Select Version
Pāthikavaggapāḷi
Pāthikavaggapāḷi

4. Aggaññasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Aggaññasuttaṃ

Vāseṭṭhabhāradvājā

111. EvaṃP3.80M3.66V3.59T3.87 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde .
Tena kho pana samayena vāseṭṭhabhāradvājā bhikkhūsu parivasanti bhikkhubhāvaṃ ākaṅkhamānā .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ [ pāsādacchāyāyaṃ ( ka .)] abbhokāse caṅkamati .
112. Addasā kho vāseṭṭho bhagavantaṃ sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitaṃ pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamantaṃ .
Disvāna bhāradvājaṃ āmantesi –
‘‘ ayaṃ , āvuso bhāradvāja , bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito pāsādā orohitvā pāsādapacchāyāyaṃ abbhokāse caṅkamati .
Āyāmāvuso bhāradvāja , yena bhagavā tenupasaṅkamissāma ;
appeva nāma labheyyāma bhagavato santikā [ sammukhā ( syā . ka .)] dhammiṃ kathaṃ savanāyā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho bhāradvājo vāseṭṭhassa paccassosi .
113. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ anucaṅkamiṃsu .
Atha kho bhagavā vāseṭṭhaṃ āmantesi –
‘‘ tumheP3.81 khvattha , vāseṭṭha , brāhmaṇajaccā brāhmaṇakulīnā brāhmaṇakulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā , kacci vo , vāseṭṭha , brāhmaṇā na akkosanti na paribhāsantī ’’ ti ?
‘‘ Taggha no , bhante , brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāyaT3.88 paripuṇṇāya , no aparipuṇṇāyā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana vo , vāseṭṭha , brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya , no aparipuṇṇāyā ’’ ti ?
‘‘ Brāhmaṇā , bhante , evamāhaṃsu –
‘ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo , hīnā aññe vaṇṇā [ hīno añño vaṇṇo ( sī . pī . ma . ni .2 madhurasutta )].
Brāhmaṇova sukko vaṇṇoM3.67 , kaṇhāV3.60 aññe vaṇṇā [ kaṇho añño vaṇṇo ( sī . pī . ma . ni .2 madhurasutta )].
Brāhmaṇāva sujjhanti , no abrāhmaṇā .
Brāhmaṇāva [ brāhmaṇā ( syā .)] brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā .
Te tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā , yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce .
Tayidaṃ na sādhu , tayidaṃ nappatirūpaṃ , yaṃ tumhe seṭṭhaṃ vaṇṇaṃ hitvā hīnamattha vaṇṇaṃ ajjhupagatā yadidaṃ muṇḍake samaṇake ibbhe kaṇhe bandhupādāpacce ’ ti .
Evaṃ kho no , bhante , brāhmaṇā akkosanti paribhāsanti attarūpāya paribhāsāya paripuṇṇāya , no aparipuṇṇāyā ’’ ti .
114.‘‘ Taggha vo , vāseṭṭha , brāhmaṇā porāṇaṃ assarantā evamāhaṃsu –
‘ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo , hīnā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇova sukko vaṇṇo , kaṇhā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇāva sujjhanti , no abrāhmaṇā ;
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā ’ ti .
Dissanti kho pana , vāseṭṭha , brāhmaṇānaṃ brāhmaṇiyo utuniyopi gabbhiniyopi vijāyamānāpiP3.82 pāyamānāpi .
Te ca brāhmaṇā yonijāva samānā evamāhaṃsuT3.89 –
‘ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo , hīnā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇova sukko vaṇṇo , kaṇhā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇāva sujjhanti , no abrāhmaṇā ;
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā ’ ti .
Te [ te ca ( syā . ka .)] brahmānañceva abbhācikkhanti , musā ca bhāsanti , bahuñca apuññaṃ pasavanti .

Catuvaṇṇasuddhi

115.‘‘ Cattārome , vāseṭṭha , vaṇṇā – khattiyā , brāhmaṇā , vessā , suddā .
Khattiyopi kho , vāseṭṭha , idhekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī .
Iti kho , vāseṭṭha , yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā naalamariyā naalamariyasaṅkhātā kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā , khattiyepi te [ kho vāseṭṭha ( ka .)] idhekacce sandissanti .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … pe … suddopi kho , vāseṭṭha , idhekaccoM3.68 pāṇātipātī hoti adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhī .
Iti kho , vāseṭṭha , yeme dhammā akusalā akusalasaṅkhātā … pe … kaṇhā kaṇhavipākā viññugarahitā ;
suddepi te idhekacce sandissanti .
‘‘ KhattiyopiV3.61 kho , vāseṭṭha , idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti , adinnādānā paṭivirato , kāmesumicchācārā paṭivirato , musāvādā paṭivirato , pisuṇāya vācāya paṭivirato , pharusāya vācāya paṭivirato , samphappalāpā paṭivirato , anabhijjhālu abyāpannacitto , sammādiṭṭhī .
Iti kho , vāseṭṭha , yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjāT3.90 anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā , khattiyepi te idhekacce sandissanti .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … pe … suddopi kho , vāseṭṭha , idhekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … anabhijjhāluP3.83 , abyāpannacitto , sammādiṭṭhī .
Iti kho , vāseṭṭha , yeme dhammā kusalā kusalasaṅkhātā anavajjā anavajjasaṅkhātā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā alamariyā alamariyasaṅkhātā sukkā sukkavipākā viññuppasatthā ;
suddepi te idhekacce sandissanti .
116.‘‘ Imesu kho , vāseṭṭha , catūsu vaṇṇesu evaṃ ubhayavokiṇṇesu vattamānesu kaṇhasukkesu dhammesu viññugarahitesu ceva viññuppasatthesu ca yadettha brāhmaṇā evamāhaṃsu –
‘ brāhmaṇova seṭṭho vaṇṇo , hīnā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇova sukko vaṇṇo , kaṇhā aññe vaṇṇā ;
brāhmaṇāva sujjhanti , no abrāhmaṇā ;
brāhmaṇāva brahmuno puttā orasā mukhato jātā brahmajā brahmanimmitā brahmadāyādā ’ ti .
Taṃ tesaṃ viññū nānujānanti .
Taṃ kissa hetu ?
Imesañhi , vāseṭṭha , catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto , so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva , no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ , diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañcaT3.91 .
117.‘‘ Tadamināpetaṃ , vāseṭṭha , pariyāyena veditabbaṃ , yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ , diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .
‘‘ JānātiM3.69 kho [ kho pana ( ka .)], vāseṭṭha , rājā pasenadi kosalo –
‘ samaṇo gotamo anantarā [ anuttaro ( bahūsu )] sakyakulā pabbajito ’ ti .
Sakyā kho pana , vāseṭṭha , rañño pasenadissa kosalassa anuyuttā [ anantarā anuyantā ( syā .), anantarā anuyuttā ( ka .)] bhavanti .
Karonti kho , vāseṭṭha , sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ .
Iti kho , vāseṭṭha , yaṃ karonti sakyā raññe pasenadimhi kosale nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ , karotiP3.84 taṃV3.62 rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ , na naṃ [ nanu ( bahūsu )]‘ sujāto samaṇo gotamo , dujjātohamasmi .
Balavā samaṇo gotamo , dubbalohamasmi .
Pāsādiko samaṇo gotamo , dubbaṇṇohamasmi .
Mahesakkho samaṇo gotamo , appesakkhohamasmī ’ ti .
Atha kho naṃ dhammaṃyeva sakkaronto dhammaṃ garuṃ karonto dhammaṃ mānento dhammaṃ pūjento dhammaṃ apacāyamāno evaṃ rājā pasenadi kosalo tathāgate nipaccakāraṃ karoti , abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ .
Imināpi kho etaṃ , vāseṭṭha , pariyāyena veditabbaṃ , yathā dhammova seṭṭho janetasmiṃ , diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .
118.‘‘ Tumhe khvattha , vāseṭṭha , nānājaccā nānānāmā nānāgottā nānākulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā .
‘ Ke tumhe ’ ti – puṭṭhāT3.92 samānā ‘ samaṇā sakyaputtiyāmhā ’ ti – paṭijānātha .
Yassa kho panassa , vāseṭṭha , tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ , tassetaṃ kallaṃ vacanāya –
‘ bhagavatomhi putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo ’ ti .
Taṃ kissa hetu ?
Tathāgatassa hetaṃ , vāseṭṭha , adhivacanaṃ ‘ dhammakāyo ’ itipi ,‘ brahmakāyo ’ itipi ,‘ dhammabhūto ’ itipi ,‘ brahmabhūto ’ itipi .
119.‘‘ Hoti kho so , vāseṭṭha , samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati .
Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti .
Te tattha hontiM3.70 manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti .
‘‘ Hoti kho so , vāseṭṭha , samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati .
Vivaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarakāyāP3.85 cavitvā itthattaṃ āgacchanti .
Tedha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti .

