Nigrodhassa pajjhāyanaṃ
75. Yadā
T3.56P3.53 aññāsi sandhāno gahapati –‘‘ aññadatthu kho dānime aññatitthiyā paribbājakā bhagavato bhāsitaṃ sussūsanti , sotaṃ odahanti , aññācittaṃ upaṭṭhāpentī ’’ ti .
Atha [ atha naṃ ( ka .)] nigrodhaṃ paribbājakaṃ etadavoca
M3.44 –‘‘ iti kho , bhante nigrodha , yaṃ maṃ tvaṃ avacāsi –
‘ yagghe , gahapati , jāneyyāsi , kena samaṇo gotamo saddhiṃ sallapati , kena sākacchaṃ samāpajjati , kena paññāveyyattiyaṃ samāpajjati , suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā , aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya , so antamantāneva sevati ;
seyyathāpi nāma gokāṇā pariyantacārinī antamantāneva sevati .
Evameva suññāgārahatā samaṇassa gotamassa paññā , aparisāvacaro samaṇo gotamo nālaṃ sallāpāya ;
so antamantāneva sevati ;
iṅgha , gahapati , samaṇo gotamo imaṃ parisaṃ āgaccheyya , ekapañheneva naṃ saṃsādeyyāma , tucchakumbhīva naṃ maññe orodheyyāmā ’ ti .
Ayaṃ kho so , bhante , bhagavā arahaṃ sammāsambuddho idhānuppatto , aparisāvacaraṃ pana naṃ karotha , gokāṇaṃ pariyantacāriniṃ karotha , ekapañheneva naṃ saṃsādetha , tucchakumbhīva naṃ orodhethā ’’ ti .
Evaṃ vutte , nigrodho paribbājako tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto
V3.39 appaṭibhāno nisīdi . 76. Atha kho bhagavā nigrodhaṃ paribbājakaṃ tuṇhībhūtaṃ maṅkubhūtaṃ pattakkhandhaṃ adhomukhaṃ pajjhāyantaṃ appaṭibhānaṃ viditvā nigrodhaṃ paribbājakaṃ
T3.57 etadavoca –‘‘ saccaṃ kira , nigrodha , bhāsitā te esā vācā ’’ ti ?
‘‘ Saccaṃ
P3.54 , bhante , bhāsitā me esā vācā , yathābālena yathāmūḷhena yathāakusalenā ’’ ti .‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , nigrodha .
Kinti te sutaṃ paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ –
‘ ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā , evaṃ su te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti .
Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ … pe … itibhavābhavakathaṃ iti vā .
Seyyathāpi tvaṃ etarahi sācariyako .
Udāhu , evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni , seyyathāpāhaṃ etarahī ’ ti .
‘‘ Sutaṃ metaṃ , bhante .
Paribbājakānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ –
‘ ye te ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā
M3.45 , na evaṃ su [ nāssu ( sī . pī .)] te bhagavanto saṃgamma samāgamma unnādino uccāsaddamahāsaddā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti .Seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ … pe … itibhavābhavakathaṃ iti vā , seyyathāpāhaṃ etarahi sācariyako .
Evaṃ su te bhagavanto araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevanti appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni , seyyathāpi bhagavā etarahī ’’’ ti .
‘‘ Tassa te , nigrodha , viññussa sato mahallakassa na etadahosi –
‘ buddho so bhagavā bodhāya
T3.58 dhammaṃ deseti , danto so bhagavā damathāya dhammaṃ deseti , santo so bhagavā samathāya dhammaṃ deseti , tiṇṇo so bhagavā taraṇāyaP3.55 dhammaṃ deseti , parinibbuto so bhagavā parinibbānāya dhammaṃ desetī ’’’ ti ?