189. ‘‘ SatimatīV0.186 cakkhumatī , bhikkhunī bhāvitindriyā ; Paṭivijjhi padaṃ santaṃ , akāpurisasevitan ’’ ti . – Imaṃ gāthaṃ abhāsi .

Tattha satimatīti satisampannā , pubbabhāgeP0.166 paramena satinepakkena samannāgatā hutvā pacchā ariyamaggassa bhāvitattā sativepullappattiyā uttamāya satiyā samannāgatāti attho . Cakkhumatīti paññācakkhunā samannāgatā , ādito udayatthagāminiyā paññāya ariyāya nibbedhikāya samannāgatāM0.172 hutvā paññāvepullappattiyā paramena paññācakkhunā samannāgatāti vuttaṃ hoti . Akāpurisasevitan ti alāmakapurisehi uttamapurisehi ariyehi buddhādīhi sevitaṃ .

‘‘ Kinnu jātiṃ na rocesī ’’ ti gāthā theriṃ kāmesu upahāretukāmena mārena vuttā . ‘‘ Kiṃ nu tvaṃ bhikkhuni na rocesī ’’ ti ( saṃ . ni .1.167) hi mārena puṭṭhā therī āha – ‘‘ jātiṃ khvāhaṃ , āvuso , na rocemī ’’ ti . Atha naṃ māro jātassa kāmā paribhogā , tasmā jātipi icchitabbā , kāmāpi paribhuñjitabbāti dassento –

190. ‘‘ Kinnu jātiṃ na rocesi , jāto kāmāni bhuñjati ; Bhuñjāhi kāmaratiyo , māhu pacchānutāpinī ’’ ti . – Gāthamāha .

Tassattho – kiṃ nu taṃ kāraṇaṃ , yena tvaṃ upacāle jātiṃ na rocesi na roceyyāsi , na taṃ kāraṇaṃ atthi . Yasmā jāto kāmāni bhuñjati idha jāto kāmaguṇasaṃhitāni rūpādīni paṭisevanto kāmasukhaṃ paribhuñjati .

Na hi ajātassa taṃ atthi , tasmā bhuñjāhi kāmaratiyo kāmakhiḍḍāratiyo anubhava . Māhu pacchānutāpinī ‘‘ yobbaññe sati vijjamānesu bhogesu na mayā kāmasukhamanubhūtan ’’ ti pacchānutāpinī mā ahosi . Imasmiṃ loke dhammā nāma yāvadeva atthādhigamattho attho ca kāmasukhatthoti pākaṭoyamatthoti adhippāyo . TaṃV0.187 sutvā therī jātiyā dukkhanimittataṃ attano ca tassa visayātikkamaṃ vibhāvetvā tajjentī –

191.

‘‘ JātassaP0.167 maraṇaṃ hoti , hatthapādāna chedanaṃ ;

Vadhabandhapariklesaṃ , jāto dukkhaṃ nigacchati .

192.

‘‘ Atthi sakyakule jāto , sambuddho aparājito ;

So me dhammamadesesi , jātiyā samatikkamaṃ .

193.

‘‘ DukkhaṃM0.173 dukkhasamuppādaṃ , dukkhassa ca atikkamaṃ ;

Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ , dukkhūpasamagāminaṃ .

194.

‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , vihariṃ sāsane ratā ;

Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .

195. ‘‘ Sabbattha vihatā nandī , tamokkhandho padālito ; Evaṃ jānāhi pāpima , nihato tvamasi antakā ’’ ti . – Imā gāthā abhāsi .

Tattha jātassa maraṇaṃ hotīti yasmā jātassa sattassa maraṇaṃ hoti , na ajātassa . Na kevalaṃ maraṇameva , atha kho jarārogādayo yattakānatthā , sabbepi te jātassa honti jātihetukā . Tenāha bhagavā – ‘‘ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavantī ’’ ti ( mahāva .1; vibha .225; udā .1). Tenevāha – ‘‘ hatthapādāna chedanan ’’ ti hatthapādānaṃ chedanaṃ jātasseva hoti , na ajātassa . Hatthapādachedanāpadesena cettha bāttiṃsa kammakāraṇāpi dassitā evāti daṭṭhabbaṃ . Tenevāha – ‘‘ vadhabandhapariklesaṃ , jāto dukkhaṃ nigacchatī ’’ ti . Jīvitaviyojanamuṭṭhippahārādisaṅkhātaṃ vadhapariklesañceva andubandhanādisaṅkhātaṃ bandhapariklesaṃ aññañca yaṃkiñci dukkhaṃ nāma taṃ sabbaṃ jāto eva nigacchati , na ajāto , tasmā jātiṃ na rocemīti . IdāniV0.188 jātiyā kāmānañca accantameva attanā samatikkantabhāvaṃ mūlato paṭṭhāya dassentī – ‘‘ atthi sakyakule jāto ’’ tiādimāha . Tattha aparājitoti kilesamārādinā kenaci na parājito . Satthā hi sabbābhibhū sadevakaṃ lokaṃ aññadatthu abhibhavitvā ṭhitoP0.168 , tasmā aparājito . Sesaṃ vuttanayattā uttānameva .

Upacālātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā . Sattakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .