13. Saddhammappatirūpakasuttavaṇṇanā
156. Ājānāti heṭṭhimamaggehi ñātamariyādaṃ anatikkamitvāva jānāti paṭivijjhatīti aññā , aggamaggapaññā .
Aññassa ayanti aññā , arahattaphalaṃ .
Tenāha ‘‘ arahatte ’’ ti .
Obhāseti obhāsanimittaṃ .
‘‘ Cittaṃ vikampatī ’’ ti padadvayaṃ ānetvā sambandho .
Obhāseti
V2.150 visayabhūte .
Upakkilesehi cittaṃ vikampatīti yojanā .
Tenāha ‘‘ yehi cittaṃ pavedhatī ’’ ti .
Sesesupi eseva nayo .
Upaṭṭhāneti satiyaṃ .
Upekkhāya cāti vipassanupekkhāya ca .
Ettha ca vipassanācittasamuṭṭhānasantānavinimuttaṃ pabhāsanaṃ rūpāyatanaṃ obhāso .
Ñāṇā dayo vipassanācittasampayuttāva .
Sakasakakicce saviseso hutvā pavatto adhimokkho saddhādhimokkho .
Upaṭṭhānaṃ sati .
Upekkhāti āvajjanupekkhā .
Sā hi āvajjanacittasampayuttā cetanā .
Āvajjanaajjhupekkhanavasena pavattiyā idha ‘‘ āvajjanupekkhā ’’ ti vuccati .
Puna upekkhāyāti vipassanupekkhāva anena samajjhattatāya evaṃ vuttā .
Nikanti nāma vipassanāya nikāmanā apekkhā .
Sukhumatarakileso vā siyā duviññeyyo .
Imāni dasa ṭhānānīti imāni obhāsādīni upakkilesuppattiyā ṭhānāni upakkilesavatthūni .
Paññā yassa paricitāti yassa paññā paricitavatī yāthāvato jānāti .
‘‘ Imāni nissāya addhā maggappatto phalappatto ahan ’’ ti pavattaadhimāno dhammuddhaccaṃ dhammūpanissayo vikkhepo .
Tattha kusalo hi taṃ yāthāvato jānanto na ca tattha sammohaṃ gacchati .Adhigamasaddhammappatirūpakaṃ
M2.171 nāma anadhigate adhigatamānibhāvāvahattā .
Yadaggena vipassanāñāṇassa upakkileso , tadaggena paṭipattisaddhammappatirūpakotipi sakkā viññātuṃ .Dhātukathāti mahādhātukathaṃ vadati .
Vedallapiṭakan ti vetullapiṭakaṃ .
Taṃ nāgabhavanato ānītanti vadanti .
Vādabhāsitanti apare .
Abuddhavacanaṃ buddhavacanena virujjhanato .
Na hi sambuddho pubbāparaviruddhaṃ vadati .
Tattha sallaṃ upaṭṭhapenti kilesavinayaṃ na sandissati , aññadatthu kilesuppattiyā paccayo hotīti .
Avikkayamānan ti vikkayaṃ agacchantaṃ .
Tan ti suvaṇṇabhaṇḍaṃ .
Na sakkhiṃsu ñāṇassa avisadabhāvato .
Esa nayo ito paresupi .
Idāni ‘‘ bhikkhū paṭisambhidāppattā ahesun ’’ tiādinā vuttameva atthaṃ kāraṇato vibhāvetuṃ puna ‘‘ paṭhamabodhiyaṃ hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha paṭipattiṃ pūrayiṃsūti atīte kadā te paṭisambhidāvahaṃ
V2.151 paṭipattiṃ pūrayiṃsu ?
Paṭhamabodhikālikā bhikkhū .
Na hi attasammāpaṇidhiyā pubbekatapuññatāya ca vinā tādisaṃ bhavati .
Esa nayo ito paresupi .Tadā paṭipattisaddhammo antarahito nāma bhavissatīti etena ariyamaggena āsannā eva pubbabhāgapaṭipadā paṭipattisaddhammoti dasseti .
Dvīsūti suttābhidhammapiṭakesu antarahitesupi .
Anantarahitameva adhisīlasikkhāyaṃ ṭhitassa itarasikkhādvayasamuṭṭhāpitato .
Kiṃ kāraṇāti kena kāraṇena , aññasmiṃ dhamme antarahite aññatarassa dhammassa anantaradhānaṃ vuccatīti adhippāyo .
Paṭipattiyā paccayo hoti anavasesato paṭipattikkamassa paridīpanato .
Paṭipatti adhigamassa paccayo visesalakkhaṇapaṭivedhabhāvato .
Pariyattiyeva pamāṇaṃ sāsanassa ṭhitiyāti adhippāyo .
Nanu ca sāsanaṃ osakkitaṃ pariyattiyā vattamānāyāti adhippāyo .
Anārādhakabhikkhūti sīlamattassapi na ārādhako dussīlo .
Imasmin ti imasmiṃ pātimokkhe .
Vattantāti ‘‘ sīlaṃ akopetvā ṭhitā atthī ’’ ti pucchi .
Etesūti
M2.172 evaṃ mahantesu sakalaṃ lokaṃ ajjhottharituṃ samatthesu catūsu mahābhūtesu .
Tasmāti yasmā aññena kenaci atimahantenapi saddhammo na antaradhāyati , samayantarena pana vattabbameva natthi , tasmā .
Evamāhāti idāni vuccamānākāraṃ vadati .Ādānaṃ ādi , ādi eva ādikan ti āha ‘‘ ādikenāti ādānenā ’’ ti .
Heṭṭhāgamanīyāti adhobhāgagamanīyā , apāyadukkhassa saṃsāradukkhassa ca nibbattakāti attho .
Gāravarahitāti garukārarahitā .
Patissayanaṃ nīcabhāvena patibaddhavuttitā , patisso patissayoti atthato ekaṃ , so etesaṃ natthīti āha ‘‘ appatissāti appatissayā anīcavuttikā ’’ ti .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Saddhammappatirūpakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sāratthappakāsiniyā saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
Kassapasaṃyuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā .
6. Lābhasakkārasaṃyuttaṃ