3. Giñjakāvasathasuttavaṇṇanā
97. Ito paṭṭhāyāti ‘‘ dhātuṃ , bhikkhave ’’ ti imasmā tatiyasuttato paṭṭhāya .
Yāva kammavaggo , tāva netvā upagantvā seti etthāti āsayo , hīnādibhāvena adhīno āsayo ajjhāsayo , taṃ ajjhāsayaṃ , adhimuttanti attho .
Saññā uppajjatītiādīsu hīnādibhedaṃ ajjhāsayaṃ paṭicca hīnādibhedā saññā , tannissayadiṭṭhivikappanā , vitakko ca uppajjati sahajātakoṭiyā upanissayakoṭiyā ca .
Satthāresūti tesaṃ satthupaṭiññatāya vuttaṃ , na satthulakkhaṇasabbhāvato .
Asammāsambuddhesūti ādhāre visaye ca bhummaṃ ekato katvā
M2.137 vuttanti paṭhamaṃ tāva dassento ‘‘ mayaṃ sammāsambuddhā ’’ tiādiṃ vatvā itaraṃ dassento ‘‘ tesu sammāsambuddhāV2.119 ete ’’ tiādimāha .Tesaṃ ‘‘ mayaṃ sammāsambuddhā ’’ ti uppannadiṭṭhi idha mūlabhāvena pucchitā , itarā anusaṅkitāti pucchatiyevāti sāsaṅkaṃ vadati .
‘‘ Mahatī ’’ ti ettha mahāsaddo ‘‘ mahājano ’’ tiādīsu viya bahuatthavācakoti daṭṭhabbo .
Avijjāpi hīnahīnatarahīnatamādibhedena bahupakārā .
Tassāti diṭṭhiyā .
Kasmā panettha ‘‘ yadidaṃ avijjā dhātū ’’ ti avijjaṃ uddharitvā ‘‘ hīnaṃ dhātuṃ paṭiccā ’’ ti ajjhāsayadhātu niddiṭṭhāti ?
Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ ,‘‘ aññaṃ uddharitvā aññaṃ niddiṭṭhā ’’ ti , yato avijjāsīsena ajjhāsayadhātu eva gahitā .
Avijjāgahito hi purisapuggalo diṭṭhajjhāsayo hīnādibhedaṃ avijjādhātuṃ nissāya tato saññādiṭṭhiādike saṅkappeti .
Paṇidhi patthanā , sā pana tathā tathā cittassa ṭhapanavasena hotīti āha ‘‘ cittaṭṭhapanan ’’ ti .
Tenāha ‘‘ sā panesā ’’ tiādi .
Eteti hīnapaccayā saññādiṭṭhivitakkacetanā patthanā paṇidhisaṅkhātā hīnā dhammā .
Hīno nāma hīnadhammasamāyogato .
Sabbapadānīti ‘‘ paññapetī ’’ tiādīni padāni yojetabbāni hīnasaddena majjhimuttamaṭṭhānantarassa asambhavato .
Upapajjanaṃ ‘‘ upapattī ’’ ti āha ‘‘ dve upapattiyo paṭilābho ca nibbatti cā ’’ ti .
Tattha hīnakulādīti ādi -saddena hīnarūpabhogaparisādīnaṃ saṅgaho .
Hīnattikavasenāti hīnattike vuttattikapadavasenāti adhippāyo .
Cittuppādakkhaṇeti idaṃ hīnattikapariyāpannānaṃ cittuppādānaṃ vasena tattha tattha laddhattā vuttaṃ .
Pañcasu nīcakulesūti caṇḍālavenanesādarathakārapukkusakulesu .
Dvādasaakusalacittuppādānaṃ pana yo koci paṭilābho hīnoti yojanā .
Sesadvayepi eseva nayo .
Imasmiṃ ṭhāneti ‘‘ yāyaṃ , bhante , diṭṭhī ’’ tiādinā āgate imasmiṃ ṭhāne .
‘‘ Dhātuṃ , bhikkhave , paṭicca uppajjatī ’’ tiādinā āgatattā nibbattiyeva adhippetā , na paṭilābho .
Giñjakāvasathasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .