Issues
Select Version
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā
(SN) Nidānavagga-aṭṭhakathā

Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

41. Yatoti yasmiṃ kāle . Ayañhi to -saddo dā-saddo viya idha kālavisayo . Tenāha ‘‘ yadā ’’ ti .
Bhayaveracetanāyoti bhāyitabbaṭṭhena bhayaṃ , verapasavanaṭṭhena veranti ca laddhanāmā cetanāyo . Pāṇātipātādayo hi yassa pavattanti , yañca uddissa pavattiyanti , ubhaye sabhayabheravāti te eva bhāyitabbabhayaverajanakāvāti .
Sotassa ariyamaggassa ādito paṭṭhāya paṭipattiadhigamo sotāpattiM2.85 , tadatthāya tattha patiṭṭhitassa ca aṅgāni sotāpattiyaṅgāni , tadubhayaṃV2.73 sandhāyāha ‘‘ duvidhaṃ sotāpattiyā aṅgan ’’ ti , sotāpattiatthaṃ aṅganti attho . Yaṃ pubbabhāgeti yaṃ sayaṃ sotāpattimaggaphalapaṭilābhato pubbabhāge tadatthāya saṃvattati . Kiṃ pana tanti āha ‘‘ sappurisasaṃsevo ’’ tiādi . Sappurisānaṃ buddhādīnaṃ ariyañāṇasaññāṇajātā payirupāsanā , saddhammassavanaṃ catusaccadhammassavanaṃ , yoniso upāyena aniccādito manasi karaṇaṃ yoniso manasikāro , ussukkāpentena dhammassa nibbānassa anudhammapaṭipajjanaṃ dhammānudhammapaṭipattīti etāni sotāpattiyā aṅgāni . Aṭṭhakathāyaṃ pana sotāpattiaṅganti padaṃ apekkhitvā ‘‘ evaṃ āgatan ’’ ti vuttaṃ . Ṭhitassa puggalassa aṅgaṃ . Sotāpanno aṅgīyati ñāyati etenāti sotāpannassa aṅganti pi vuccati . Idaṃ pacchā vuttaṃ aṅgaṃ .
Dosehi ārakāti ariyoti āha ‘‘ niddoso ’’ ti . Kathaṃ avijjā saṅkhārānaṃ paccayotiādinā kenacipi anupārambhiyattā nirupārambho . Ñāṇaṃ sandhāya ‘‘ niddoso ’’ ti vuttaṃ , paṭiccasamuppādaṃ sandhāya ‘‘ nirupārambho ’’ ti vadanti . Ubhayampi pana sandhāya ubhayaṃ vuttanti apare .
Paṭiccasamuppādo ettha adhippeto . Tathā hi vuttaṃ ‘‘ aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāyā ’’ ti . Na hi maggañāṇaṃ vipassanāpaññāti . Sammā upāyattā tassa paṭiccasamuppanne yāthāvato ñāyatīti ñāyo , paṭiccasamuppādo . Ñāṇaṃ pana ñāyati so etenāti ñāyo .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāyā ’’ ti .
Tatthāti niraye .
Maggasotan ti maggassa sotaṃ . Āpannoti adhigato .
Apāyesu uppajjanasaṅkhāto vinipātadhammo etassāti vinipātadhammo , na vinipātadhammo avinipātadhammo .
Paraṃ ayananti ativiya savisaye ayitabbaṃ bujjhitabbaṃ . Yesañhi dhātūnaṃ gatiattho , buddhipi tesaṃ attho . Tenāha ‘‘ avassaṃ abhisambujjhanako ’’ ti .
Pāṇātipātakammakāraṇāti pāṇātipātasaṅkhātassa pāpakammassa karaṇahetu .
Veraṃ vuccati virodho , tadeva bhāyitabbato bhayan ti āha ‘‘ bhayaṃ veranti atthato ekan ’’ ti .
Idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma tassa verassa mūlabhūtato verakārapuggalato bahibhāvattā . Teneva hi tassa verakārapuggalassa uppannaṃ veraṃ sandhāya ‘‘ idaṃ ajjhattikaveraṃ nāmā ’’ ti vuttaṃ , tannissitassa verassa mūlabhūtā verakārapuggalacetanā uppajjati paharituṃ asamatthassapīti adhippāyo . Na hi nerayikā nirayapālesuM2.86 paṭipaharituṃ sakkonti . Nirayapālassa cetanā uppajjatīti etena ‘‘ atthi niraye nirayapālā ’’ ti dasseti .
Idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma tassa verassa mūlabhūtato verakārapuggalato bahibhāvattā .
Teneva hi tassa verakārapuggalassa uppannaṃ veraṃ sandhāya ‘‘ idaṃ ajjhattikaveraṃ nāmā ’’ ti vuttaṃ , tannissitassa verassa mūlabhūtā verakārapuggalacetanā uppajjati paharituṃ asamatthassapīti adhippāyo .
Yaṃ panetaṃ bāhiraveran ti yamidaṃ diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañca bāhiraṃ veraṃ . Puggalaveranti vuttaṃ attakiccaṃ sādhetuṃ asakkonto kevalaṃ parapuggale uppannamattaṃ veranti katvā .
Nirayapālassa cetanā uppajjatīti etena ‘‘ atthi niraye nirayapālā ’’ ti dasseti .
Yaṃ panetaṃ bāhiraveran ti yamidaṃ diṭṭhadhammikaṃ samparāyikañca bāhiraṃ veraṃ . Puggalaveranti vuttaṃ attakiccaṃ sādhetuṃ asakkonto kevalaṃ parapuggale uppannamattaṃ veranti katvā .
Atthato ekameva ‘‘ cetasikan ’’ ti visesetvā vuttattā .
Sesapadesūti ‘‘ adinnādānapaccayā ’’ tiādinā āgatesu sesakoṭṭhāsesu . Attho bhaggoti attho dhaṃsitoV2.74 .
Adhigatenāti maggena adhigatena . ‘‘ Abhigatenā ’’ tipi pāṭho , adhivuttenāti attho . Tenāha ‘‘ acalappasādenā ’’ ti .