Rasapathavipātubhāvo

120.‘‘ Ekodakībhūtaṃ kho pana , vāseṭṭha , tena samayena hoti andhakāro andhakāratimisāV3.63 .
Na candimasūriyā paññāyanti , na nakkhattāni tārakarūpāni paññāyanti , na rattindivā paññāyanti , na māsaḍḍhamāsā paññāyanti , na utusaṃvaccharā paññāyantiT3.93 , na itthipumā paññāyanti , sattā sattātveva saṅkhyaṃ gacchanti .
Atha kho tesaṃ , vāseṭṭha , sattānaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani [ samatāni ( bahūsu )];
seyyathāpi nāma payaso tattassa [ payatattassa ( syā .)] nibbāyamānassa upari santānakaṃ hoti , evameva pāturahosi .
Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā , seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi .
Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ [ khuddaṃ madhuṃ ( ka . sī .)] aneḷakaṃ [ anelakaṃ ( sī . pī .)], evamassādā ahosi .
Atha kho , vāseṭṭha , aññataro satto lolajātiko –
‘ ambho , kimevidaṃ bhavissatī ’ ti rasapathaviṃ aṅguliyā sāyi .
Tassa rasapathaviṃ aṅguliyā sāyato acchādesi , taṇhā cassa okkami .
Aññepi kho , vāseṭṭha , sattā tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamānā rasapathaviṃ aṅguliyā sāyiṃsu .
Tesaṃ rasapathaviṃ aṅguliyā sāyataṃ acchādesi , taṇhā ca tesaṃ okkami .

Candimasūriyādipātubhāvo

121.‘‘ Atha kho te , vāseṭṭha , sattā rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ .
Yato khoP3.86 te [ yato kho ( sī . syā . pī .)], vāseṭṭha , sattā rasapathaviṃM3.71 hatthehi āluppakārakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ .
Atha tesaṃ sattānaṃ sayaṃpabhā antaradhāyi .
Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ .
Candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāni pāturahesuṃ .
Nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu .
Rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu .
Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu .
Ettāvatā khoT3.94 , vāseṭṭha , ayaṃ loko puna vivaṭṭo hoti .
122.‘‘ Atha kho te , vāseṭṭha , sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā [ tabbhakkhā ( syā .)] tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu .
Yathā yathā kho te , vāseṭṭha , sattā rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu , tathā tathā tesaṃ sattānaṃ ( rasapathaviṃ paribhuñjantānaṃ )[() sī . syā . pī . potthakesu natthi ] kharattañceva kāyasmiṃ okkami , vaṇṇavevaṇṇatā [ vaṇṇavevajjatā ( ṭīkā )] ca paññāyittha .
Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti , ekidaṃ sattā dubbaṇṇā .
Tattha ye te sattā vaṇṇavanto , te dubbaṇṇe satte atimaññanti –
‘ mayametehi vaṇṇavantatarā , amhehete dubbaṇṇatarā ’ ti .
Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ rasapathavī antaradhāyi .
Rasāya pathaviyā antarahitāya sannipatiṃsu .
Sannipatitvā anutthuniṃsu –
‘ aho rasaṃ , aho rasan ’ ti !
TadetarahipiV3.64 manussā kañcideva surasaṃ [ sādhurasaṃ ( sī . syā . pī .)] labhitvā evamāhaṃsu –
‘ aho rasaṃ , aho rasan ’ ti !
Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti , na tvevassa atthaṃ ājānanti .

Bhūmipappaṭakapātubhāvo

123.‘‘ Atha kho tesaṃ , vāseṭṭha , sattānaṃ rasāya pathaviyāP3.87 antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi .
Seyyathāpi nāma ahicchattako , evameva pāturahosi .
So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno , seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇo ahosi .
Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ , evamassādoT3.95 ahosi .
‘‘ AthaM3.72 kho te , vāseṭṭha , sattā bhūmipappaṭakaṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ .
Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu .
Yathā yathā kho te , vāseṭṭha , sattā bhūmipappaṭakaṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu , tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyoso mattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami , vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha .
Ekidaṃ sattā vaṇṇavanto honti , ekidaṃ sattā dubbaṇṇā .
Tattha ye te sattā vaṇṇavanto , te dubbaṇṇe satte atimaññanti –
‘ mayametehi vaṇṇavantatarā , amhehete dubbaṇṇatarā ’ ti .
Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ bhūmipappaṭako antaradhāyi .

