Issues
Select Version
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā

Candūpamasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Candūpamasuttavaṇṇanā

146. Piyamanāpaniccanavakādiguṇehi cando upamā etesanti candūpamā . Santhavā dīni padāni aññamaññavevacanāni . Pariyuṭṭhānaṃ puna citte kilesādhigamo . Sabbehipi padehi katthaci satte anurodharodhābhāvamāha . Attano pana sommabhāvena mahājanassa piyo manāpo . Yadatthamettha candūpamā āhaṭā , taṃ dassento ‘‘ evan ’’ tiādimāha . Na kevalaṃ candūpamatāya ettako eva guṇo , atha kho aññepi santīti te dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ . Evamādīhīti ādi -saddena yathā . CandoM2.158 lokānuggahena ajavīthiādikā nānāvīthiyo paṭipajjati , evaṃ bhikkhu taṃ taṃ disaṃ upagacchati kulānuddayāya . Yathā cando kaṇhapakkhato sukkapakkhaṃ upagacchanto kalāhi vaḍḍhamāno hutvā niccanavo hoti , evaṃ bhikkhu kaṇhapakkhaṃ pahāya sukkapakkhaṃ upagantvā guṇehi vaḍḍhamāno lokassa vā pāmojjapāsaṃsattho niccanavatāya candasamacitto adhunupasampanno viya ca niccanavo hutvā carati .
Apakassitvāti kilesakāmavatthukāmehi vivecetvā . Taṃ nekkhammābhimukhaṃ kāyacittānaṃ ākaḍḍhanaṃ kāyato apanayanañca hotīti āha ‘‘ ākaḍḍhitvā apanetvāti attho ’’ ti . Catukkañcettha sambhavatīti taṃ dassetuṃ ‘‘ yo hi bhikkhū ’’ tiādi vuttaṃ .
NiccanavayātiV2.139 ‘‘ niccanavakā ’’ icceva vuttaṃ hoti . Ka-saddena hi padaṃ vaḍḍhitaṃ , ka-kārassa ca ya-kārādeso . Evaṃ vicariṃsūti kiñjakkhavasena pariggahābhāvena yathā ime , evaṃ vicariṃsu aññeti anukampamānā . Dvebhātikavatthūti dvebhātikattherapaṭibaddhaṃ vatthuṃ .
Appatirūpakaraṇan ti bhikkhūnaṃ asāruppakaraṇaṃ . Ādhāyitvāti āropanaṃ ṭhapetvā . Tathāti yathā saṅghamajjhe gaṇamajjhe ca , tathā vuḍḍhatare puggale appatirūpakaraṇaṃ . Evamādīti ādi -saddena antaragharappavesane aññattha ca yathāvuttato aññaṃ asāruppakiriyaṃ saṅgaṇhāti .
Tatthevāti saṅghamajjhe gaṇamajjhe puggalassa ca vuḍḍhassa santike . Yathāvuttesu aññesu ca tesu ṭhānesu . Pāpicchatāpi manopāgabbhiyan ti eteneva kodhūpanāhādīnaṃ samudācāro manopāgabbhiyanti dassitaṃ hoti .
Ekato bhāriyan ti piṭṭhipassato onataṃ . Vāyupatthambhan ti cittasamuṭṭhānavāyunā upatthambhanaṃ . Anubbejetvā cittanti ānetvā sambandho . Cittassa hi tato anubbejanaṃ tadanunayanaṃ . Tenāha ‘‘ sampiyāyamāno oloketī ’’ ti . Vāyupatthambhakaṃ gāhāpetvāti kāyaṃ tathā upatthambhakaṃ katvā .
OpammasaṃsandanaṃM2.159 suviññeyyameva .
Kāmagiddhatāya hīnādhimuttiko , avisuddhasīlācāratāya micchāpaṭipanno .
Aṅgulīhi nikkhantapabhā ākāsasañcalanena diguṇā hutvā ākāse vicariṃsūti āha ‘‘ yamakavijjutaṃ cārayamāno viyā ’’ ti . ‘‘ Ākāse pāṇiṃ cālesī ’’ ti padassa aññattha anāgatattā ‘‘ asambhinnapadan ’’ ti vuttaṃ .
Attamanoti pītisomanassehi gahitamano . Yañhi cittaṃ anavajjaṃ pītisomanassasahitaṃ , taṃ sasantakaṃ hitasukhāvahattā . Tenāha ‘‘ sakamano ’’ tiādi . Na domanassena … pe … gahitamano sakacittassa tabbiruddhattā .
Purimanayenevāti ‘‘ idāni yo hīnādhimuttiko ’’ tiādinā pubbe vuttanayeneva .
Pasannākāran ti pasannehi kātabbakiriyaṃ . Taṃ sarūpato dasseti ‘‘ cīvarādayo paccaye dadeyyun ’’ ti .
Tathabhāvāyāti yadatthaṃ bhagavatā dhammo desito , yadatthañca sāsane pabbajjā , tadatthāyaV2.140 .
Rakkhaṇabhāvan ti apāyabhayato ca rakkhaṇajjhāsayaṃ .
Candopamādivasenāti ādi -saddena ākāse calitapāṇi viya katthaci alaggatāya parisuddhajjhāsayatā sattesu kāruññanti evamādīnaṃ saṅgaho .
Candūpamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .