1. Aññatarātherīgāthāvaṇṇanā
PañcakanipāteM0.78V0.84 paṇṇavīsati vassānītiādikā aññatarāya theriyā gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī imasmiṃ buddhuppāde devadahanagare mahāpajāpatigotamiyā dhātī hutvā vaḍḍhesi .
Nāmagottato pana apaññātā ahosi .
Sā mahāpajāpatigotamiyā pabbajitakāle sayampi pabbajitvā pañcavīsati saṃvaccharāni kāmarāgena upaddutā accharāsaṅghātamattampi kālaṃ cittekaggataṃ alabhantī bāhā paggayha kandamānā dhammadinnātheriyā santike dhammaṃ sutvā kāmehi vinivattitamānasā kammaṭṭhānaṃ gahetvā bhāvanamanuyañjantī na cirasseva chaḷabhiññā hutvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
M0.78V0.84 paṇṇavīsati vassānītiādikā aññatarāya theriyā gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī imasmiṃ buddhuppāde devadahanagare mahāpajāpatigotamiyā dhātī hutvā vaḍḍhesi .
Nāmagottato pana apaññātā ahosi .
Sā mahāpajāpatigotamiyā pabbajitakāle sayampi pabbajitvā pañcavīsati saṃvaccharāni kāmarāgena upaddutā accharāsaṅghātamattampi kālaṃ cittekaggataṃ alabhantī bāhā paggayha kandamānā dhammadinnātheriyā santike dhammaṃ sutvā kāmehi vinivattitamānasā kammaṭṭhānaṃ gahetvā bhāvanamanuyañjantī na cirasseva chaḷabhiññā hutvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena – 67.
‘‘ Paṇṇavīsati
P0.76 vassāni , yato pabbajitā ahaṃ ;Nāccharāsaṅghātamattampi , cittassūpasamajjhagaṃ .
68.
‘‘ Aladdhā cetaso santiṃ , kāmarāgenavassutā ;
Bāhā paggayha kandantī , vihāraṃ pāvisiṃ ahaṃ .
69.
‘‘ Sā bhikkhuniṃ upāgacchiṃ , yā me saddhāyikā ahu ;
Sā me dhammamadesesi , khandhāyatanadhātuyo .
70.
‘‘ Tassā dhammaṃ suṇitvāna , ekamante upāvisiṃ ;
Pubbenivāsaṃ jānāmi , dibbacakkhu visodhitaṃ .
71.
‘‘ Cetopariccañāṇañca
V0.85 , sotadhātu visodhitā ;
Iddhīpi me sacchikatā , patto me āsavakkhayo ;
Chaḷabhiññā sacchikatā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
Cetopariccañāṇañcāti cetopariyañāṇañca visodhitanti sambandho , adhigatanti attho .
Sesaṃ vuttanayameva .Tattha
M0.79 nāccharāsaṅghātamattampīti accharāghaṭitamattampi khaṇaṃ aṅguliphoṭanamattampi kālanti attho .
Cittassūpasamajjhagan ti cittassa upasamaṃ cittekaggaṃ na ajjhaganti yojanā , na paṭilabhinti attho .
Kāmarāgenavassutāti kāmaguṇasaṅkhātesu vatthukāmesu daḷhatarābhinivesitāya bahalena chandarāgena tintacittā .
Bhikkhunin ti dhammadinnattheriṃ sandhāya vadati .Aññatarātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Vimalātherīgāthāvaṇṇanā
Mattā vaṇṇena rūpenātiādikā vimalāya theriyā gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ aññatarāya rūpūpajīviniyā itthiyā dhītā hutvā nibbatti .
Vimalā tissā nāmaṃ ahosi .
Sā vayappattā tatheva jīvikaṃ kappentī ekadivasaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ vesāliyaṃ
P0.77 piṇḍāya carantaṃ disvā paṭibaddhacittā hutvā therassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā theraṃ uddissa palobhanakammaṃ kātuṃ ārabhi .
‘‘ Titthiyehi uyyojitā tathā akāsī ’’ ti keci vadanti .
Thero tassā asubhavibhāvanamukhena santajjanaṃ katvā ovādamadāsi .
Taṃ heṭṭhā theragāthāya āgatameva , tathā pana therena ovāde dinne sā saṃvegajātā hirottappaṃ paccupaṭṭhapetvā sāsane paṭiladdhasaddhā upāsikāV0.86 hutvā aparabhāge bhikkhunīsu pabbajitvā ghaṭentī vāyamantī hetusampannatāya na cirasseva arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –