaññāyatanassa upanissayo hoti , na tato paraṃ , tasmā ākiñcaññāyatanaparamāti vuttā .
Desanāpariyosāne pañcasatā bhikkhū arahattaṃ pattāti .