2. Muttātherīgāthāvaṇṇanā
2.
‘‘ Mutte
V0.8P0.8 muccassu yogehi , cando rāhuggahā iva ;
–Vippamuttena cittena , anaṇā bhuñja piṇḍakan ’’ ti .
Ayaṃ muttāya nāma sikkhamānāya gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthāraṃ rathiyaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānasā pañcapatiṭṭhitena vanditvā pītivegena satthu pādamūle avakujjā nipajji .
Sā tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbatti , muttā tissā nāmaṃ ahosi .
Sā upanissayasampannatāya vīsativassakāle mahāpajāpatigotamiyā santike pabbajitvā sikkhamānāva hutvā kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā vipassanāya kammaṃ karoti .
Sā ekadivasaṃ bhattakiccaṃ katvā piṇḍapātapaṭikkantā therīnaṃ bhikkhunīnaṃ vattaṃ dassetvā divāṭṭhānaṃ gantvā raho nisinnā vipassanāya manasikāraṃ ārabhi .
Satthā surabhigandhakuṭiyā nisinnova obhāsaṃ vissajjetvā tassā purato nisinno viya attānaṃ dassetvā ‘‘ mutte muccassu yogehī ’’ ti imaṃ gāthamāha .
Tattha
M0.9 mutteti tassā ālapanaṃ .
Muccassu yogehīti maggapaṭipāṭiyā kāmayogādīhi catūhi yogehi mucca , tehi vimuttacittā hohi .
Yathā kiṃ ?
Cando rāhuggahā ivāti rāhusaṅkhāto gahato cando viya upakkilesato muccassu .
Vippamuttena cittenāti ariyamaggena samucchedavimuttiyā suṭṭhu vimuttena cittena , itthaṃ bhūtalakkhaṇe cetaṃ karaṇavacanaṃ .
Anaṇā bhuñja piṇḍakan ti kilesaiṇaṃ pahāya anaṇā hutvā raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjeyyāsi .
Yo hi kilese appahāya satthārā anuññātapaccaye paribhuñjati , so sāṇo paribhuñjati nāma .
Yathāha āyasmā bākulo –
‘‘ sattāhameva kho ahaṃ , āvuso , sāṇoP0.9 raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjin ’’ ti ( ma . ni .3.211).
Tasmā sāsane pabbajitena kāmacchandādiiṇaṃ pahānāya anaṇena hutvā saddhādeyyaṃ paribhuñjitabbaṃ .
Piṇḍakan ti desanāsīsameva , cattāropi paccayeti attho .
Abhiṇhaṃ ovadatīti ariyamaggappattiyā upakkilese visodhento bahuso ovādaṃ deti .
SāV0.9 tasmiṃ ovāde ṭhatvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . therī 2.1.31-36)–
‘‘ Vipassissa bhagavato , lokajeṭṭhassa tādino ;
Rathiyaṃ paṭipannassa , tārayantassa pāṇino .
‘‘ Gharato nikkhamitvāna , avakujjā nipajjahaṃ ;
Anukampako lokanātho , sirasi akkamī mama .
‘‘ Akkamitvāna sirasi , agamā lokanāyako ;
Tena cittappasādena , tusitaṃ agamāsahaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ pana patvā sā tameva gāthaṃ udānesi .
Paripuṇṇasikkhā upasampajjitvā aparabhāge parinibbānakālepi tameva gāthaṃ paccabhāsīti .
Muttātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .