10. Ekādasakanipāto
1. Kisāgotamītherīgāthāvaṇṇanā
EkādasakanipāteM0.181V0.196 kalyāṇamittatātiādikā kisāgotamiyā theriyā gāthā .
Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇantī satthāraṃ ekaṃ bhikkhuniṃ lūkhacīvaradhārīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi .
Sā kappasatasahassaṃ devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ duggatakule nibbatti .
Gotamī tissā nāmaṃ ahosi .
Kisasarīratāya pana ‘‘ kisāgotamī ’’ ti voharīyittha .
Taṃ patikulaṃ gataṃ duggatakulassa dhītāti paribhaviṃsu .
Sā ekaṃ puttaṃ vijāyi .
Puttalābhena cassā sammānaṃ akaṃsu .
So panassā putto ādhāvitvā paridhāvitvā kīḷanakāle kālamakāsi .
Tenassā sokummādo uppajji .
Sā ‘‘ ahaṃ pubbe paribhavapattā hutvā puttassa jātakālato paṭṭhāya sakkāraṃ pāpuṇiṃP0.175 , ime mayhaṃ puttaṃ bahi chaḍḍetumpi vāyamantī ’’ ti sokummādavasena matakaḷevaraṃ aṅkenādāya ‘‘ puttassa me bhesajjaṃ dethā ’’ ti gehadvārapaṭipāṭiyā nagare vicarati .
Manussā ‘‘ bhesajjaṃ kuto ’’ ti paribhāsanti .
Sā tesaṃ kathaṃ na gaṇhāti .
Atha naṃ eko paṇḍitapuriso ‘‘ ayaṃ puttasokena cittavikkhepaṃ pattā , etissā bhesajjaṃ dasabaloyeva jānissatī ’’ ti cintetvā ,‘‘ amma , tava puttassa bhesajjaṃ sammāsambuddhaṃ upasaṅkamitvā pucchā ’’ ti āha .
Sā satthu dhammadesanāvelāyaṃ vihāraṃ gantvā ‘‘ puttassa me bhesajjaṃ detha bhagavā ’’ ti āha .
Satthā tassā upanissayaṃ disvā ‘‘ gaccha nagaraṃ pavisitvā yasmiṃ gehe koci matapubbo natthi , tato siddhatthakaṃ āharā ’’ ti āha .
Sā ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti tuṭṭhamānasā nagaraṃ pavisitvā paṭhamageheyeva ‘‘ satthā mama puttassa bhesajjatthāya siddhatthakaṃ āharāpeti .
Sace etasmiṃ gehe koci matapubbo natthi , siddhatthakaṃ me dethā ’’ ti āha .
Ko idha mate gaṇetuṃ sakkotīti .
Kiṃ tena hi alaṃ siddhatthakehīti dutiyaṃ tatiyaṃ gharaṃ gantvā buddhānubhāvena vigatummādā pakaticitte ṭhitā cintesi –
‘‘ sakalanagareM0.182 ayameva niyamo bhavissati , idaṃ hitānukampinā bhagavatāV0.197 diṭṭhaṃ bhavissatī ’’ ti saṃvegaṃ labhitvā tatova bahi nikkhamitvā puttaṃ āmakasusāne chaḍḍetvā imaṃ gāthamāha –
‘‘ Na gāmadhammo nigamassa dhammo , na cāpiyaṃ ekakulassa dhammo ;
Sabbassa lokassa sadevakassa , eseva dhammo yadidaṃ aniccatā ’’ ti .( apa . therī 2.3.82);
Evañca pana vatvā satthu santikaṃ agamāsi .
Atha naṃ satthā ‘‘ laddho te , gotami , siddhatthako ’’ ti āha .
‘‘ Niṭṭhitaṃ , bhante , siddhatthakena kammaṃ , patiṭṭhā pana me hothā ’’ ti āha .
Athassā satthā –
‘‘ Taṃ puttapasusammattaṃ , byāsattamanasaṃ naraṃ ;
Suttaṃ gāmaṃ mahoghova , maccu ādāya gacchatī ’’ ti .( dha . pa .287)–
GāthamāhaP0.176 .
Gāthāpariyosāne yathāṭhitāva sotāpattiphale patiṭṭhāya satthāraṃ pabbajjaṃ yāci .
Satthā pabbajjaṃ anujāni .
Sā satthāraṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā vanditvā bhikkhunupassayaṃ gantvā pabbajitvā upasampadaṃ labhitvā nacirasseva yonisomanasikārena kammaṃ karontī vipassanaṃ vaḍḍhesi .
Athassā satthā –
‘‘ Yo ca vassasataṃ jīve , apassaṃ amataṃ padaṃ ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo , passato amataṃ padan ’’ ti .( dha . pa .114)–
Imaṃ obhāsagāthamāha .
Sā gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇitvā parikkhāravalañje paramukkaṭṭhā hutvā tīhi lūkhehi samannāgataṃ cīvaraṃ pārupitvā vicari .
Atha naṃ satthā jetavane nisinno bhikkhuniyo paṭipāṭiyā ṭhānantare ṭhapento lūkhacīvaradhārīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi .
Sā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvāV0.198 ‘‘ satthāraṃ nissāya mayā ayaṃ viseso laddho ’’ ti kalyāṇamittatāya pasaṃsāmukhena imā gāthā abhāsi –
M0.181V0.196 kalyāṇamittatātiādikā kisāgotamiyā theriyā gāthā .
Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇantī satthāraṃ ekaṃ bhikkhuniṃ lūkhacīvaradhārīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi .
Sā kappasatasahassaṃ devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ duggatakule nibbatti .
Gotamī tissā nāmaṃ ahosi .
Kisasarīratāya pana ‘‘ kisāgotamī ’’ ti voharīyittha .
Taṃ patikulaṃ gataṃ duggatakulassa dhītāti paribhaviṃsu .
Sā ekaṃ puttaṃ vijāyi .
Puttalābhena cassā sammānaṃ akaṃsu .
So panassā putto ādhāvitvā paridhāvitvā kīḷanakāle kālamakāsi .
Tenassā sokummādo uppajji .
Sā ‘‘ ahaṃ pubbe paribhavapattā hutvā puttassa jātakālato paṭṭhāya sakkāraṃ pāpuṇiṃP0.175 , ime mayhaṃ puttaṃ bahi chaḍḍetumpi vāyamantī ’’ ti sokummādavasena matakaḷevaraṃ aṅkenādāya ‘‘ puttassa me bhesajjaṃ dethā ’’ ti gehadvārapaṭipāṭiyā nagare vicarati .
Manussā ‘‘ bhesajjaṃ kuto ’’ ti paribhāsanti .
Sā tesaṃ kathaṃ na gaṇhāti .
Atha naṃ eko paṇḍitapuriso ‘‘ ayaṃ puttasokena cittavikkhepaṃ pattā , etissā bhesajjaṃ dasabaloyeva jānissatī ’’ ti cintetvā ,‘‘ amma , tava puttassa bhesajjaṃ sammāsambuddhaṃ upasaṅkamitvā pucchā ’’ ti āha .
Sā satthu dhammadesanāvelāyaṃ vihāraṃ gantvā ‘‘ puttassa me bhesajjaṃ detha bhagavā ’’ ti āha .
Satthā tassā upanissayaṃ disvā ‘‘ gaccha nagaraṃ pavisitvā yasmiṃ gehe koci matapubbo natthi , tato siddhatthakaṃ āharā ’’ ti āha .
Sā ‘‘ sādhu , bhante ’’ ti tuṭṭhamānasā nagaraṃ pavisitvā paṭhamageheyeva ‘‘ satthā mama puttassa bhesajjatthāya siddhatthakaṃ āharāpeti .
Sace etasmiṃ gehe koci matapubbo natthi , siddhatthakaṃ me dethā ’’ ti āha .
Ko idha mate gaṇetuṃ sakkotīti .
Kiṃ tena hi alaṃ siddhatthakehīti dutiyaṃ tatiyaṃ gharaṃ gantvā buddhānubhāvena vigatummādā pakaticitte ṭhitā cintesi –
‘‘ sakalanagareM0.182 ayameva niyamo bhavissati , idaṃ hitānukampinā bhagavatāV0.197 diṭṭhaṃ bhavissatī ’’ ti saṃvegaṃ labhitvā tatova bahi nikkhamitvā puttaṃ āmakasusāne chaḍḍetvā imaṃ gāthamāha –
‘‘ Na gāmadhammo nigamassa dhammo , na cāpiyaṃ ekakulassa dhammo ;
Sabbassa lokassa sadevakassa , eseva dhammo yadidaṃ aniccatā ’’ ti .( apa . therī 2.3.82);
Evañca pana vatvā satthu santikaṃ agamāsi .
Atha naṃ satthā ‘‘ laddho te , gotami , siddhatthako ’’ ti āha .
‘‘ Niṭṭhitaṃ , bhante , siddhatthakena kammaṃ , patiṭṭhā pana me hothā ’’ ti āha .
Athassā satthā –
‘‘ Taṃ puttapasusammattaṃ , byāsattamanasaṃ naraṃ ;
Suttaṃ gāmaṃ mahoghova , maccu ādāya gacchatī ’’ ti .( dha . pa .287)–
GāthamāhaP0.176 .
Gāthāpariyosāne yathāṭhitāva sotāpattiphale patiṭṭhāya satthāraṃ pabbajjaṃ yāci .
Satthā pabbajjaṃ anujāni .
Sā satthāraṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā vanditvā bhikkhunupassayaṃ gantvā pabbajitvā upasampadaṃ labhitvā nacirasseva yonisomanasikārena kammaṃ karontī vipassanaṃ vaḍḍhesi .
Athassā satthā –
‘‘ Yo ca vassasataṃ jīve , apassaṃ amataṃ padaṃ ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo , passato amataṃ padan ’’ ti .( dha . pa .114)–
Imaṃ obhāsagāthamāha .
Sā gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇitvā parikkhāravalañje paramukkaṭṭhā hutvā tīhi lūkhehi samannāgataṃ cīvaraṃ pārupitvā vicari .
Atha naṃ satthā jetavane nisinno bhikkhuniyo paṭipāṭiyā ṭhānantare ṭhapento lūkhacīvaradhārīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi .
Sā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvāV0.198 ‘‘ satthāraṃ nissāya mayā ayaṃ viseso laddho ’’ ti kalyāṇamittatāya pasaṃsāmukhena imā gāthā abhāsi – 213.
‘‘ Kalyāṇamittatā
M0.183 muninā , lokaṃ ādissa vaṇṇitā ;Kalyāṇamitte bhajamāno , api bālo paṇḍito assa .
214.
‘‘ Bhajitabbā sappurisā , paññā tathā vaḍḍhati bhajantānaṃ ;
Bhajamāno sappurise , sabbehipi dukkhehi pamucceyya .
215.
‘‘ Dukkhañca vijāneyya , dukkhassa ca samudayaṃ nirodhaṃ ;
Aṭṭhaṅgikañca maggaṃ , cattāripi ariyasaccāni .
216.
‘‘ Dukkho itthibhāvo , akkhāto purisadammasārathinā ;
Sapattikampi hi dukkhaṃ , appekaccā sakiṃ vijātāyo .
217.
‘‘ Galake api kantanti , sukhumāliniyo visāni khādanti ;
Janamārakamajjhagatā , ubhopi byasanāni anubhonti .
218.
‘‘ Upavijaññā gacchantī , addasāhaṃ patiṃ mataṃ ;
Panthamhi vijāyitvāna , appattāva sakaṃ gharaṃ .
219.
‘‘ Dve puttā kālakatā , patī ca panthe mato kapaṇikāya ;
Mātā pitā ca bhātā , ḍayhanti ca ekacitakāyaṃ .
220.
‘‘ Khīṇakulīne
P0.177 kapaṇe , anubhūtaṃ te dukhaṃ aparimāṇaṃ ;Assū ca te pavattaṃ , bahūni ca jātisahassāni .
221.
‘‘ Vasitā susānamajjhe , athopi khāditāni puttamaṃsāni ;
Hatakulikā sabbagarahitā , matapatikā amatamadhigacchiṃ .
222.
‘‘ Bhāvito
V0.199 me maggo , ariyo aṭṭhaṅgiko amatagāmī ;Nibbānaṃ sacchikataṃ , dhammādāsaṃ avekkhiṃhaṃ .
223.
‘‘ Ahamamhi kantasallā , ohitabhārā katañhi karaṇīyaṃ ;
Kisāgotamī therī , vimuttacittā imaṃ bhaṇī ’’ ti .
Tattha kalyāṇamittatāti kalyāṇo bhaddo sundaro mitto etassāti kalyāṇamitto .
Yo yassa sīlādiguṇasamādapetā , aghassa ghātā , hitassa vidhātā , evaṃ sabbākārena upakāro mitto
M0.184 hoti , so puggalo kalyāṇamitto , tassa bhāvo kalyāṇamittatā , kalyāṇamittavantatā .
Munināti satthārā .
Lokaṃ ādissa vaṇṇitāti kalyāṇamitte anugantabbanti sattalokaṃ uddissa –
‘‘ Sakalamevidaṃ , ānanda , brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā ’’( saṃ . ni .5.2).
‘‘ Kalyāṇamittassetaṃ , meghiya , bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ sīlavā bhavissati pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissatī ’’ ti ( udā .31) ca evamādinā pasaṃsitā .
Kalyāṇamitte bhajamānotiādi kalyāṇamittatāya ānisaṃsadassanaṃ .
Tattha api bālo paṇḍito assāti kalyāṇamitte bhajamāno puggalo pubbe sutādivirahena bālopi samāno assutasavanādinā paṇḍito bhaveyya .
Bhajitabbā sappurisāti bālassāpi paṇḍitabhāvahetuto buddhādayo sappurisā kālena kālaṃ upasaṅkamanādinā sevitabbā .
Paññā tathā pavaḍḍhati bhajantānan ti kalyāṇamitte bhajantānaṃ tathā paññā vaḍḍhati brūhati pāripūriṃ gacchati .
Yathā tesu yo koci khattiyādiko bhajamāno sappurise sabbehipi jātiādidukkhehi pamucceyyāti yojanā .
Muccanavidhiṃ pana kalyāṇamittavidhinā dassetuṃ ‘‘ dukkhañca vijāneyyā ’’ tiādi vuttaṃ .
TatthaP0.178 cattāri ariyasaccānīti dukkhañca dukkhasamudayañca nirodhañca aṭṭhaṅgikaṃ maggañcāti imāni cattāri ariyasaccāni vijāneyya paṭivijjheyyāti yojanā .
‘‘ DukkhoV0.200 itthibhāvo ’’ tiādikā dve gāthā aññatarāya yakkhiniyā itthibhāvaṃ garahantiyā bhāsitā .
Tattha dukkho itthibhāvo akkhātoti capalatā , gabbhadhāraṇaṃ , sabbakālaṃ parapaṭibaddhavuttitāti evamādīhi ādīnavehi itthibhāvo dukkhoti , purisadammasārathinā bhagavatā kathito .
Sapattikampi dukkhan ti sapattavāso sapattiyā saddhiṃ saṃvāsopiM0.185 dukkho , ayampi itthibhāve ādīnavoti adhippāyo .
Appekaccā sakiṃ vijātāyoti ekaccā itthiyo ekavārameva vijātā , paṭhamagabbhe vijāyanadukkhaṃ asahantiyo .
Galake api kantantīti attano gīvampi chindanti .
Sukhumāliniyo visāni khādantīti sukhumālasarīrā attano sukhumālabhāvena khedaṃ avisahantiyo visānipi khādanti .
Janamārakamajjhagatāti janamārako vuccati mūḷhagabbho .
Mātugāmajanassa mārako , majjhagatā janamārakā kucchigatā , mūḷhagabbhāti attho .
Ubhopi byasanāni anubhontīti gabbho gabbhinī cāti dvepi janā maraṇañca māraṇantikabyasanāni ca pāpuṇanti .
Apare pana bhaṇanti ‘‘ janamārakā nāma kilesā , tesaṃ majjhagatā kilesasantānapatitā ubhopi jāyāpatikā idha kilesapariḷāhavasena , āyatiṃ duggatiparikkilesavasena byasanāni pāpuṇantī ’’ ti .
Imā kira dve gāthā sā yakkhinī purimattabhāve attano anubhūtadukkhaṃ anussaritvā āha .
Therī pana itthibhāve ādīnavavibhāvanāya paccanubhāsantī avoca .
‘‘ Upavijaññā gacchantī ’’ tiādikā dve gāthā paṭācārāya theriyā pavattiṃ ārabbha bhāsitā .
Tattha upavijaññā gacchantīti upagatavijāyanakālā maggaṃ gacchantī , apattāva sakaṃ gehaṃ panthe vijāyitvāna patiṃ mataṃ addasaṃ ahanti yojanā .
Kapaṇikāyāti varākāya .
Imā kira dve gāthā paṭācārāya tadāP0.179 sokummādapattāya vuttākārassa anukaraṇavasena itthibhāve ādīnavavibhāvanatthameva theriyā vuttā .
Ubhayampetaṃ udāharaṇabhāvena ānetvā idāni attano anubhūtaṃ dukkhaṃ vibhāventī ‘‘ khīṇakuline ’’ tiādimāha .
Tattha khīṇakulineti bhogādīhi pārijuññapattakulike .
Kapaṇeti paramaavaññātaṃ patte .
Ubhayañcetaṃ attano eva āmantanavacanaṃ .
Anubhūtaṃ te dukhaṃ aparimāṇan ti imasmiṃ attabhāve , ito purimattabhāvesu vā anappakaṃ dukkhaṃ tayā anubhavitaṃ .
Idāni taṃ dukkhaṃ ekadesena vibhajitvā dassetuṃ ‘‘ assū ca te pavattan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tassattho – imasmiṃ anamatagge saṃsāreM0.186 paribbhamantiyā bahukāni jātisahassāni sokābhibhūtāyaV0.201 assu ca pavattaṃ , avisesitaṃ katvā vuttañcetaṃ , mahāsamuddassa udakatopi bahukameva siyā .
Vasitā susānamajjheti manussamaṃsakhādikā sunakhī siṅgālī ca hutvā susānamajjhe vusitā .
Khāditāni puttamaṃsānīti byagghadīpibiḷārādikāle puttamaṃsāni khāditāni .
Hatakulikāti vinaṭṭhakulavaṃsā .
Sabbagarahitāti sabbehi gharavāsīhi garahitā garahappattā .
Matapatikāti vidhavā .
Ime pana tayo pakāre purimattabhāve attano anuppatte gahetvā vadati .
Evaṃbhūtāpi hutvā adhicca laddhāya kalyāṇamittasevāya amatamadhigacchi , nibbānaṃ anuppattā .
Idāni tameva amatādhigamaṃ pākaṭaṃ katvā dassetuṃ ‘‘ bhāvito ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha bhāvitoti vibhāvito uppādito vaḍḍhito bhāvanābhisamayavasena paṭividdho .
Dhammādāsaṃ avekkhiṃhan ti dhammamayaṃ ādāsaṃ addakkhiṃ apassiṃ ahaṃ .
Ahamamhi kantasallāti ariyamaggena samucchinnagārādisallā ahaṃ amhi .
Ohitabhārāti oropitakāmakhandhakilesābhisaṅkhārabhārā .
Katañhi karaṇīyan ti pariññādibhedaṃ soḷasavidhampiP0.180 kiccaṃ kataṃ pariyositaṃ .
Suvimuttacittā imaṃ bhaṇīti sabbaso vimuttacittā kisāgotamī therī imamatthaṃ ‘‘ kalyāṇamittatā ’’ tiādinā gāthābandhavasena abhaṇīti attānaṃ paraṃ viya therī vadati .
Tatridaṃ imissā theriyā apadānaṃ ( apa . therī 2.3.55-94)–
‘‘ Padumuttaro nāma jino , sabbadhammāna pāragū ;
Ito satasahassamhi , kappe uppajji nāyako .
‘‘ Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ , jātā aññatare kule ;
Upetvā taṃ naravaraṃ , saraṇaṃ samupāgamiṃ .
‘‘ Dhammañca tassa assosiṃ , catusaccūpasañhitaṃ ;
Madhuraṃ paramassādaṃ , vaṭṭasantisukhāvahaṃ .
‘‘ TadāV0.202 ca bhikkhuniṃ vīro , lūkhacīvaradhāriniṃ ;
Ṭhapento etadaggamhi , vaṇṇayī purisuttamo .
‘‘ JanetvānappakaṃM0.187 pītiṃ , sutvā bhikkhuniyā guṇe ;
Kāraṃ katvāna buddhassa , yathāsatti yathābalaṃ .
‘‘ Nipacca munivaraṃ taṃ , taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ ;
Tadānumodi sambuddho , ṭhānalābhāya nāyako .
‘‘ Satasahassito kappe , okkākakulasambhavo ;
Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati .
‘‘ Tassa dhammesu dāyādā , orasā dhammanimmitā ;
Kisāgotamī nāmena , hessasi satthu sāvikā .
‘‘ Taṃ sutvā muditā hutvā , yāvajīvaṃ tadā jinaṃ ;
Mettacittā paricariṃ , paccayehi vināyakaṃ .
‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .
‘‘ Imamhi bhaddake kappe , brahmabandhu mahāyaso ;
Kassapo nāma gottena , uppajji vadataṃ varo .
‘‘ Upaṭṭhāko mahesissa , tadā āsi narissaro ;
Kāsirājā kikī nāma , bārāṇasipuruttame .
‘‘ Pañcamī tassa dhītāsiṃ , dhammā nāmena vissutā ;
Dhammaṃ sutvā jinaggassa , pabbajjaṃ samarocayiṃ .
‘‘ AnujāniV0.203P0.181 na no tāto , agāreva tadā mayaṃ ;
Vīsavassasahassāni , vicarimha atanditā .
‘‘ Komāribrahmacariyaṃ , rājakaññā sukhedhitā ;
Buddhopaṭṭhānaniratā , muditā satta dhītaro .
‘‘ Samaṇī samaṇaguttā ca , bhikkhunī bhikkhudāyikā ;
Dhammā ceva sudhammā ca , sattamī saṅghadāyikā .
‘‘ Khemā uppalavaṇṇā ca , paṭācārā ca kuṇḍalā ;
Ahañca dhammadinnā ca , visākhā hoti sattamī .
‘‘ TehiM0.188 kammehi sukatehi , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .
‘‘ Pacchime ca bhave dāni , jātā seṭṭhikule ahaṃ ;
Duggate adhane naṭṭhe , gatā ca sadhanaṃ kulaṃ .
‘‘ Patiṃ ṭhapetvā sesā me , dessanti adhanā iti ;
Yadā ca passūtā āsiṃ , sabbesaṃ dayitā tadā .
‘‘ Yadā so taruṇo bhaddo , komalako sukhedhito ;
Sapāṇamiva kanto me , tadā yamavasaṃ gato .
‘‘ Sokaṭṭādīnavadanā , assunettā rudammukhā ;
Mataṃ kuṇapamādāya , vilapantī gamāmahaṃ .
‘‘ Tadā ekena sandiṭṭhā , upetvābhisakkuttamaṃ ;
Avocaṃ dehi bhesajjaṃ , puttasañjīvananti bho .
‘‘ NaV0.204 vijjante matā yasmiṃ , gehe siddhatthakaṃ tato ;
Āharāti jino āha , vinayopāyakovido .
‘‘ Tadā gamitvā sāvatthiṃ , na labhiṃ tādisaṃ gharaṃ ;
Kuto siddhatthakaṃ tasmā , tato laddhā satiṃ ahaṃ .
‘‘ Kuṇapaṃ chaḍḍayitvāna , upesiṃ lokanāyakaṃ ;
Dūratova mamaṃ disvā , avoca madhurassaro .
‘‘ Yo ca vassasataṃ jīve , apassaṃ udayabbayaṃ ;
Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo , passato udayabbayaṃ .
‘‘ NaP0.182 gāmadhammo nigamassa dhammo , na cāpiyaṃ ekakulassa dhammo ;
Sabbassa lokassa sadevakassa , eseva dhammo yadidaṃ aniccatā .
‘‘ Sāhaṃ sutvānimā gāthā , dhammacakkhuṃ visodhayiṃ ;
Tato viññātasaddhammā , pabbajiṃ anagāriyaṃ .
‘‘ Tathā pabbajitā santī , yuñjantī jinasāsane ;
Na cireneva kālena , arahattamapāpuṇiṃ .
‘‘ IddhīsuM0.189 ca vasī homi , dibbāya sotadhātuyā ;
Paracittāni jānāmi , satthusāsanakārikā .
‘‘ Pubbenivāsaṃ jānāmi , dibbacakkhu visodhitaṃ ;
Khepetvā āsave sabbe , visuddhāsiṃ sunimmalā .
‘‘ Pariciṇṇo mayā satthā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ ;
Ohito garuko bhāro , bhavanetti samūhatā .
‘‘ YassatthāyaV0.205 pabbajitā , agārasmānagāriyaṃ ;
So me attho anuppatto , sabbasaṃyojanakkhayo .
‘‘ Atthadhammaniruttīsu , paṭibhāne tatheva ca ;
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ , buddhaseṭṭhassa vāhasā .
‘‘ Saṅkārakūṭā āhitvā , susānā rathiyāpi ca ;
Tato saṅghāṭikaṃ katvā , lūkhaṃ dhāremi cīvaraṃ .
‘‘ Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho , lūkhacīvaradhāraṇe ;
Ṭhapesi etadaggamhi , parisāsu vināyako .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Kisāgotamītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .Ekādasanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .