72.

‘‘ Mattā vaṇṇena rūpena , sobhaggena yasena ca ;

Yobbanena cupatthaddhā , aññāsamatimaññihaṃ .

73.

‘‘ VibhūsetvāM0.80 imaṃ kāyaṃ , sucittaṃ bālalāpanaṃ ;

Aṭṭhāsiṃ vesidvāramhi , luddo pāsamivoḍḍiya .

74.

‘‘ Piḷandhanaṃ vidaṃsentī , guyhaṃ pakāsikaṃ bahuṃ ;

Akāsiṃ vividhaṃ māyaṃ , ujjhagghantī bahuṃ janaṃ .

75.

‘‘ Sājja piṇḍaṃ caritvāna , muṇḍā saṅghāṭipārutā ;

Nisinnā rukkhamūlamhi , avitakkassa lābhinī .

76. ‘‘ Sabbe yogā samucchinnā , ye dibbā ye ca mānusā ; Khepetvā āsave sabbe , sītibhūtāmhi nibbutā ’’ ti . – Imā gāthā abhāsi .

Tattha mattā vaṇṇena rūpenāti guṇavaṇṇena ceva rūpasampattiyā ca . Sobhaggenāti subhagabhāvena . Yasenāti parivārasampattiyā . Mattā vaṇṇamadarūpamadasobhaggamadaparivāramadavasena madaṃ āpannāti attho . Yobbanena cupatthaddhāti yobbanamadena uparūpari thaddhā yobbananimittena ahaṅkārena upatthaddhacittā anupasantamānasā . Aññāsamatimaññihan ti aññā itthiyo attano vaṇṇādiguṇehi sabbathāpi atikkamitvā maññiṃ ahaṃ . Aññāsaṃ vā itthīnaṃ vaṇṇādiguṇe atimaññiṃ atikkamitvā amaññiṃ avamānaṃ akāsiṃ . VibhūsitvāP0.78 imaṃ kāyaṃ , sucittaṃ bālalāpanan ti imaṃ nānāvidhaasucibharitaṃ jegucchaṃ ahaṃ mamāti bālānaṃ lāpanato vācanato bālalāpanaṃ mama kāyaṃ chavirāgakaraṇakesaṭṭhapanādinā sucittaṃV0.87 vatthābharaṇehi vibhūsitvā sumaṇḍitapasāditaṃ katvā . Aṭṭhāsiṃ vesidvāramhi , luddo pāsamivoḍḍiyāti migaluddo viya migānaṃ bandhanatthāya daṇḍavākurādimigapāsaṃ , mārassa pāsabhūtaṃ yathāvuttaṃ mama kāyaṃ vesidvāramhi vesiyā gharadvāre oḍḍiyitvā aṭṭhāsiṃ . Piḷandhanaṃ vidaṃsentī , guyhaṃ pakāsikaṃ bahun ti ūrujaghanathanadassanādikaṃ guyhañceva pādajāṇusirādikaṃ pakāsañcāti guyhaṃ pakāsikañca bahuṃ nānappakāraṃ piḷandhanaṃ ābharaṇaṃ dassentī . Akāsiṃ vividhaṃ māyaṃ , ujjhagghantī bahuṃM0.81 janan ti yobbanamadamattaṃ bahuṃ bālajanaṃ vippalambhetuṃ hasantī gandhamālāvatthābharaṇādīhi sarīrasabhāvapaṭicchādanena hasavilāsabhāvādīhi tehi ca vividhaṃ nānappakāraṃ vañcanaṃ akāsiṃ . Sājja piṇḍaṃ caritvāna … pe … avitakkassa lābhinīti sā ahaṃ evaṃ pamādavihārinī samānā ajja idāni ayyassa mahāmoggallānattherassa ovāde ṭhatvā sāsane pabbajitvā muṇḍā saṅghāṭipārutā hutvā piṇḍaṃ caritvāna bhikkhāhāraṃ bhuñjitvā nisinnā rukkhamūlamhi rukkhamūle vivittāsane nisinnā dutiyajjhānapādakassa aggaphalassa adhigamena avitakkassa lābhinī amhīti yojanā . Sabbe yogāti kāmayogādayo cattāropi yogā . Samucchinnāti paṭhamamaggādinā yathārahaṃ sammadeva ucchinnā pahīnā . Sesaṃ vuttanayameva . Vimalātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Sīhātherīgāthāvaṇṇanā

Ayoniso manasikārātiādikā sīhāya theriyā gāthāP0.79 . Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ sīhasenāpatino bhaginiyā dhītā hutvā nibbatti . Tassā ‘‘ mātulassa nāmaṃ karomā ’’ ti sīhāti nāmaṃ akaṃsu . Sā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthārā sīhassa senāpatino dhamme desiyamāne taṃ dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā mātāpitaro anujānāpetvā pabbaji . Pabbajitvā ca vipassanaṃ ārabhitvāpi bahiddhā puthuttārammaṇe vidhāvantaṃ cittaṃ nivattetuṃ asakkontī satta saṃvaccharāni micchāvitakkehi bādhīyamānā cittassādaṃ alabhantī ‘‘ kiṃ me iminā pāpajīvitenaV0.88 , ubbandhitvā marissāmī ’’ ti pāsaṃ gahetvā rukkhasākhāyaṃ laggitvā taṃ attano kaṇṭhe paṭimuñcantī pubbāciṇṇavasena vipassanāya cittaṃ abhinīhari , antimabhavikatāya pāsassa bandhanaṃ gīvaṭṭhāne ahosi , ñāṇassa paripākaṃ gatattā sā tāvadeva vipassanaṃ vaḍḍhetvā sahaM0.82 paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi . Arahattaṃ pattasamakālameva ca pāsabandho gīvato muccitvā vinivatti . Sā arahatte patiṭṭhitā udānavasena –