Padālatāpātubhāvo

124.‘‘ Bhūmipappaṭake antarahite padālatā [ saddālatā ( sī .)] pāturahosi , seyyathāpi nāma kalambukā [ kalambakā ( syā .)], evameva pāturahosi .
Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā , seyyathāpi nāma sampannaṃ vā sappi sampannaṃ vā navanītaṃ evaṃvaṇṇā ahosi .
Seyyathāpi nāma khuddamadhuṃ aneḷakaṃ , evamassādā ahosi .
‘‘ Atha kho te , vāseṭṭha , sattā padālataṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ .
Te taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu .
Yathā yathā kho te , vāseṭṭha , sattā padālataṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu , tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami , vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha .
EkidaṃP3.88 sattāT3.96 vaṇṇavanto honti , ekidaṃ sattā dubbaṇṇā .
Tattha ye te sattā vaṇṇavanto , te dubbaṇṇe satteV3.65 atimaññanti –
‘ mayametehi vaṇṇavantatarā , amhehete dubbaṇṇatarā ’ ti .
Tesaṃ vaṇṇātimānapaccayā mānātimānajātikānaṃ padālatā antaradhāyi .
‘‘ Padālatāya antarahitāya sannipatiṃsu .
Sannipatitvā anutthuniṃsu –
‘ ahu vata no , ahāyi vata no padālatā ’ ti !
Tadetarahipi manussā kenaci [ kenacideva ( sī . syā . pī .)] dukkhadhammena phuṭṭhā evamāhaṃsu –
‘ ahu vata no , ahāyiM3.73 vata no ’ ti !
Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti , na tvevassa atthaṃ ājānanti .

Akaṭṭhapākasālipātubhāvo

125.‘‘ Atha kho tesaṃ , vāseṭṭha , sattānaṃ padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo .
Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharanti , pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ .
Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharanti , sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ ;
nāpadānaṃ paññāyati .
Atha kho te , vāseṭṭha , sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu .

Itthipurisaliṅgapātubhāvo

126.‘‘ Yathā yathā kho te , vāseṭṭha , sattā akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhaṃsu , tathā tathā tesaṃ sattānaṃ bhiyyosomattāya kharattañceva kāyasmiṃ okkami , vaṇṇavevaṇṇatā ca paññāyittha , itthiyā ca itthiliṅgaṃ pāturahosi purisassa ca purisaliṅgaṃ .
ItthīT3.97 ca purisaṃ ativelaṃ upanijjhāyati puriso ca itthiṃ .
Tesaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyataṃ sārāgo udapādi , pariḷāho kāyasmiṃ okkami .
Te pariḷāhapaccayā methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsu .
‘‘ Ye kho pana te , vāseṭṭha , tena samayena sattā passanti methunaṃ dhammaṃ paṭisevante , aññe paṃsuṃ khipanti , aññe seṭṭhiṃ khipantiP3.89 , aññe gomayaṃ khipanti –
‘ nassa asuci [ vasali ( syā .), vasalī ( ka .)], nassa asucī ’ ti .
‘ Kathañhi nāma satto sattassa evarūpaṃ karissatī ’ ti !
Tadetarahipi manussā ekaccesu janapadesu vadhuyā nibbuyhamānāya [ nivayhamānāya , niggayhamānāya ( ka .)] aññe paṃsuṃ khipanti , aññe seṭṭhiṃ khipanti , aññeV3.66 gomayaṃ khipanti .
Tadeva porāṇaṃ aggaññaṃ akkharaṃ anusaranti , na tvevassa atthaṃ ājānanti .

Methunadhammasamācāro

127.‘‘ AdhammasammataṃM3.74 kho pana [ adhammasammataṃ taṃ kho pana ( syā .), adhammasammataṃ kho pana taṃ (?)], vāseṭṭha , tena samayena hoti , tadetarahi dhammasammataṃ .
Ye kho pana , vāseṭṭha , tena samayena sattā methunaṃ dhammaṃ paṭisevanti , te māsampi dvemāsampi na labhanti gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisituṃ .
Yato kho te , vāseṭṭha , sattā tasmiṃ asaddhamme ativelaṃ pātabyataṃ āpajjiṃsu .
Atha agārāni upakkamiṃsu kātuṃ tasseva asaddhammassa paṭicchādanatthaṃ .
Atha kho , vāseṭṭha , aññatarassa sattassa alasajātikassa etadahosi –
‘ ambho , kimevāhaṃ vihaññāmi sāliṃ āharanto sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya !
Yaṃnūnāhaṃ sāliṃ āhareyyaṃ sakiṃdeva [ sakiṃdeva ( ka .)] sāyapātarāsāyā ’ tiT3.98 !
‘‘ Atha kho so , vāseṭṭha , satto sāliṃ āhāsi sakiṃdeva sāyapātarāsāya .
Atha kho , vāseṭṭha , aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca –
‘ ehi , bho satta , sālāhāraṃ gamissāmā ’ ti .
‘ Alaṃ , bho satta , āhato [ āhaṭo ( syā .)] me sāli sakiṃdeva sāyapātarāsāyā ’ ti .
Atha kho so , vāseṭṭha , satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva dvīhāya .
‘ Evampi kira , bho , sādhū ’ ti .
‘‘ Atha kho , vāseṭṭha , aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāP3.90 taṃ sattaṃ etadavoca –
‘ ehi , bho satta , sālāhāraṃ gamissāmā ’ ti .
‘ Alaṃ , bho satta , āhato me sāli sakiṃdeva dvīhāyā ’ ti .
Atha kho so , vāseṭṭha , satto tassa sattassa diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakiṃdeva catūhāya ,‘ evampi kira , bho , sādhū ’ ti .
‘‘ Atha kho , vāseṭṭha , aññataro satto yena so satto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ sattaṃ etadavoca –
‘ ehi , bho satta , sālāhāraṃ gamissāmā ’ ti .
‘ Alaṃ , bho satta , āhato me sāli sakideva catūhāyā ’ ti .
Atha kho so , vāseṭṭha , satto tassa sattassaM3.75 diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno sāliṃ āhāsi sakideva aṭṭhāhāya ,‘ evampi kira , bho , sādhū ’ ti .
‘‘ Yato kho te , vāseṭṭha , sattā sannidhikārakaṃ sāliṃ upakkamiṃsu paribhuñjituṃ .
Atha kaṇopiV3.67 taṇḍulaṃ pariyonandhi , thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi ;
lūnampi nappaṭivirūḷhaṃT3.99 , apadānaṃ paññāyittha , saṇḍasaṇḍā sālayo aṭṭhaṃsu .

Sālivibhāgo

128.‘‘ Atha kho te , vāseṭṭha , sattā sannipatiṃsu , sannipatitvā anutthuniṃsu –
‘ pāpakā vata , bho , dhammā sattesu pātubhūtā .
Mayañhi pubbe manomayā ahumhā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino , ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā .
Tesaṃ no amhākaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena rasapathavī udakasmiṃ samatani .
Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā .
Te mayaṃ rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ , tesaṃ no rasapathaviṃ hatthehi āluppakārakaṃ upakkamataṃ paribhuñjituṃ sayaṃpabhā antaradhāyi .
Sayaṃpabhāya antarahitāya candimasūriyā pāturahesuṃ , candimasūriyesu pātubhūtesu nakkhattāni tārakarūpāniP3.91 pāturahesuṃ , nakkhattesu tārakarūpesu pātubhūtesu rattindivā paññāyiṃsu , rattindivesu paññāyamānesu māsaḍḍhamāsā paññāyiṃsu .
Māsaḍḍhamāsesu paññāyamānesu utusaṃvaccharā paññāyiṃsu .
Te mayaṃ rasapathaviṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā .
Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā rasapathavī antaradhāyi .
Rasapathaviyā antarahitāya bhūmipappaṭako pāturahosi .
So ahosi vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno .
Te mayaṃ bhūmipappaṭakaṃ upakkamimha paribhuñjituṃ .
Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā .
Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvāT3.100 bhūmipappaṭako antaradhāyi .
Bhūmipappaṭake antarahite padālatā pāturahosi .
Sā ahosi vaṇṇasampannā gandhasampannā rasasampannā .
Te mayaṃ padālataṃ upakkamimha paribhuñjituṃ .
Te mayaṃ taṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā .
Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvāM3.76 padālatā antaradhāyi .
Padālatāya antarahitāya akaṭṭhapāko sāli pāturahosi akaṇo athuso suddho sugandho taṇḍulapphalo .
Yaṃ taṃ sāyaṃ sāyamāsāya āharāma , pāto taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ .
Yaṃ taṃ pāto pātarāsāya āharāma , sāyaṃ taṃ hoti pakkaṃ paṭivirūḷhaṃ .
Nāpadānaṃ paññāyittha .
Te mayaṃ akaṭṭhapākaṃ sāliṃ paribhuñjantā taṃbhakkhā tadāhārā ciraṃ dīghamaddhānaṃ aṭṭhamhā .
Tesaṃ no pāpakānaṃyeva akusalānaṃ dhammānaṃ pātubhāvā kaṇopi taṇḍulaṃ pariyonandhi , thusopi taṇḍulaṃ pariyonandhi , lūnampi nappaṭivirūḷhaṃ , apadānaṃ paññāyittha , saṇḍasaṇḍāP3.92 sālayo ṭhitā .
Yaṃnūna mayaṃV3.68 sāliṃ vibhajeyyāma , mariyādaṃ ṭhapeyyāmā ’ ti !
Atha kho te , vāseṭṭha , sattā sāliṃ vibhajiṃsu , mariyādaṃ ṭhapesuṃ .
129.‘‘ Atha kho , vāseṭṭha , aññataro satto lolajātiko sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ [ aññassa (?)] bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji .
Tamenaṃ aggahesuṃ , gahetvā etadavocuṃ –
‘ pāpakaṃ vata , bho satta , karosi , yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñjasi .
Māssu , bho satta , punapi evarūpamakāsī ’ ti .
‘ Evaṃ , bho ’ ti kho , vāseṭṭha , so satto tesaṃ sattānaṃ paccassosi .
Dutiyampi kho , vāseṭṭha , so satto … pe … tatiyampi kho , vāseṭṭha , so satto sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃ ādiyitvā paribhuñji .
Tamenaṃ aggahesuṃ , gahetvā etadavocuṃ –
‘ pāpakaṃ vata , bho satta , karosi , yatra hi nāma sakaṃ bhāgaṃ parirakkhanto aññataraṃ bhāgaṃ adinnaṃT3.101 ādiyitvā paribhuñjasi .
Māssu , bho satta , punapi evarūpamakāsī ’ ti .
Aññe pāṇinā pahariṃsu , aññe leḍḍunā pahariṃsu , aññe daṇḍena pahariṃsu .
Tadagge kho , vāseṭṭha , adinnādānaṃ paññāyati , garahā paññāyati , musāvādo paññāyati , daṇḍādānaṃ paññāyati .

Mahāsammatarājā

130.‘‘ Atha kho te , vāseṭṭha , sattā sannipatiṃsu , sannipatitvā anutthuniṃsu –
‘ pāpakā vata bho dhammā sattesu pātubhūtā , yatra hi nāmaM3.77 adinnādānaṃ paññāyissati , garahā paññāyissati , musāvādo paññāyissati , daṇḍādānaṃ paññāyissati .
Yaṃnūna mayaṃ ekaṃ sattaṃ sammanneyyāma , yo no sammā khīyitabbaṃ khīyeyya , sammā garahitabbaṃ garaheyya , sammā pabbājetabbaṃ pabbājeyya .
Mayaṃ panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā ’ ti .
‘‘ AthaP3.93 kho te , vāseṭṭha , sattā yo nesaṃ satto abhirūpataro ca dassanīyataro ca pāsādikataro ca mahesakkhataro ca taṃ sattaṃ upasaṅkamitvā etadavocuṃ –
‘ ehi , bho satta , sammā khīyitabbaṃ khīya , sammā garahitabbaṃ garaha , sammā pabbājetabbaṃT3.102 pabbājehi .
Mayaṃ pana te sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadassāmā ’ ti .
‘ Evaṃ , bho ’ ti kho , vāseṭṭha , so satto tesaṃ sattānaṃ paṭissuṇitvā sammā khīyitabbaṃ khīyi , sammā garahitabbaṃ garahi , sammā pabbājetabbaṃ pabbājesi .
Te panassa sālīnaṃ bhāgaṃ anuppadaṃsu .
131.‘‘ MahājanasammatotiV3.69 kho , vāseṭṭha ,‘ mahāsammato , mahāsammato ’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Khettānaṃ adhipatīti kho , vāseṭṭha ,‘ khattiyo , khattiyo ’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Dhammena pare rañjetīti kho , vāseṭṭha ,‘ rājā , rājā ’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Iti kho , vāseṭṭha , evametassa khattiyamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ , anaññesaṃ .
Sadisānaṃyeva , no asadisānaṃ .
Dhammeneva , no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .

Brāhmaṇamaṇḍalaṃ

132.‘‘ Atha kho tesaṃ , vāseṭṭha , sattānaṃyeva [ tesaṃ yeva kho vāseṭṭha sattānaṃ ( sī . pī .)] ekaccānaṃ etadahosi –
‘ pāpakā vata , bho , dhammā sattesu pātubhūtā , yatra hi nāma adinnādānaṃ paññāyissati , garahā paññāyissati , musāvādo paññāyissati , daṇḍādānaṃ paññāyissati , pabbājanaṃ paññāyissati .
Yaṃnūna mayaṃ pāpake akusale dhamme vāheyyāmā ’ ti .
Te pāpake akusale dhamme vāhesuṃP3.94 .
Pāpake akusale dhamme vāhentīti kho , vāseṭṭha ,‘ brāhmaṇā , brāhmaṇā ’ tveva paṭhamaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Te araññāyatane paṇṇakuṭiyoM3.78 karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalāT3.103 sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā [ ghāsamesanā ( sī . syā . pī .)].
Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyanti .
Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu –
‘ ime kho , bho , sattā araññāyatane paṇṇakuṭiyo karitvā paṇṇakuṭīsu jhāyanti , vītaṅgārā vītadhūmā pannamusalā sāyaṃ sāyamāsāya pāto pātarāsāya gāmanigamarājadhāniyo osaranti ghāsamesamānā .
Te ghāsaṃ paṭilabhitvā punadeva araññāyatane paṇṇakuṭīsu jhāyantī ’ ti , jhāyantīti kho [ paṇṇakuṭīsu jhāyanti jhāyantīti kho ( sī . pī .), paṇṇakuṭīsu jhāyantīti kho ( ka .)], vāseṭṭha ,‘ jhāyakā , jhāyakā ’ tveva dutiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Tesaṃyeva kho , vāseṭṭha , sattānaṃ ekacce sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā [ anabhisaṃbhūnamānā ( katthaci )] gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti .
Tamenaṃ manussā disvā evamāhaṃsu –
‘ ime kho , bho , sattā araññāyatane paṇṇakuṭīsu taṃ jhānaṃ anabhisambhuṇamānā gāmasāmantaṃ nigamasāmantaṃ osaritvā ganthe karontā acchanti , na dānime jhāyantī ’ ti .
Na dānime [ na dānime jhāyantī na dānime ( sī . pī . ka .)] jhāyantīti kho , vāseṭṭha ,‘ ajjhāyakā ajjhāyakā ’ tveva tatiyaṃ akkharaṃ upanibbattaṃ .
Hīnasammataṃ kho pana , vāseṭṭha , tena samayena hoti , tadetarahi seṭṭhasammataṃ .
Iti kho , vāseṭṭha , evametassa brāhmaṇamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃP3.95 , anaññesaṃ sadisānaṃyeva no asadisānaṃ dhammenevaV3.70 , no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .

Vessamaṇḍalaṃ

133.‘‘ TesaṃyevaT3.104 kho , vāseṭṭha , sattānaṃ ekacce sattā methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante [ vissutakammante ( sī . pī .), vissukammante ( ka . sī .), visuṃ kammante ( syā . ka .)] payojesuṃ .
Methunaṃ dhammaṃ samādāya visukammante payojentīti kho , vāseṭṭha ,‘ vessā , vessā ’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ .
Iti kho , vāseṭṭha , evametassa vessamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaññeva sattānaṃ anaññesaṃ sadisānaṃyevaM3.79 , no asadisānaṃ , dhammeneva no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .

Suddamaṇḍalaṃ

134.‘‘ Tesaññeva kho , vāseṭṭha , sattānaṃ ye te sattā avasesā te luddācārā khuddācārā ahesuṃ .
Luddācārā khuddācārāti kho , vāseṭṭha ,‘ suddā , suddā ’ tveva akkharaṃ upanibbattaṃ .
Iti kho , vāseṭṭha , evametassa suddamaṇḍalassa porāṇena aggaññena akkharena abhinibbatti ahosi tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ , sadisānaṃyeva no asadisānaṃ , dhammeneva , no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .
135.‘‘ Ahu kho so , vāseṭṭha , samayo , yaṃ khattiyopi sakaṃ dhammaṃ garahamāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati –
‘ samaṇo bhavissāmī ’ ti .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … pe … suddopi kho , vāseṭṭha , sakaṃ dhammaṃ garahamānoP3.96 agārasmā anagāriyaṃ pabbajati –
‘ samaṇo bhavissāmī ’ ti .
Imehi kho , vāseṭṭha , catūhi maṇḍalehi samaṇamaṇḍalassa abhinibbatti ahosi , tesaṃyeva sattānaṃ anaññesaṃ , sadisānaṃyeva no asadisānaṃ , dhammeneva no adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .

Duccaritādikathā

136.‘‘ KhattiyopiV3.71 kho , vāseṭṭha , kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃT3.105 caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno [ idaṃ padaṃ sī . ipotthakesu natthi ] micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … suddopi kho , vāseṭṭha … samaṇopi kho , vāseṭṭha , kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā micchādiṭṭhiko micchādiṭṭhikammasamādāno micchādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
‘‘ KhattiyopiM3.80 kho , vāseṭṭha , kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno [ idaṃ padaṃ sī . pī . potthakesu natthi ] sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … suddopi kho , vāseṭṭha … samaṇopi kho , vāseṭṭha , kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā sammādiṭṭhiko sammādiṭṭhikammasamādāno sammādiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
137.‘‘ Khattiyopi kho , vāseṭṭha , kāyena dvayakārī , vācāya dvayakārī , manasā dvayakārī , vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu [ vimissadiṭṭhiko vimissakammasamādāno vimissakammasamādānahetu ( syā .), vītimissadiṭṭhiko vītimissadiṭṭhikammasamādānahetu ( sī . pī .)] kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti .
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭhaP3.97 … pe … vessopi kho , vāseṭṭha … suddopi kho , vāseṭṭha … samaṇopi kho , vāseṭṭha , kāyena dvayakārīT3.106 , vācāya dvayakārī , manasā dvayakārī , vimissadiṭṭhiko vimissadiṭṭhikammasamādāno vimissadiṭṭhikammasamādānahetu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sukhadukkhappaṭisaṃvedī hoti .

Bodhipakkhiyabhāvanā

138.‘‘ Khattiyopi kho , vāseṭṭha , kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati [ parinibbāti ( ka .)].
Brāhmaṇopi kho , vāseṭṭha … pe … vessopi kho vāseṭṭha … suddopi kho , vāseṭṭhaV3.72 … samaṇopi kho , vāseṭṭha , kāyena saṃvuto vācāya saṃvutoT3.107 manasā saṃvuto sattannaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanamanvāya diṭṭheva dhamme parinibbāyati .
139.‘‘ Imesañhi , vāseṭṭha , catunnaṃ vaṇṇānaṃ yo hoti bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojanoM3.81 sammadaññā vimutto so nesaṃ aggamakkhāyati dhammeneva .
No adhammena .
Dhammo hi , vāseṭṭha , seṭṭho janetasmiṃ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāyañca .
140.‘‘ Brahmunā pesā , vāseṭṭha , sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –
‘ Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ , ye gottapaṭisārino ;
Vijjācaraṇasampanno , so seṭṭho devamānuse ’ ti .
‘‘ Sā kho panesā , vāseṭṭha , brahmunā sanaṅkumārena gāthā sugītā , no duggītā .
Subhāsitā , no dubbhāsitā .
Atthasaṃhitā , no anatthasaṃhitā .
Anumatā mayā .
Ahampi , vāseṭṭha , evaṃ vadāmi –
‘ KhattiyoP3.98 seṭṭho janetasmiṃ , ye gottapaṭisārino ;
Vijjācaraṇasampanno , so seṭṭho devamānuse ’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā vāseṭṭhabhāradvājā bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Aggaññasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ .