12. Candātherīgāthāvaṇṇanā
Duggatāhaṃ pure āsin tiādikā candāya theriyā gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena sambhatavimokkhasambhārā paripakkañāṇā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ brāhmaṇagāme apaññātassaV0.133 brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassā nibbattito paṭṭhāyaṃ taṃ kulaṃ bhogehi parikkhayaṃ gataṃ .
Sā anukkamena viññutaṃ patvā dukkhena jīvati .
Atha tasmiṃ gehe ahivātarogo uppajji .
Tenassā sabbepi ñātakā maraṇabyasanaṃ pāpuṇiṃsu .
Sā ñātikkhaye jāte aññattha jīvituṃ asakkontī kapālahatthā kule kule vicaritvā laddhaladdhena bhikkhāhārena yāpentī ekadivasaṃ paṭācārāya theriyā bhattavissaggaṭṭhānaṃ agamāsi .
Bhikkhuniyo taṃ dukkhitaṃ khuddābhibhūtaṃ disvāna sañjātakāruññā piyasamudācārena saṅgahetvā tattha vijjamānena upacāramanoharena āhārena santappesuṃ .
Sā tāsaṃ ācārasīle pasīditvā theriyā santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi .
Tassā therī dhammaṃ kathesi .
Sā taṃ dhammaṃ sutvā sāsane abhippasannā saṃsāre ca sañjātasaṃvegāP0.121 pabbajiM0.124 .
Pabbajitvā ca theriyā ovāde ṭhatvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanaṃ anuyuñjantī katādhikāratāya ñāṇassa ca paripākaṃ gatattā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā –
V0.133 brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassā nibbattito paṭṭhāyaṃ taṃ kulaṃ bhogehi parikkhayaṃ gataṃ .
Sā anukkamena viññutaṃ patvā dukkhena jīvati .
Atha tasmiṃ gehe ahivātarogo uppajji .
Tenassā sabbepi ñātakā maraṇabyasanaṃ pāpuṇiṃsu .
Sā ñātikkhaye jāte aññattha jīvituṃ asakkontī kapālahatthā kule kule vicaritvā laddhaladdhena bhikkhāhārena yāpentī ekadivasaṃ paṭācārāya theriyā bhattavissaggaṭṭhānaṃ agamāsi .
Bhikkhuniyo taṃ dukkhitaṃ khuddābhibhūtaṃ disvāna sañjātakāruññā piyasamudācārena saṅgahetvā tattha vijjamānena upacāramanoharena āhārena santappesuṃ .
Sā tāsaṃ ācārasīle pasīditvā theriyā santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi .
Tassā therī dhammaṃ kathesi .
Sā taṃ dhammaṃ sutvā sāsane abhippasannā saṃsāre ca sañjātasaṃvegāP0.121 pabbajiM0.124 .
Pabbajitvā ca theriyā ovāde ṭhatvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanaṃ anuyuñjantī katādhikāratāya ñāṇassa ca paripākaṃ gatattā na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā – 122.
‘‘ Duggatāhaṃ pure āsiṃ , vidhavā ca aputtikā ;
Vinā mittehi ñātīhi , bhattacoḷassa nādhigaṃ .
123.
‘‘ Pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā , bhikkhamānā kulā kulaṃ ;
Sītuṇhena ca ḍayhantī , satta vassāni cārihaṃ .
124.
‘‘ Bhikkhuniṃ puna disvāna , annapānassa lābhiniṃ ;
Upasaṅkammaṃ avocaṃ , pabbajjaṃ anagāriyaṃ .
125.
‘‘ Sā ca maṃ anukampāya , pabbājesi paṭācārā ;
Tato maṃ ovaditvāna , paramatthe niyojayi .
126.
‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , akāsiṃ anusāsaniṃ ;
Amogho ayyāyovādo , tevijjāmhi anāsavā ’’ ti .
–
Udānavasena imā gāthā abhāsi .
Tattha
V0.134 duggatāti daliddā .
Pureti pabbajitato pubbe .
Pabbajitakālato paṭṭhāya hi idha puggalo bhogehi aḍḍho vā daliddo vāti na vattabbo .
Guṇehi pana ayaṃ therī aḍḍhāyeva .
Tenāha ‘‘ duggatāhaṃ pure āsin ’’ ti .
Vidhavāti dhavo vuccati sāmiko , tadabhāvā vidhavā , matapatikāti attho .
Aputtikāti puttarahitā .
Vinā mittehīti mittehi bandhavehi ca parihīnā rahitā .
Bhattacoḷassa nādhigan ti bhattassa coḷassa ca pāripūriṃ nādhigacchiṃ , kevalaṃ pana bhikkhāpiṇḍassa pilotikākhaṇḍassa ca vasena ghāsacchādanamattameva alatthanti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā ’’ tiādi .
TatthaM0.125 pattan ti mattikābhājanaṃ .
Daṇḍan ti goṇasunakhādipariharaṇadaṇḍakaṃ .
Kulā kulan ti kulato kulaṃ .
Sītuṇhena ca ḍayhantīti vasanagehābhāvato sītena ca uṇhena ca pīḷiyamānā .
Bhikkhunin tiP0.122 paṭācārātheriṃ sandhāya vadati .
Punāti pacchā , sattasaṃvaccharato aparabhāge .
Paramattheti parame uttame atthe , nibbānagāminiyā paṭipadāya nibbāne ca .
Niyojayīti kammaṭṭhānaṃ ācikkhantī niyojesi .
Sesaṃ vuttanayameva .
Candātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .Pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .