Aggaññapaññattikathā
36.‘‘ Aggaññañcāhaṃ , bhaggava , pajānāmi .
Tañca pajānāmi [‘‘ tañcapajānāmī ’’ ti idaṃ syāpotthakenatthi ], tato ca uttaritaraṃ pajānāmi , tañca pajānaṃ [ pajānanaṃ ( syā . ka .) aṭṭhakathāsaṃvaṇṇanā passitabbā ] na parāmasāmi , aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā , yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati
T3.30 . 37.‘‘ Santi , bhaggava , eke samaṇabrāhmaṇā issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti .
Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi –
‘ saccaṃ kira tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te ca me evaṃ puṭṭhā ,‘ āmo ’ ti [ āmāti ( syā .)] paṭijānanti .
Tyāhaṃ evaṃ vadāmi –
‘ kathaṃvihitakaṃ pana [ kathaṃ vihitakaṃno pana ( ka .)] tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti , asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti .
Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
38.‘ Hoti kho so , āvuso , samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati .
Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti .
Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti .
‘ Hoti kho so , āvuso , samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati .
Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati .
Atha kho [ atha ( sī . syā . pī .)] aññataro
P3.29 satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjatiV3.21 .So
M3.24 tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī , ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati .‘ Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā uppajjati – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti .
Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā
T3.31 ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ .Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino , ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti .
39.‘ Tatrāvuso , yo so satto paṭhamaṃ upapanno , tassa evaṃ hoti – ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā [ sañjitā ( sī . pī .), sajjitā ( syā . kaṃ .)] vasī pitā bhūtabhabyānaṃ , mayā ime sattā nimmitā .
Taṃ kissa hetu ?
Mamañhi pubbe etadahosi – aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyunti ;
iti mama ca manopaṇidhi .
Ime ca sattā itthattaṃ āgatāti .
‘ Yepi te sattā pacchā upapannā , tesampi evaṃ hoti – ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ ;
iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā .
Taṃ kissa hetu ?
Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ ;
mayaṃ panāmha pacchā upapannāti .
40.‘ Tatrāvuso
P3.30 , yo so satto paṭhamaṃ upapanno , so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca .Ye pana te sattā pacchā upapannā , te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca .
‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati , yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati .
Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .
Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno
M3.25 ātappamanvāya padhānamanvāyaT3.32 anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati ;tato paraṃ nānussarati .
‘ So
V3.22 evamāha – yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ , yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā .So nicco dhuvo [ sassato dīghāyuko ( syā . ka .)] sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati .
Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā , te mayaṃ aniccā addhuvā [ addhuvā asassatā ( syā . ka .)] appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā ’ ti .
Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto issarakuttaṃ brahmakuttaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethāti .
‘ Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no , āvuso gotama , sutaṃ , yathevāyasmā gotamo āhā ’ ti .
‘‘ Aggaññañcāhaṃ , bhaggava , pajānāmi .
Tañca pajānāmi , tato ca uttaritaraṃ pajānāmi , tañca pajānaṃ na parāmasāmi , aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā .
Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati .
41.‘‘ Santi , bhaggava , eke samaṇabrāhmaṇā khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti .
Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi –
‘ saccaṃ kira tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘ āmo ’ ti paṭijānanti .
Tyāhaṃ
P3.31 evaṃ vadāmi –‘ kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti , asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti , tesāhaṃ puṭṭho byākaromi
T3.33 – 42.‘ Santāvuso , khiḍḍāpadosikā nāma devā .
Te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā [ hasakhiḍḍāratidhammasamāpannā ( ka .)] viharanti .
Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati , satiyā sammosā [ satiyā sammosāya ( syā .)] te devā tamhā kāyā cavanti .
‘ Ṭhānaṃ
M3.26 kho panetaṃ , āvuso , vijjati , yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati , itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati , agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati ;tato paraṃ nānussarati .
‘ So evamāha – ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti .
Tesaṃ nātivelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati , satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti , niccā dhuvā sassatā
V3.23 avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti .Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā , tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati , satiyā sammosā evaṃ [ sammosā eva ( sī . pī .) sammosā te ( syā . ka .)] mayaṃ tamhā kāyā cutā , aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti .
Evaṃvihitakaṃ no
P3.32 tumhe āyasmanto khiḍḍāpadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti .‘ Te
T3.34 evamāhaṃsu – evaṃ kho no , āvuso gotama , sutaṃ , yathevāyasmā gotamo āhā ’ ti .‘‘ Aggaññañcāhaṃ , bhaggava , pajānāmi … pe … yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati .
43.‘‘ Santi , bhaggava , eke samaṇabrāhmaṇā manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti .
Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi –
‘ saccaṃ kira tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘ āmo ’ ti paṭijānanti .
Tyāhaṃ evaṃ vadāmi –
‘ kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te mayā puṭṭhā na sampāyanti , asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti .
Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
44.‘ Santāvuso , manopadosikā nāma devā .
Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti .
Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni
M3.27 padūsenti .Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā .
Te devā tamhā kāyā cavanti .
‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati , yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati .
Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .
Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati , tato paraṃ nānussarati .
‘ So evamāha – ye kho te bhonto devā na manopadosikā te nātivelaṃ
T3.35 aññamaññaṃ upanijjhāyanti .Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti .
Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā .
Te devā tamhā
P3.33 [ akilantacittā tamhā ( ka .)] kāyāV3.24 na cavanti , niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti .Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā , te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā .
Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā [ padosiyimhā ( syā .), padūsayimhā (?)].
Te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā .
Evaṃ mayaṃ [ kilantacittāeva mayaṃ ( sī . pī .), kilantacittā ( ka .)] tamhā kāyā cutā , aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatāti .
Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto manopadosikaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti .
‘ Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no , āvuso gotama , sutaṃ , yathevāyasmā gotamo āhā ’ ti .
‘‘ Aggaññañcāhaṃ , bhaggava , pajānāmi … pe … yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati .
45.‘‘ Santi , bhaggava , eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapenti .
Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi –
‘ saccaṃ kira tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘ āmo ’ ti paṭijānanti .
Tyāhaṃ evaṃ vadāmi –
‘ kathaṃvihitakaṃ pana tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
Te
M3.28 mayā puṭṭhā naT3.36 sampāyanti , asampāyantā mamaññeva paṭipucchanti .Tesāhaṃ puṭṭho byākaromi –
46.‘ Santāvuso , asaññasattā nāma devā .
Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti .
‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati .
Yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati .
Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .
Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati , yathāsamāhite citte taṃ [ idaṃ padaṃ brahmajālasutte na dissati . evaṃ ( pī . ka .)] saññuppādaṃ anussarati , tato paraṃ nānussarati .
‘ So evamāha – adhiccasamuppanno attā ca loko ca .
Taṃ kissa hetu ?
Ahañhi
P3.34 pubbe nāhosiṃ , somhi etarahi ahutvā santatāya [ sattakāya ( sī . pī .), sattāya ( ka . sī .)] pariṇatoti .Evaṃvihitakaṃ no tumhe āyasmanto adhiccasamuppannaṃ ācariyakaṃ aggaññaṃ paññapethā ’ ti ?
‘ Te evamāhaṃsu – evaṃ kho no , āvuso gotama , sutaṃ yathevāyasmā gotamo āhā ’ ti .
‘‘ Aggaññañcāhaṃ , bhaggava , pajānāmi tañca
V3.25 pajānāmi , tato ca uttaritaraṃ pajānāmi , tañca pajānaṃ na parāmasāmi , aparāmasato ca me paccattaññeva nibbuti viditā .Yadabhijānaṃ tathāgato no anayaṃ āpajjati .
47.‘‘ Evaṃvādiṃ kho maṃ , bhaggava , evamakkhāyiṃ eke samaṇabrāhmaṇā asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhanti –
‘ viparīto samaṇo gotamo bhikkhavo ca .
Samaṇo gotamo evamāha – yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati , sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva [ asubhanteva ( sī . syā . pī .)] pajānātī ’ ti [ sañjānātīti ( sī . pī .)].
Na
T3.37 kho panāhaṃ , bhaggava , evaṃ vadāmi –‘ yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati , sabbaṃ tasmiṃ samaye asubhantveva pajānātī ’ ti .
Evañca khvāhaṃ , bhaggava , vadāmi –
‘ yasmiṃ samaye subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharati , subhantveva tasmiṃ samaye pajānātī ’ ti .
‘‘ Te
M3.29 ca , bhante , viparītā , ye bhagavantaṃ viparītato dahanti bhikkhavo ca .Evaṃpasanno ahaṃ , bhante , bhagavati .
Pahoti
P3.35 me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ , yathā ahaṃ subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja vihareyyan ’’ ti . 48.‘‘ Dukkaraṃ kho etaṃ , bhaggava , tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ .
Iṅgha tvaṃ , bhaggava , yo ca te ayaṃ mayi pasādo , tameva tvaṃ sādhukamanurakkhā ’’ ti .
‘‘ Sace taṃ , bhante , mayā dukkaraṃ aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrāyogena aññatrācariyakena subhaṃ vimokkhaṃ upasampajja viharituṃ .
Yo ca me ayaṃ , bhante , bhagavati pasādo , tamevāhaṃ sādhukamanurakkhissāmī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano bhaggavagotto paribbājako bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Pāthikasuttaṃ [ pāṭikasuttantaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ .