Pāthikavaggapāḷi
Pāthikavaggapāḷi

Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍaṃ

266.‘‘ Kathañca , gahapatiputta , ariyasāvako chaddisāpaṭicchādī hoti ?
ChaT3.203 imā , gahapatiputta , disā veditabbā .
Puratthimā disā mātāpitaro veditabbā , dakkhiṇāP3.189 disā ācariyā veditabbā , pacchimā disāM3.154 puttadārā veditabbā , uttarā disā mittāmaccā veditabbā , heṭṭhimā disā dāsakammakarā veditabbā , uparimā disā samaṇabrāhmaṇā veditabbā .
267.‘‘ PañcahiV3.144 kho , gahapatiputta , ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā – bhato ne [ nesaṃ ( bahūsu )] bharissāmi , kiccaṃ nesaṃ karissāmi , kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi , dāyajjaṃ paṭipajjāmi , atha vā pana petānaṃ kālaṅkatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmīti .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti .
Pāpā nivārenti , kalyāṇe nivesenti , sippaṃ sikkhāpenti , patirūpena dārena saṃyojenti , samaye dāyajjaṃ niyyādenti [ niyyātenti ( ka . sī .)].
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti .
Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā .
268.‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā – uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṃ sippapaṭiggahaṇena [ sippaṃ paṭiggahaṇena ( syā .), sippauggahaṇena ( ka .)].
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahiT3.204 ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti – suvinītaṃ vinenti , suggahitaṃ gāhāpenti , sabbasippassutaṃ samakkhāyino bhavanti , mittāmaccesu paṭiyādenti [ paṭivedenti ( syā .)], disāsu parittāṇaṃ karonti .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi antevāsināP3.190 dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṃ anukampanti .
Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā .
269.‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā – sammānanāya anavamānanāya [ avimānanāya ( syā . pī .)] anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehiM3.155 sāmikaṃ anukampati – susaṃvihitakammantā ca hoti , saṅgahitaparijanā [ susaṅgahitaparijanā ( sī . syā . pī .)] ca , anaticārinī ca , sambhatañca anurakkhati , dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṃ anukampati .
Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā .
270.‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā – dānena peyyavajjena [ viyavajjena ( syā . ka .)] atthacariyāya samānattatāya avisaṃvādanatāya .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahiT3.205 ṭhānehiV3.145 kulaputtaṃ anukampanti – pamattaṃ rakkhanti , pamattassa sāpateyyaṃ rakkhanti , bhītassa saraṇaṃ honti , āpadāsu na vijahanti , aparapajā cassa paṭipūjenti .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti .
Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā .
271.‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi ayyirakena [ ayirakena ( sī . syā . pī .)] heṭṭhimāP3.191 disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā – yathābalaṃ kammantasaṃvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṃ rasānaṃ saṃvibhāgena samaye vossaggena .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti – pubbuṭṭhāyino ca honti , pacchā nipātino ca , dinnādāyino ca , sukatakammakarā ca , kittivaṇṇaharā ca .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṃ anukampanti .
Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā .
272.‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā – mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettenaM3.156 manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimāT3.206 disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti – pāpā nivārenti , kalyāṇe nivesenti , kalyāṇena manasā anukampanti , assutaṃ sāventi , sutaṃ pariyodāpenti , saggassa maggaṃ ācikkhanti .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṃ anukampanti .
Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā ’’ ti .
273. Idamavoca bhagavā .
Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘ Mātāpitā disā pubbā , ācariyā dakkhiṇā disā ;
PuttadārāP3.192 disā pacchā , mittāmaccā ca uttarā .
‘‘ DāsakammakarāV3.146 heṭṭhā , uddhaṃ samaṇabrāhmaṇā ;
Etā disā namasseyya , alamatto kule gihī .
‘‘ Paṇḍito sīlasampanno , saṇho ca paṭibhānavā ;
Nivātavutti atthaddho , tādiso labhate yasaṃ .
‘‘ Uṭṭhānako analaso , āpadāsu na vedhati ;
Acchinnavutti medhāvī , tādiso labhate yasaṃ .
‘‘ Saṅgāhako mittakaro , vadaññū vītamaccharo ;
Netā vinetā anunetā , tādiso labhate yasaṃ .
‘‘ Dānañca peyyavajjañca , atthacariyā ca yā idha ;
Samānattatā ca dhammesu , tattha tattha yathārahaṃ ;
EteT3.207 kho saṅgahā loke , rathassāṇīva yāyato .
‘‘ Ete ca saṅgahā nāssu , na mātā puttakāraṇā ;
Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā , pitā vā puttakāraṇā .
‘‘ Yasmā ca saṅgahā [ saṅgahe ( ka .) aṭṭhakathāyaṃ icchitapāṭho ] ete , sammapekkhanti [ samavekkhanti ( sī . pī . ka .)] paṇḍitā ;
TasmāP3.193 mahattaṃ papponti , pāsaṃsā ca bhavanti te ’’ ti .
274. EvaṃM3.157 vutte , siṅgālako gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante !
Abhikkantaṃ , bhante !
Seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya ‘ cakkhumanto rūpāni dakkhantī ’ ti .
Evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṃghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu , ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Siṅgālasuttaṃ [ siṅgālovādasuttantaṃ ( pī .)] niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ .