8. Lakkhaṇasaṃyuttaṃ
1. Paṭhamavaggo
1. Aṭṭhisuttavaṇṇanā
202. Āyasmā
V2.161M2.182 ca lakkhaṇotiādīsu ‘‘ ko nāmāyasmā lakkhaṇo , kasmā ca ‘ lakkhaṇo ’ ti nāmaṃ ahosi , ko cāyasmā moggallāno , kasmā ca sitaṃ pātvākāsī ’’ ti taṃ sabbaṃ pakāsetuṃ ‘‘ yvāyan ’’ tiādi āraddhaṃ .Lakkhaṇasampannenāti purisalakkhaṇasampannena .
Īsaṃ hasitaṃ ‘‘ sitan ’’ ti vuccatīti āha ‘‘ mandahasitan ’’ ti .
Aṭṭhisaṅkhalikan ti nayidaṃ aviññāṇakaṃ aṭṭhisaṅkhalikamattaṃ , atha kho eko petoti āha ‘‘ petaloke nibbattan ’’ ti .
Ete attabhāvāti petattabhāvā .
Na āpāthaṃ āgacchantīti devattabhāvā viya na āpāthaṃ āgacchanti pakatiyā .
Tesaṃ pana ruciyā āpāthaṃ āgaccheyyuṃ manussānaṃ .
Dukkhābhibhūtānaṃ anāthabhāvadassanapadaṭṭhānā karuṇāti āha ‘‘ kāruññe kattabbe ’’ ti .
Attano ca sampattiṃ buddhañāṇassa ca sampattinti paccekaṃ sampattisaddo yojetabbo .
Tadubhayaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ taṃ hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha attano sampattiṃ anussaritvā sitaṃ pātvākāsīti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ .
Dhammadhātūti sabbaññutaññāṇaṃ sandhāya vadati .
Dhammadhātūti vā dhammānaṃ sabhāvo .
Itaroti lakkhaṇatthero .
Upapattīti jāti .
Upapattisīsena hi tathārūpaṃ attabhāvaṃ vadati .
Lohatuṇḍakehīti lohamayeheva tuṇḍakehi .
Carantīti ākāsena gacchanti .
Acchariyaṃ vatāti garahacchariyaṃ nāmetaṃ .
Cakkhubhūtāti sampattadibbacakkhukā , lokassa cakkhubhūtāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo .
Yatrāti hetuatthe nipātoti āha ‘‘ yatrāti kāraṇavacanan ’’ ti .
Aññatra hi ‘‘ yatra hi nāmā ’’ ti attho vuccati .
Appamāṇe sattanikāye te ca kho vibhāgena kāmabhavādibhede bhave , nirayādibhedā
V2.162 gatiyo , nānattakāyanānattasaññiādiviññāṇaṭṭhitiyo , tathārūpe sattāvāse ca sabbaññutaññāṇañca me upanetuṃ paccakkhaṃ karontena .Goghātakoti
M2.183 gunnaṃ abhiṇhaṃ hananako .
Tenāha ‘‘ vadhitvā vadhitvā ’’ ti .Tassāti gunnaṃ vadhakakammassa .
Aparāpariyakammassāti aparāpariyavedanīyakammassa .
Balavatā goghātakakammena vipāke dīyamāne aladdhokāsaṃ aparāpariyavedanīyaṃ tasmiṃ vipakkavipāke idāni laddhokāsaṃ ‘‘ avasesakamman ’’ ti vuttaṃ .
Paṭisandhīti pāpakammajanitā paṭisandhi .
Kammasabhāgatāyāti kammasadisabhāvena .
Ārammaṇasabhāgatāyāti ārammaṇassa sabhāgabhāvena sadisabhāvena .
Yādise hi ārammaṇe pubbe taṃ kammaṃ tassa ca vipāko pavatto , tādiseyeva ārammaṇe idaṃ kammaṃ imassa vipāko ca pavattoti katvā vuttaṃ ‘‘ tasseva kammassa vipākāvasesenā ’’ ti .
Bhavati hi taṃsadisepi tabbohāro yathā ‘‘ so eva tittiro , tāniyeva osadhānī ’’ ti .
Nimittaṃ ahosīti pubbe katūpacitassa petūpapattinibbattanavasena katokāsassa tassa kammassa nimittabhūtaṃ idāni tathā upaṭṭhahantaṃ tassa vipākassa nimittaṃ ārammaṇaṃ ahosi .
Soti goghātako .
Aṭṭhisaṅkhalikapeto jāto kammasarikkhakavipākatāvasena .
Aṭṭhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Pesisuttavaṇṇanā
203. Gomaṃsapesiyo katvāti gāviṃ vadhitvā vadhitvā gomaṃsaṃ phāletvā pesiyo katvā .
Sukkhāpetvāti kālantaraṃ ṭhapanatthaṃ sukkhāpetvā .
Sukkhāpiyamānānaṃ maṃsapesīnañhi vallūrasamaññā .
Pesisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Piṇḍasuttavaṇṇanā
204. Nippakkhacammeti vigatapakkhacamme .
4. Nicchavisuttavaṇṇanā
205. Urabbhe hanatīti orabbhiko .
Eḷaketi aje .
5. Asilomasuttavaṇṇanā
206. Nivāpapuṭṭheti
V2.163M2.184 attanā dinnanivāpena posite .
Asinā vadhitvā vadhitvā vikkiṇanto .6. Sattisuttavaṇṇanā
207. Ekaṃ migan ti ekaṃ dīpakamigaṃ .
7. Usulomasuttavaṇṇanā
208. Kāraṇāhīti yātanāhi .
Ñatvāti kammaṭṭhānaṃ ñatvā .
8. Sūcilomasuttavaṇṇanā
209. Suṇoti pūretīti sūto , assadamakādiko .
9. Dutiyasūcilomasuttavaṇṇanā
210. Pesuññūpasaṃhāravasena ito sutaṃ amutra , amutra vā sutaṃ idha sūcetīti sūcako .
Anayabyasanaṃ pāpesi manusseti sambandho .
10. Kumbhaṇḍasuttavaṇṇanā
211. Vinicchayāmaccoti raññā aḍḍakaraṇe ṭhapito vinicchayamahāmatto .
So hi gāmajanakāyaṃ kūṭeti vañcetīti gāmakūṭakoti vuccati .
Keci ‘‘ tādiso eva gāmajeṭṭhako gāmakūṭako ’’ ti vadanti .
Samena bhavitabbaṃ ,‘‘ dhammaṭṭho ’’ ti vattabbato .
Rahassaṅge nisīdanavasena visamā nisajjāva ahosi .
Kumbhaṇḍasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Dutiyavaggo
1. Sasīsakasuttavaṇṇanā
212. Phusantoti
V2.164M2.185 theyyāya phusanto .3. Nicchavitthisuttavaṇṇanā
214. Mātugāmo sassāmiko attano phasse anissaro .
Vaṭṭitvāti bhassitvā aparaṃ gantvā .
4. Maṅgulitthisuttavaṇṇanā
215. Maṅganavasena ulatīti maṅguli , virūpabībhacchabhāvena pavattatīti attho .
Tenāha ‘‘ virūpaṃ duddasikaṃ bībhacchan ’’ ti .
5. Okilinīsuttavaṇṇanā
216. Uddhaṃ uddhaṃ agginā pakkasarīratāya uppakkaṃ .
Heṭṭhato paggharaṇavasena kilinnasarīratāya okilinī .
Ito cito ca aṅgārasamparikiṇṇatāya okirinī .
Tenāha ‘‘ sā kirā ’’ tiādi .
Aṅgāracitaketi aṅgārasañcaye .
Sarīrato paggharanti asuciduggandhajegucchāni sedagatāni .
Tassa kira raññoti tassa kāliṅgassa rañño .
Nāṭakinīti nacce adhikatā itthī .
Sedan ti sedanaṃ , tāpananti attho .
Okilinīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
6. Asīsakasuttavaṇṇanā
217. Asīsakaṃ kabandhaṃ hutvā nibbatti kammāyūhanakāle tathā nimittaggahaṇaparicayato .
7-11.Pāpabhikkhusuttādivaṇṇanā
218-222.
Lāmakabhikkhūti
V2.165M2.186 hīnācāratāya lāmako , bhikkhuvesatāya , bhikkhāhārena jīvanato ca bhikkhu .Cittakeḷin ti cittaruciyaṃ taṃ taṃ kīḷanto .
Ayamevāti bhikkhuvatthusmiṃ vuttanayo eva .
Pāpabhikkhusuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
Lakkhaṇasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā .