Issues
Select Version
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā

Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

2. Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā

12. Imasmiṃyeva ṭhāneti ‘‘ cattārome bhikkhu … pe … āhārā ’’ ti evaṃ cattāro āhāre sarūpato dassetvā ‘‘ ime kho bhikkhave … pe … anuggahāyā ’’ ti nigamanavasena dassite imasmiṃyeva ṭhāne . Desanaṃ niṭṭhāpesiM2.33 catuāhāravibhāgadīpakaṃ desanaṃ uddesavaseneva niṭṭhāpesi , upari āvajjetvā tuṇhī nisīdi .
Diṭṭhigatikoti attadiṭṭhivasena diṭṭhigatiko .
Varagandhavāsitan ti sabhāvasiddhena candanagandhena ceva tadaññanānāgandhena ca paribhāvitattā varagandhavāsitaṃV2.29 . Ratanacaṅkoṭavarenāti ratanamayena uttamacaṅkoṭakena .
Desanānusandhiṃ ghaṭentoti yathādesitāya desanāya anusandhiṃ ghaṭento , yathā uparidesanā vaddheyya , evaṃ ussāhaṃ karonto . Viññāṇāhāraṃ āhāretīti tassa āhāraṇakiriyāya vuttapucchāya taṃ diṭṭhigataṃ uppāṭento ‘‘ yo etaṃ … pe … bhuñjati vā ’’ ti āha . Viññāṇāhāre nāma icchite tassa upabhuñjakenapi bhavitabbaṃ , so ‘‘ ko nu kho ’’ ti ayaṃ pucchāya adhippāyo .
Utusamayeti gabbhavuṭṭhānasamaye . So hi utusamayassa mattakasamayattā tathā vutto . ‘‘ Udakena aṇḍāni mā nassantū ’’ ti mahāsamuddato nikkhamitvā .
Gijjhapotakā viya āhārasañcetanāya tāni kacchapaṇḍāni manosañcetanāhārena yāpentīti ayaṃ tassa therassa laddhi .
Kiñcāpi ayaṃ laddhīti phassamanosañcetanāhāresu kiñcāpi therassa yuttā ayuttā vā ayaṃ laddhi . Imaṃ pañhan ti ‘‘ ko nu kho , bhante , viññāṇāhāraṃ āhāretī ’’ ti imaṃ pañhaṃ etāya yathāvuttāya laddhiyā na pana pucchati , atha kho sattupaladdhiyā pucchatīti adhippāyo .
Soti diṭṭhigatiko .
Na niggahetabbo ummattakasadisattā adhippāyaṃ ajānitvā pucchāya katattā .
Tenāha ‘‘ āhāretīti nāhaṃ vadāmī ’’ tiādi .
Tasmiṃ mayā evaṃ vutteti tasmiṃ vacane mayā ‘‘ āhāretī ’’ ti evaṃ vutte sati . Ayaṃ pañhoti ‘‘ ko nu kho , bhante , viññāṇāhāraṃ āhāretī ’’ ti ayaṃ pañho yutto bhaveyya .
Evaṃ pucchite pañheti sattupaladdhiṃ anādāya ‘‘ katamassa dhammassa paccayo ’’ ti evaṃ dhammapavattavaseneva pañhe pucchite .
Teneva viññāṇenāti teneva paṭisandhiviññāṇena saha uppannaṃ nāmañca rūpañca atītabhave diṭṭhigatikassa vasena āyatiṃ punabbhavābhinibbattīti idhādhippetaṃ .
Nāmarūpe jāte satīti nāmarūpe nibbatte tappaccayabhūtaṃ bhinditvā saḷāyatanaṃ hoti . Tatrāyaṃ paccayavibhāgo – nāmanti vedanādikhandhattayaṃ idhādhippetaṃ , rūpaṃ pana sattasantatipariyāpannaṃ , niyamato cattāri bhūtāni cha vatthūni jīvitindriyaṃM2.34 āhāro ca . Tattha vipākanāmaṃ paṭisandhikkhaṇe hadayavatthuno sahāyo hutvā chaṭṭhassa manāyatanassa sahajātaaññamaññanissayasampayuttavipākaatthiavigatapaccayehi sattadhā paccayo hoti . Kiñci panettha hetupaccayena kiñci āhārapaccayenāti evaṃ ukkaṃsāvakaṃso veditabbo . Itaresaṃ pana pañcāyatanānaṃ catunnaṃ mahābhūtānaṃ sahāyo hutvā sahajātanissayavipākavippayuttaatthiavigatavasena chadhā paccayo hoti . Kiñci panettha hetupaccayena kiñci āhārapaccayenāti sabbaṃ purimasadisaṃ . Pavatte vipākanāmaṃ vipākassa chaṭṭhāyatanassa vuttanayena sattadhāV2.30 paccayo hoti , avipākaṃ pana avipākassa chaṭṭhassa tato vipākapaccayaṃ apanetvā paccayo hoti . Cakkhāyatanādīnaṃ pana paccuppannaṃ cakkhupasādādivatthukampi itarampi vipākanāmaṃ pacchājātavippayuttaatthiavigatapaccayehi catudhā paccayo hoti , tathā avipākampi veditabbaṃ . Rūpato pana vatthurūpaṃ paṭisandhiyaṃ chaṭṭhassa sahajātaaññamaññanissayavippayuttaatthiavigatapaccayehi chadhā paccayo hoti . Cattāri pana bhūtāni cakkhāyatanādīnaṃ pañcannaṃ sahajātanissayaatthiavigatapaccayehi catudhā paccayo hoti . Rūpajīvitaṃ atthiavigatindriyavasena tidhā paccayo hotīti ayañhettha saṅkhepo , vitthāro pana visuddhimaggato ( visuddhi .2.594) gahetabbo .
Pañhassa okāsaṃ dentoti ‘‘ ko nu kho , bhante , phusatī ’’ ti imassa diṭṭhigatikapañhassa okāsaṃ dento . Tato vivecetukāmoti adhippāyo .
Sabbapadesūti diṭṭhigatikena bhagavatā ca vuttapadesu .
Sattoti attā . So pana ucchedavādinopi yāva na ucchijjati , tāva atthevāti laddhi , pageva sassatavādino . Bhūtoti vijjamāno . Nipphattoti nipphanno . Na tassa dāni nipphādetabbaṃ kiñci atthīti laddhi .
Idappaccayā idan ti imasmā viññāṇāhārapaccayā idaṃ nāmarūpaṃ . Puna idappaccayā idan ti imasmā nāmarūpapaccayā idaṃ saḷāyatananti evaṃ bahūsu ṭhānesu bhagavatā kathitattā yathā paccayato nibbattaṃ saṅkhāramattamidanti saññattiṃ upagato . Tenāpīti saññattupagatenāpi .
Ekābaddhaṃ katvāti yathā pucchāya avasaro na hoti , tathā ekābaddhaṃ katvā .
Desanāruḷhan ti yato saḷāyatanapadato paṭṭhāya ‘‘ saḷāyatanapaccayā phasso ’’ tiādinā desanā paṭiccasamuppādavīthiṃ āruḷhameva . Tamevāti saḷāyatanapadamevaM2.35 gahetvā . Vivajjentoti vivaṭṭento . Evamāhāti ‘‘ channaṃtvevā ’’ tiādiākārena evaṃ desite ,‘‘ vineyyajano paṭivijjhatī ’’ ti evamāha .
Viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyāti evaṃ purimabhavato āyatibhavassa paccayavasena mūlakāraṇavasena ca desitattā ‘‘ viññāṇanāmarūpānaṃ antare eko sandhī ’’ ti vuttaṃ . Tadaminā viññāṇaggahaṇena abhisaṅkhāraviññāṇassāpi gahaṇaṃ katanti daṭṭhabbaṃ .
Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .