3. Candūpamasuttavaṇṇanā
146. Piyamanāpaniccanavakādiguṇehi cando upamā etesanti candūpamā .
Santhavā dīni padāni aññamaññavevacanāni .
Pariyuṭṭhānaṃ puna citte kilesādhigamo .
Sabbehipi padehi katthaci satte anurodharodhābhāvamāha .
Attano pana sommabhāvena mahājanassa piyo manāpo .
Yadatthamettha candūpamā āhaṭā , taṃ dassento ‘‘ evan ’’ tiādimāha .
Na kevalaṃ candūpamatāya ettako eva guṇo , atha kho aññepi santīti te dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Evamādīhīti ādi -saddena yathā .
Cando
M2.158 lokānuggahena ajavīthiādikā nānāvīthiyo paṭipajjati , evaṃ bhikkhu taṃ taṃ disaṃ upagacchati kulānuddayāya .
Yathā cando kaṇhapakkhato sukkapakkhaṃ upagacchanto kalāhi vaḍḍhamāno hutvā niccanavo hoti , evaṃ bhikkhu kaṇhapakkhaṃ pahāya sukkapakkhaṃ upagantvā guṇehi vaḍḍhamāno lokassa vā pāmojjapāsaṃsattho niccanavatāya candasamacitto adhunupasampanno viya ca niccanavo hutvā carati .Apakassitvāti kilesakāmavatthukāmehi vivecetvā .
Taṃ nekkhammābhimukhaṃ kāyacittānaṃ ākaḍḍhanaṃ kāyato apanayanañca hotīti āha ‘‘ ākaḍḍhitvā apanetvāti attho ’’ ti .
Catukkañcettha sambhavatīti taṃ dassetuṃ ‘‘ yo hi bhikkhū ’’ tiādi vuttaṃ .
Niccanavayāti
V2.139 ‘‘ niccanavakā ’’ icceva vuttaṃ hoti .
Ka-saddena hi padaṃ vaḍḍhitaṃ , ka-kārassa ca ya-kārādeso .
Evaṃ vicariṃsūti kiñjakkhavasena pariggahābhāvena yathā ime , evaṃ vicariṃsu aññeti anukampamānā .
Dvebhātikavatthūti dvebhātikattherapaṭibaddhaṃ vatthuṃ .Appatirūpakaraṇan ti bhikkhūnaṃ asāruppakaraṇaṃ .
Ādhāyitvāti āropanaṃ ṭhapetvā .
Tathāti yathā saṅghamajjhe gaṇamajjhe ca , tathā vuḍḍhatare puggale appatirūpakaraṇaṃ .
Evamādīti ādi -saddena antaragharappavesane aññattha ca yathāvuttato aññaṃ asāruppakiriyaṃ saṅgaṇhāti .
Tatthevāti saṅghamajjhe gaṇamajjhe puggalassa ca vuḍḍhassa santike .
Yathāvuttesu aññesu ca tesu ṭhānesu .
Pāpicchatāpi manopāgabbhiyan ti eteneva kodhūpanāhādīnaṃ samudācāro manopāgabbhiyanti dassitaṃ hoti .
Ekato bhāriyan ti piṭṭhipassato onataṃ .
Vāyupatthambhan ti cittasamuṭṭhānavāyunā upatthambhanaṃ .
Anubbejetvā cittanti ānetvā sambandho .
Cittassa hi tato anubbejanaṃ tadanunayanaṃ .
Tenāha ‘‘ sampiyāyamāno oloketī ’’ ti .
Vāyupatthambhakaṃ gāhāpetvāti kāyaṃ tathā upatthambhakaṃ katvā .
Opammasaṃsandanaṃ
M2.159 suviññeyyameva .Kāmagiddhatāya hīnādhimuttiko , avisuddhasīlācāratāya micchāpaṭipanno .
Aṅgulīhi nikkhantapabhā ākāsasañcalanena diguṇā hutvā ākāse vicariṃsūti āha ‘‘ yamakavijjutaṃ cārayamāno viyā ’’ ti .
‘‘ Ākāse pāṇiṃ cālesī ’’ ti padassa aññattha anāgatattā ‘‘ asambhinnapadan ’’ ti vuttaṃ .
Attamanoti pītisomanassehi gahitamano .
Yañhi cittaṃ anavajjaṃ pītisomanassasahitaṃ , taṃ sasantakaṃ hitasukhāvahattā .
Tenāha ‘‘ sakamano ’’ tiādi .
Na domanassena … pe … gahitamano sakacittassa tabbiruddhattā .
Purimanayenevāti ‘‘ idāni yo hīnādhimuttiko ’’ tiādinā pubbe vuttanayeneva .
Pasannākāran ti pasannehi kātabbakiriyaṃ .
Taṃ sarūpato dasseti ‘‘ cīvarādayo paccaye dadeyyun ’’ ti .
Tathabhāvāyāti yadatthaṃ bhagavatā dhammo desito , yadatthañca sāsane pabbajjā , tadatthāya
V2.140 .Rakkhaṇabhāvan ti apāyabhayato ca rakkhaṇajjhāsayaṃ .
Candopamādivasenāti ādi -saddena ākāse calitapāṇi viya katthaci alaggatāya parisuddhajjhāsayatā sattesu kāruññanti evamādīnaṃ saṅgaho .
Candūpamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .