မေ၊ တပည့်တော်အာနန္ဒာသည်။ ဧတံ၊ ဤပဌမဗောဓိသုတ်ကို(ထည့်)။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ ဝါ၊ ဤသို့သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ သုတံ၊ နာခံ မှတ်သား ဆောင်ထားအပ်ပါပြီ။ ဧကံ သမယံ၊ အခါတစ်ပါး၌(ပေါရာဏာစရိယအလို။) ဝါ၊ တစ်ခုသောအခါပတ်လုံး(ဋ္ဌ-အလို)။ ပဌမာဘိသမ္ဗု‌‌ဒ္ဓေါ၊ ဘုရား ဖြစ်ခါစဖြစ်သော။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဥရု‌‌‌‌‌ဝေဠာယံ၊ ဥရုဝေဠ တော၌။ နဇ္ဇာနေရဉ္ဇရာယ၊ နေရဉ္ဇရာမြစ်၏။ တီ‌ရေ၊ ဆိပ်ကမ်း၌။ ဗောဓိရုက္ခမူလေ၊ ဗောဓိညောင်ပင်အနီး၌။ ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။

ဧဝံ မေ သုတံ။ ။မေ-ကို တတိယာအဝုတ္တကတ္တား၊ သုတံ-ကို ကမ္မဝါစက၊ ဧဝံ-ကို နိဒဿနတ္ထ ယောဇနာသည်။ ဧဝံ၊ ဤသို့သေအခြင်းအရာအားဖြင့်ဟု အာကာရတ္တနှင့် ဧဝံ၊ ဤသို့သာ-ဟု အဝဓာရဏတ္ထလည်း ‌ယောဇနာနိုင်သည်။မေ-ကို တတိယာအဝုတ္တကတ္တားမကြံဘဲ ဆဋ္ဌီယန္တသမ္ဗန်အနက် ယောဇနာခဲ့သော် သုတံ-ကို ဘော‌ဟော ဘာဝယုဂ် ကြံလေ။

ဘဂဝါ ပဌာမာဘိသမ္ဗု‌‌ဒ္ဓေါ။ ။ပဌာမာဘိသမ္ဗု‌ဒ္ဓေါ-ကို ဝိသေသန၊ ဘဂဝါ-ကို ဝိသေသျကြံ၍ ‌ယောဇနာလိုက်သည်။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ပဌမာဘိသမာဘိသမ္ဗု‌ဒ္ဓေါ၊အလုံးစုံသော တရားတို့ကို သိတော်မူခါစသည်။ ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ ဝိဟရတိ၊ ၏-ဟုလည်း‌ပေးနိုင်သည်။ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပဌမံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ၊(ဋ္ဌ၊၂၅)။ဝိဟရတိ-၏ကတ္တား ဘဝပါ-ရှိပြီးဖြစ်၍ ပဌမာဘိသမ္ဗု‌ဒ္ဓေါ-ဟူသော ကတ္တားသည်ပို၏။ ထိုသို့ ပိုသောကြောင့် ယင်းအပိုကတ္တားကို ဝိဟရတိ၌-မစပ်ပဲ ဟုတွာထည့်စပ်စေလို၍ ဟုတွာထည့်ကာ အဋ္ဌကထာဖွင့်ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် "ကတ္တားပိုတို့၊ စပ်စေဖို့ရာ၊ ပုဒ်မပါ ဟုတွာထည့်လေမင်း"-ဟုနိယာမ်ဆရာတို့မိန့်ပြီ။

ဣတိ၊ ဧဝံအနေန ပကာ‌ရေန၊ ဤဆိုအပ်လတ္တံ့သော အပြားအားဖြင့်။ ဣမသ္မိံ၊ ဤအဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းအရာသည်။ သတိ ဧဝ၊ ရှိသေးသော်။ ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရစသော အကျိုးတရားသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်နိုင်၏။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ အသတိ၊ မရှိသော်။ ဣဒံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ဣမဿ၊ ဤအဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းတရား၏။ ဥပ္ပါဒါ ဧဝ၊ အနိရောဓာဧဝ၊ ဖြစ်ခြင်း မချုပ်ခြင်းကြောင့်သာ။ ဣဒံ၊ ဤသင်္ခါရစသော အကျိုးတရားသည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဣမဿ၊ ၏။ အနုပ္ပါဒါ နိရောဓာ၊ မဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်းကြောင့်။ ဣဒံ၊ သည်။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ယဒိဒံ၊ ‌ယော အယံ၊ယင်း အကျိုးအကြောင်း ဆက်သွယ်ပုံကား ဤသို့တည်း။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ အမှန်ကို အမှန်အတိုင်း မသိ,အမှားကိုအမှန်ဟု အထင်လွဲမှုဟူသော အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ သင်္ခါရာ၊ အကောင်းအဆိုးပြုမိမှု သင်္ခါရသုံးမျိုးတို့သည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ သင်္ခါရပစ္စယာ၊ အကောင်းအဆိုး သင်္ခါရသုံးမျိုးကြောင့်။ ဝိညာဏံ၊ ပဋိသန္ဓေဝိပေါက်ဝိဉာဏ်, ပဝတ္တိဝိပေါက်ဝိဉာဏ် ၃၂-မျိုးသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဝိညာဏပစ္စယာ၊ လောကီဝိပါက်ဉာာဏ်စိတ်တည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ နာမရူပံ၊ စေတသိက်နာမ်ခန္ဓာ ဘူတရုပ်၊ ဥပါဒါရုပ်သည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ နာမရူပပစ္စယာ၊ နာမ်ရုပ်တည်းဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ သဠာယတနံ၊ စက္ခုပသာဒစသော အာယတနခြောက်ပါးသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ သဠာယတနပစ္စယာ၊ အာယတနခြောက်ပါးဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဖဿော၊ စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံစက္ခုဝိညာဏ် သုံးပါး ပေါင်းဆုံခြင်း တွေ့ထိမှု စက္ခုသမ္ဖဿစသောခြောက်ပါးသော ဖဿသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ ဖဿ ပစ္စယာ၊ ခြောက်ပါးသော ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသုံးမျိုးသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ဝေဒနာသုံးမျိုးဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ တဏှာ၊ ဆာလောင်တပ်မက်မှု တဏှာသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ တဏှာ-ပစ္စယာ၊ ဆာလောင်တပ်မက်မှု တဏှာဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ဥပါဒါနံ၊ စွဲလမ်းမှုဥပါဒါန်လေးမျိုးသည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဥပါဒါနပစ္စယာ၊ ဥပါဒါန်လေးမျိုးဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ဘဝေါ၊ ကမ္မဘဝ,ဥပပတ္တိဘဝ နှစ်မျိုးသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ ဘဝပစ္စယာ၊ ကမ္မဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဇာတိ၊ ခန္ဓာအသစ်ဖြစ်ခြင်း ပဋိသန္ဓေသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ ဇာတိပစ္စယာ၊ ပဋိသန္ဓေ တည်နေခြင်း ဇာတိဟူသော အကြောင်းကြောင့်။ ဇရာမရဏံ၊ ရင့်ရော်အိုမင်းခြင်း စုတိပျက်ကြွေ သေရခြင်းသည်။ သမ္ဘဝတီ၊ ၏။ သောကပဋိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ စ၊ စိုးရိမ် ပူဆွေး ငိုကြွေးရခြင်း ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ပြင်းစွာပူပန်ရခြင်းဟို့သည်လည်း။ သမ္ဘဝန္တီ၊ အနေကန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။

**ဣမသ္မိံ သတိ**။ ။ ဣမသ္မိ့ သတိ-၌ သတိဟူသော လက္ခာသည် "လက္ခဏမှာ ရံတစ်ခါ ဟေတွာဓိပ္ပါယ်ရောက်" ဟူသည်နှင့်အညီ 'ဟိတ်' အနက်ပေးနိုင်သကဲ့သို့ "ဣမဿ အနုပ္ပါဒါ၊ နိရောဓာ" ၌အနုပ္ပါဒါ နိရောဓာ-ဟူသော ဟိတ်သည်လည်း "ဟေတွတ္ထမှာ ရံတစ်ခါ လက္ခဏာအဓိပ္ပါယ်ရောက်" ဟူသည်နှင့်အညီ 'သော်' လက္ခဏအနက်လည်း ပေးနိုင်သည်သာ။

အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ ဘဂဝါ၊ သည်။ ဧတမတ္ထံ၊ ဤအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို။ ဝိဒိတွာ၊ သိတော်မူ၍။ တာယံ ဝေလာယံ၊ ထိုအချိန်အခါ၌။ "ယဒါ ဟဝေ ပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ (လ) သ‌ဟေတုဓမ္မံ" ဟူသော။ ဣမံဥဒါနံ၊ သောမနဿနှင့် ယှဥ်သော ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သောဤဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဥဒါန်းစကားတော်ကို။ ဥဒါနေသိ၊ ကျူးရင့်တော်မူပြီ။

**အာတာပေါ**။ ။အာတာပေါ ဝုစ္စတိ ကိလေသသန္တာပန‌ဋ္ဌေန ဝီရိယံ။(ဋ္ဌ-၄၀)။သန္တာပန-ပူပန်စေခြင်းဟူသည် ကိလေသာတွေကို လောင်ကျွမ်းသွားအောင်ပြုလုပ်ခြင်းပင်တည်း။ထို့ကြောင့်ကိလေသာတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော-ဟု အာတာပကိုပြန်ဆိုသည်။

အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။(သာမညာဓာရ)။ ဘဂဝါ၊ သည်။ တဿ သတ္တာဟဿ၊ ကို။ အစ္စယေန၊ လွန်ရာအခါ၌(ဝိသေသာဓာရ)။ တမှာ သမာဓိမှာ၊ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်သမာဓိမှ။ ဝုဋ္ဌဟိတွာ၊ ထတော်မူ၍။ ရတ္တိယာ၊ ညဉ့်၏။ မဇ္စျိမံ ယာမံ၊ ပတ်လုံး။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ၊ ကို။ ပဋိလောမံ၊ ပဋိလုံ။ ဝါ၊ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဥ်မှ ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့်။ သာဓုကံ၊ ကောင်းစွာ။ မနသိ၊ စိတ်၌ အကာသိ၊ ပြုပြီ။ တစ်နည်း၊မနသာ'ကာသိ၊ ပြီ။ ကိန္တိ၊ အဘယ်သို့။ သာဓုကံ မနသာကာလိ၊ ကောင်းစွာနှလုံးသွင်းသနည်း။

အနုလောမနှင့်ပဋိလောမ

"အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊သင်္ခါရ ပစ္စယာ ဝိညာဏံ" စသော ဒေသနာသည် အနုလောမပဋိစ္စသမုပ်ပါဒ်တည်း။ အဘယ်ကြောင့်နည်း။အဝိဇ္ဇာဟူသောအကြောင်းတရားသည် လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်သော သင်္ခါရတရားတည်းဟူသေ အကျိုးတရားကို တာဝန်ကျေပွန်အောင် အဝိဇ္ဇာကိုယ်တိုင် ဖန်တီး၏၊ ဖြစ်ပေါ်စေ၏။ထို့အတူ သင်္ခါရတည်း ဟူသော အကြောင်းတရားသည်လည်း မိမိလုပ်သင့်လုပ်ထိုက်သော ဝိညာဏ်တည်းဟူသော အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်အောင် တာဝန်ကျေပွန်စွာထမ်းဆောင်၏။ ဤသို့ ထိုထိုအကြောင်းအရာတို့သည် ထိုထိုအကျိုးတရားတွေ ဖြစ်ပေါ်အောင် လုပ်ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ပြုလုပ်သောကြောင့် ဝါ-ဖြစ်စေသောကြောင့် အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ စသော ဒေသနာကို အနုလုံပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟု ခေါ်ဆိုရလေသည်။

ဣတိ-ဧဝံ အနေန ပကာရေန၊ အားဖြင့်။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ အသတိ ဧဝ၊ သော်သာ။ ဣဒံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ သတိ၊ သော်။ ဣဒံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်နေမည်သာ။ ဣမဿ၊ ၏။ နိ‌ရောဓာ ဧဝ-အနုပ္ပါ ဒါ ဧဝ၊ ချုပ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာ။ ဣဒံ၊ သည်။ နိရုဇ္စျတိ၊ ချုပ်၏။ ဣမဿ၊ ၏။ အနိရောဓာ ဥပ္ပါဒါ၊ မချုပ်ဘဲဖြစ်ခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ မချုပ်ဘဲဖြစ်ခဲ့သော်။ ဣဒံ၊ သည်။ န နိရုဇ္စျတိ၊ ချုပ်မည်မဟုတ်။(ဋ္ဌနှင့်အညီ ဧဝတ္တ, ဧဝတ္တဖလတို့ကို ထည့်၍‌ယောဇနာသည်။)

အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော။သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓောစသောဒေသနာကား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပဋိလောမတည်း။ဘာကြောင့်နည်း။အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အကြောင်းတရားသည် မိမိပြုလုပ်နေကျ ဖန်တီးနေကျဖြစ်သော သင်္ခါရတည်းဟူသောအကျိုးဖြစ်ပေါ်အောင် မပြုလုပ် မဖန်တီးတော့ပေ။

ဤသို့မိမိလုပ်နေကျ လုပ်ငန်းကိစ္စကို အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့က မပြုလုပ်မဖန်တီးခြင်းသည် ရိုးရာ အစဥ်အလာဓမ္မတာကို ဆန့်ကျင်၏။ ထို့ကြောင့် ပဋိလောမ ပဋိစ်စသမုပ္ပါဒ်ဟု ခေါ်ဆိုရ၏။(အဝိဇ္ဇာဒိကော ပစ္စယာကော အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏတော အနုလောမောတိ ဝုစ္စတိ။ အတ္တနော ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရဏတော အနုလောမောတိ ဝုစ္စတိ။အတ္တနော ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဿအကရဏတော အနုလောမောတိ ဝုစ္စတိ။(ဋ္ဌ၊၃၅၊၄၃။)

ယဒိဒံ၊ ယောအယံ၊ယင်းချုပ်ခြင်း၏ အကြောင်းအကျိုးဆက်သွယ်ပုံကား ဤသို့ပင်တည်း။ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ၊ အနုသယကို ပယ်သည်၏အစွမ်းအားဖြင့်အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ခြင်းကြောင့်။ သင်္ခါရနိရောဓော၊ အကောင်းအဆိုးကိုပြုမိမှုသင်္ခါရသုံးပါးတို့၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ သင်္ခါရနိရောဓာ၊ သင်္ခါရသုံးမျိုးတို့၏ချုပ်ခြင်းကြောင့်။ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ပဋိသန္ဓေဝိပေါက်ဝိညာဏ်, ပဝတ္တိဝိပေါက်ဝိညာဏ် သုံးဆယ့်နှစ်မျိုးတို့၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဝိညာဏနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ နာမရူပနိရောဓော၊ စေတသိက်နာမ်ခန္ဓာ,ဘူတရုပ်,ဥပါဒါရုပ်တို့၏ ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ နာမရူပနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ သဋ္ဌာယတနနိရောဓော၊ စက္ခုစသော အာယတန ခြောက်ပါး၏ချုပ်ခြင်းသည်။ သဠာယတနနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ သဠာယတနနိရောဓ။ ။ "နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနိရောဓော"ဟုမိန့်သော်လည်း "န ဟိ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိကမတော ဥဒ္ဓံ ယာဝ ပရိနိမ္ဗာနသဋ္ဌာယတနာဒီနံခအပ္ပဝတိ။အထ ခေါ နတ္ထိကာ နိရောဓသဒ္ဒဝစနီယတာခီနသံယောဇဥ်နတာတိ နိရောဓော ဝုတ္တော"ဟူသော ဋ္ဌကိုထောက်၍သဋ္ဌာယတနနိရောဓသည် အစ္စန္တနိရောဓ မုချနိရောဓ-မဟုတ်ဟုမှတ်။(ဋ္ဌ-နှာ၃၇။) ဖဿနိရောဓော၊ စက္ခုပသာဒ,ရူပါရုံ,စက္ခုဝိညာဉ် သုံးပါးပေါင်းဆုံခြင်း စက္ခုသမ္ဖဿစသော ဖဿခြောက်ပါးတို့၏ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဖဿနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာသုံးပါးချုပ်ခြင်းသည်။ ‌ဟောတိ၊ ၏။ ဝေဒနာနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ တဏှာနိ‌ရောဓော၊ ဆာလောင်တပ်မက်မှုတဏှာ မဖြစ်တော့သည့်အနေဖြင့်ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ တဏှာနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ စွဲလမ်းမှုဥပါဒါန်လေးမျိုးမဖြစ်တော့သည့်အနေဖြင့် ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဥပါဒါနရောဓာ၊ ကြောင့်။ ဘဝနိရောဓော၊ ကမ္မဘဝ,ဥပပတ္တိဘဝချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဘဝနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ ဇာတိနိရောဓော၊ ခန္ဓာသစ်ဖြစ်ခြင်းတည်းဟူသော ဇာတိပဋိသန္ဓေချုပ်ခြင်းသည်။‌ ဟောတိ၊ ၏။ ဇာတိနိရောဓာ၊ ကြောင့်။ ဇရာမရဏံ၊ ရင့်ရော်အိုမင်းခြင်း စုတိပျက်ကြွေသေ‌ရခြင်းသည်လည်းကောင်း။ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿု-ပါယာသာစ၊ စိုးရိမ်ပူဆွေးရခြင်း ငိုကြွေးရခြင်း ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်းစိတ်ဆင်းရဲခြင်းပြင်းစွာ ပူပန်ရခြင်းတို့သည်လည်းကောင်း။ နိရုဇ္စျန္တိ၊ ချုပ်ငြိမ်းကုန်၏။

ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ကေဝလဿ၊ သော။ ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ၏။ နိရောဓော၊ ချုပ်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ သာဓုကံ၊ ကောင်းစွာ။ မနသာကာသိ၊ နှလုံးသွင်းပြီ။

အနုလုံပဋိစ္စသမုပ်ပါဒ်နှင့် ပဋိလုံပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အထူး

အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာစသော အနုလုံပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သည် ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ်ဟူသော ကာလတ္တယ၌ အကျုံးဝင်သော ဆင်းရဲတုံးဆင်းရဲခဲသက်သက်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၏ အကြောင်းအကျိုးဆက်သွယ်၍ ဆက်ကာဆက်ကာဖြစ်ပုံကိုပြ၏။အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော စသော ပဋိလုံပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကား ကာလတ္တယ၌အကျုံးဝင်သော ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရ၏ အကြောင်းအကျိုးကွင်းဆက် ဆက်သွယ်ပြီး ချုပ်ပုံကိုမပြ။ကာလတ္တယ၌ အကျုံးဝင်သော ရုပ်နာမ်ဓမ္မတို့၏အချင်းချင်း ဆက်သွယ်၍ ချုပ်ပုံကို ဟောတော်မူသည်မဟုတ်။မဂ်ကို မပွားရသေးသည်ရှိသော်ဝါ-မဂ်မရသေးသည်ရှိသော် နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဖြစ်သင့်ဖြစ်ထိုက်ဖြစ်နိုင်သော ဒုက္ခအစုအဝေးမျှ ဖြစ်သောရုပ်နာမ်သင်္ခါရ၏ မဂ်ကိုရသည့်အတွက်မဖြစ်တော့ဘဲ ချုပ်ငြိမ်းပုံကိုသာပြသည်။ပါ၊ချူပ်ငြိမ်းပုံကိုသိစေရန်ဟောတော်မူအပ်သည်။

ဣတိ-ဧဝံအနေန ပကာရေန၊ အားဖြင့်။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ သတိ ဧဝ၊ ရှိသော်သာ။ ဣဒံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ အသတိ၊ မရှိခဲ့သော်။ ဣဒံ၊ သည်။ န ‌ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ဣမဿ၊ ၏။ ဥပ္ပါဒါ ဧဝ-အနိရောဓာ ဧဝ၊ ဖြစ်ခြင်း မချုပ်ခြင်းကြောင့်သာ။ ဣဒံ၊ သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဣမဿ၊ ၏။ အနုပ္ပါဒါ-နိရောဓာ၊ မဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ မဖြစ်ဘဲ ချုပ်ခဲ့သော်။ ဣဒံ၊ သည်။ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ မဖြစ်ပေါ်နိုင်။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ အသတိ ဧဝ၊ သော်သာ။ ဣဒံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ဣမသ္မိံ၊ သည်။ သတိ၊ သော်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်နိုင်၏။ ဣမဿ၊ ၏။ နိရောဓာ ဧဝ- အနုပ္ပါဒါ ဧဝ၊ သာလျှင်။ ဣဒံ၊ သည်။ နိရုဇ္စျတိ၊ ချုပ်ပျောက်၏။ ဣမဿ၊ ၏။ အနိရောဓာ ဥပ္ပါဒါ၊ ခဲ့သော်။ ဣဒံ၊ သည်။ န နိရုဇ္စျတိ၊ မချုပ်။

ထို့နောက်"တတော တေနေဝ ပလ္လင်္ကေန ဗောဓိရုက္ခမူလေ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေန္တော 'သတ္တမာယ ရတ္တိယာ' တီသု ယာမေသု ဝုတ္တနယေန ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ မနသိ ကရိတွာ ယထာဣမံ ဣမာနိ ဥဒါနာနိ ဥဒါနေသိ-ဟု ဆက်လက်ဖွင့်ဆိုပြန်၏။ ထိုအဖွင့်၌ တတော သတ္တမာယ ရတ္တိယာ ထောက်၍ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၇-ရက်နေ့ည၏ ယာမ် ၃-ယာမ်၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကိုနှလုံးသွင်း၍ ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည်-ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကိုသိရသည်။ဤကား သီဟိုဠ်မူအရ ရေးသားချက်တည်း။

   ဆဋ္ဌမူ၌ "သတ္တမာယ ရတ္တိယာ"ဟုမရှိ။ "သမ္ပတ္တာယ ပါဋိပဒရတ္တိယာ"ဟုရှိသည်။ထို အလို ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁-ရက်နေ့ည၌ ဥဒါန်းကျူးရင့်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ရက် (၇)ရက်ရှိသည့်အနက် နောက်ပြန်ရေတွက်သော်လပြည့်ကျော် ၁-ရက်နေ့ဖြစ်နိုင်သော်လည်း "အဘိသမ္ဗောဓိတော"ဟူသောသင်္ခေပဝါကျမှ ပဥ္စမီ တောပစ္စယန္တပုဒ်၊ဝိတ္ထာရဝါကျမှ တတောဟူသော ပဥ္စတောပစ္စယန္တပုဒ်တို့ကိုထောက်လျှင် ပဋိလောမဂဏနနည်းဖြင့် ရေတွက်ခြင်းငှာမသင့်။ပဋိလောမနည်းဖြင့်ရေတွက်ခြင်းငှာ မသင့်လျှင် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁-ရက်ဟူသော ပါဋိပဒညဉ့်၌ ဥဒါန်း ၃-ဂါထာတို့ကို ကျူးရင့်ခြင်းလည်းမဖြစ်နိုင်ပေ။ဤနိဿယလာ ဝိနိစ္ဆယကို အတည်မပြုသေးဘဲ ပညာရှင်များစဉ်းစားတော်မူကြပါလေ။

ယဒိဒံ-ယော အယံ၊ ယင်းအကြောင်းအကျိုးဆက်သွယ်၍ ဖြစ်ပုံ,အအကြောင်းအကျိုး ဆက်သွယ်၍ ချုပ်ပုံကားဤသည်ပင်တည်း။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ သင်္ခါရာ၊ သည်။ သမ္ဘဝန္တိ၊ ကုန်၏။ သင်္ခါရပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဝိညာဏံ၊ သည်။ သမ္ဘဝန္တိ၊ ကုန်၏။ ဝိညာဏပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ နာမရူပံ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ နာမရူပပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ သဠာယတနံ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ သဠာယတနပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဖဿော၊ သည်။ ဟမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဖဿပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဝေဒနာ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဝေဒနာပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ တဏှာ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ တဏှာပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဥပါဒါနံ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဥပါဒါနပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဘဝေါ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဘဝပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဇာတိ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ ဇာတိပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဇရာမရဏံ၊ သည်။ သမ္ဘဝတိ၊ ၏။ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ၊ တို့သည်လည်း။ သမ္ဘဝတိ၊ ကုန်၏။

ဥဒါန်းနှင့် ဝိနည်းမဟာဝါဥဒါန်းကျူးရင့်ပုံခြင်း မတူ

   ဤဥဒါန်းပါဠိ၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အနုလုံကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းပြီးလျှင် ပဌမဥဒါန်းဂါထာကို ကျူးရင့်သည်။ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပဋိလုံကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းပြီးလျှင် ဒုတိယဥဒါန်းဂါထာကို ကျူးရင့်သည်။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလုံပဋိလုံ ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းပြီးလျှင် တတိယဥဒါန်းဂါထာကိုကျူးရင့်သည်။

   ဝိနည်းမဝါ၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလုံ ပဋိလုံ အနုလောမပဋိလောမတို့ကိုဆက်တိုက် ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းပြီးနောက် ဥဒါန်း ၃-ဂါထ, ကိုလည်းဆက်တိုက်ကျူးရင့်တော်မူသည်။ ယင်းသို့ မတူသော်လည်း အချင်းချင်း မဆန့်ကျင်ပါ။ဘုရားဖြစ်ပြီး ရက်သတ္တခုနှစ်ပတ် (ဝါ) ၄၉-ရက်ပတ်လုံး သတင်းသုံးနေထိုင်စဉ် ရတနာဃသတ္တာဟ၌ ဝိမုတ္တိသုခကို ခံစားတော်မမူဘဲ အဘိဓမ္မာသဘာဝတို့ကို အထူးသဖြင့် ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကို ပရိစယပြု၍ နေတော်မူသည်။

ဧဝံ၊ ဤသို့လျှင်။ ကေဝလဿ၊ သော။ ဧတဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ၊ ၏။ နိရောဓော၊ ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့။ မနသာကာသိ၊ နှလုံးသွင်းပြီ(ပြန်စပ်)။ `` ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ သိသင့်သိထိုက်သောအချက် (က)အင်္ဂါ ၁၂။ ။အဝိဇ္ဇာ,သင်္ခါရ,ဝိညာဏ်,နာမ်ရုပ်,၊သဠာယတန,ဖဿ,ဝေဒနာ,တဏှာ,ဥပါဒါန်,ဘဝ,ဇာတိ,ဇရာမရဏ-ဟု ၁၂-ပါး။သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ကို ဗြဟ္မာတို့၌ မဖြစ်သောကြောင့် အင်္ဂါအနေဖြင့် မထည့်ရ။ ဗျာဓိသည် ဒုက္ခပင်ဖြစ်သောကြောင့် ဇာတိ ဇရာမရဏသုံးမျိုးကိုသာ ဟော၍ ဗျာဓိကို သီးသန့်ထည့်၍ ဟောတော်မမူ။

``

တေန ခေါ ပန သမယေန၊ ထိုအခါ၌။ သမ္ဗဟုလာ၊ များစွာကုန်သော။ ဇဋိလာ၊ ရသေ့တို့သည်။ သီတာသု၊ ချမ်းအေးကုန်သော။ ဟေမန္တိကာသု၊ ဆောင်းဥတုအပါအဝင် ဖြစ်ကုန်သော။ ရတ္တီသု၊ ညဉ့်တို့၌။ အန္တရဋ္ဌကေ၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၁၁-ရက်မှ တပေါင်းလဆန်း ၄-ရက်အတွင်း ပေါင်းရှစ်ရက်ဖြစ်သော။ ဟိမပါတသမယေ၊ ဆီးနှင်းကျရာ အချိန်အခါ၌။ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိကာ၊ ဤသို့အယူရှိကြသည်။ ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။ ဂယာယံ၊ ဂယာရွာ အနီး၌။ ဝါ၊ ဂယာရွာအနီးရှိ ‌ရေကန်ရေဆိပ် မြစ်ရေဆိပ်၌။ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိပိ၊ ကိုယ်ကိုရေ့အထက်သို့ ပေါ်အောင် ဖော်လည်းဖော်ကြကုန်၏။ နိမုဇ္ဇန္တိပိ၊ ကိုယ်ကိုရေ့အောက်သို့ မြှုပ်အောင် မြှုပ်လည်းမြှုပ်ကြ,ငုပ်လည်းငုပ်ကြကုန်၏။ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇမ္ပိ၊ ရေပေါ်ဖော်ခြင်း ရေ့အောက် မြှုပ်ခြင်းငုပ်ခြင်းနှင့် နှစ်မျိုးလုံးကို-လည်း။ ကရောန္တိ၊ ပြုလုပ်ကြကုန်၏။ သြသိဉ္စန္တိပိ၊ လက်ဖြင့် ရေကို ယူ၍ခေါင်းပေါ်ကိုယ်ပေါ်သို့ သွန်းလောင်းလည်း သွန်းလောင်းကြ ကုန်၏။ အဂ္ဂမ္ပိ ဇုဟန္တိ၊ မီးကိုလည်းပူဇော်ကြကုန်၏။ ဝါ၊ မီးကိုလည်း လုပ်ကျွေးကြကုန်၏။

ဂယာယံ

ဂယာ-သည် ဂါမ-နှင့် တိတ္ထ နှစ်မျိုးဟော။ဂါမ-ဟောလျှင် သမီပတ္ထေဘုမ္မံ-နှင့်အညီ ဂယာရွာအနီး အရပ်ကိုယူ။တိတ္ထ-ကိုဟောလျှင် ဂယာရွာအနီးရှိရေကန်၏ရေဆိပ် မြစ်၏မြစ်ဆိပ်အရပ်ကိုယူ။ဂယာရွာ၏အနီးအရပ်,ရေဆိပ်ဆိုသော်လည်း ဆင်ဦးခေါင်းနှင့်တူသော အထွတ်ရှိသောတောင်၊ထိုတောင်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော ဆင်ဦးကင်းနှင့်တူသော သံဃာတစ်ထောင်ဆံ့သော ကျောက်ဖျာထက်၌ ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။ ဗာဟိယော ဒါရုစိရိယော၊ သည်။ တရမာနရူပေါ၊ ဖြည်းဖြည်း လျှင်မြန်သော သဘောရှိသည်ဖြစ်၍။ ဇေတဝနာ၊ မှ။ နိက္ခမိတွာ၊ ထွက်ခွာ၍။ သာဝတ္ထိံ၊ သို့၊ ပိဏ္ဍာယ၊ ငှာ။ စရန္တံ၊ လှည့်လည် ကြွသွားတော်မူနေသော။ ပါသာဒိကံ၊ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော(အာဝဟတိတဒ္ဓိတ်။ပသာဒါဝဟံ။ဋ္ဌ)။ ပသာဒနီယံ၊ ကြည်ညိုထိုက်သော။(ပသာဒနီယံ ပသိဒိတဗ္ဗယုတ္တံ။ဋ္ဌ)။အနီယပစ္စည်း၏ ကမ္မတ္ထပြသော ပစ္စယတ္ထ။ ပသာဒါဝဟံ ဝါ-ဟု ဒုဝိကပ်ဖွင့်သည်ကား ဘာဝတ္ထကို ပြခြင်းသာ)။ သန္တိန္ဒြိယံ၊ ငြိမ်သက်သောဣန္ဒြေရှိသော။ သန္တမာနသံ၊ ငြိမ်းအေးသောစိတ်ရှိသော။ ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တံ၊ မြတိသော ကိလေသာတို့မှလွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်ဝိမုတ္တိပညာတည်းဟူသော ဒမထ,မြတ်သောကိလေသာတို့မှလွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် သမာဓိတည်းဟူသော စေတောဝိမုတ္တိ-ဟုခေါ်ဆိုအပ်သော သမထကို ရရှိတော်မူသော။("မြတ်သော အရဟတ္တဖိုလ် ဝိမုတ္တိပညာတည်းဟူသော ဒမထ,မြတ်သော အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် သမာဓိတည်းဟူသော စေတောဝိမုတ္တိသမထကို ရရှိတော်မူပြီးသော"ဟုသော်လည်း ပေးလေ။ဒမထ-ဟူသည် အရဟတ္တဖိုလ်ပညာ ဝိမုတ္တိပညာ။သမထ-ဟူသည် အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သောသမာဓိ စေတောဝိမုတ္တိ-ကိုဆိုလိုသည်)။ ဒန္တံ၊ အပြုအမူအားဖြင့် ယဉ်ကျေးတော်မူသော။ ဂုတ္တံ၊ အပြောအဆိုအားဖြင့် လုံခြုံအောင်စောင့်ရှောက်တော်မူပြီးသော။ ယတိန္ဒြိယံ၊ စောင့်ထိန်းအပ်ပြီးသော မနိန္ဒြေရှိတော်မူသော။ နာဂံ၊ အပြစ်လုံးဝရှိတော်မမူသော။ ဘဂဝန္တံ၊ ကို။ အဒ္ဒသ၊ မြင်ပြီ။

ဘုရားရှင်သည် နာဝမည်၏

ကောင်းမွန်စင်ကြယ်သော ကိုယ်ကျင့်တရားရှိသည့်အတွက် လက်ဆော့ခြေဆော့ခြင်းလည်း ကင်း၏။ နတ္ထိ ဒဝါ၊နတ္ထိ ရဝါ၊နတ္ထိ အဖုဋံ၊နတ္ထိ တေဂါယိတတ္တံ-ဟူသော အဆောတလျင်ပြုမူခြင်း၊ယောင်ယမ်း ပြုလုပ်ခြင်း စသည်လည်းမရှိသောကြောင့် ကိုယ်အမူအရာအားဖြင့် ယဉ်ကျေးတော်မူ၏၊ထို့ကြောင့် "ဒန္တ"။ကောင်းမွန်သန့်ရှင်းသော နှုတ်အကျင့်ရှိတော်မူသည့်အတွက် အချည်းနှီးအကျိုးမဲ့ကို ဟောတော်မမူခြင်း၊အဆောတလျင်ပြောဆိုခြင်း၊ကပျက်ကချော်ပြောဆိုခြင်း စသည်မရှိသောကြောင့် နှုတ်အမူအရာအားဖြင့်လည်း လုံခြုံတော်မူ၏၊ထိုသို့ လုံခြုံသောကြောင့်"ဂုတ္တ"။ကောင်းမွန်သန့်ရှင်းသော စိတ်နေစိတ်ထား အကျင့်တရားရှိတောမူသည့်အတွက် အရိယာတို့၏ တန်ခို'ဣဒ္ဓိပါဒ်ဖြင့် အားထုတ်ခြင်းကြောင့် မကြောင့်မကြ လျစ်လျူရှုမှု၊မဆင်မခြင် လျစ်လျူရှုမှုမရှိသောကြောင့် စောင့်စည်းအပ်သော မနိန္ဒြေနှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မသောကြောင့်"ယတိန္ဒြိယ"။ဆန္ဒာဂတိ စသည်ကင်းခြင်း၊ပယ်ပြီးကိလေသာတို့ပြန်ပေါ်မလာခြင်း၊အနည်ူငယ်မျှသော အပြစ်တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မပြုလုပ်ခြင်း၊ဘဝသစ်သို့ မလားမ‌ရောက်တော့ခြင်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့်"နာဂ"ဟု ဘုရားရှင်ကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသည်။(ဋ္ဌ၊၇၈)။