204.

‘‘ Mā su te vaḍḍha lokamhi , vanatho ahu kudācanaṃ ;

Mā puttaka punappunaṃ , ahu dukkhassa bhāgimā .

205.

‘‘ Sukhañhi vaḍḍha munayo , anejā chinnasaṃsayā ;

Sītibhūtā damappattā , viharanti anāsavā .

206. ‘‘ Tehānuciṇṇaṃ isīhi , maggaṃ dassanapattiyā ; Dukkhassantakiriyāya , tvaṃ vaḍḍha anubrūhayā ’’ ti . – Imā tisso gāthā abhāsi .

Tattha mā su te vaḍḍha lokamhi , vanatho ahu kudācanan ti sūti nipātamattaṃ . Vaḍḍha , puttaka , sabbasmimpi sattaloke , saṅkhāraloke ca kilesavanatho tuyhaṃ kadācipi mā ahu mā ahosiV0.193 . Tattha kāraṇamāha – ‘‘ mā , puttaka , punappunaṃ , ahu dukkhassa bhāgimā ’’ ti vanathaṃ anucchindanto taṃ nimittassa punappunaṃ aparāparaṃ jātiādidukkhassa bhāgī mā ahosi . EvaṃM0.178 vanathassa asamucchede ādīnavaṃ dassetvā idāni samucchede ānisaṃsaṃ dassentī ‘‘ sukhañhiP0.172 vaḍḍhā ’’ tiādimāha . Tassattho – puttaka , vaḍḍha moneyyadhammasamannāgatena munayo , ejāsaṅkhātāya taṇhāya abhāvena anejā , dassanamaggeneva pahīnavicikicchatāya chinnasaṃsayā , sabbakilesapariḷāhābhāvena sītibhūtā , uttamassa damathassa adhigatattā damappattā anāsavā khīṇāsavā sukhaṃ viharanti , na tesaṃ etarahi cetodukkhaṃ atthi , āyatiṃ pana sabbampi dukkhaṃ na bhavissateva . Yasmā cetevaṃ , tasmā tehānuciṇṇaṃ isīhi … pe … anubrūhayāti tehi khīṇāsavehi isīhi anuciṇṇaṃ paṭipannaṃ samathavipassanāmaggaṃ ñāṇadassanassa adhigamāya sakalassāpi vaṭṭadukkhassa antakiriyāya vaḍḍha , tvaṃ anubrūhaya vaḍḍheyyāsīti . Taṃ sutvā vaḍḍhatthero ‘‘ addhā mama mātā arahatte patiṭṭhitā ’’ ti cintetvā tamatthaṃ pavedento –

207. ‘‘ Visāradāva bhaṇasi , etamatthaṃ janetti me ; Maññāmi nūna māmike , vanatho te na vijjatī ’’ ti . – gāthamāha ;

Tattha visāradāva bhaṇasi , etamatthaṃ janetti meti ‘‘ mā su te vaḍḍha lokamhi , vanatho ahu kudācanan ’’ ti etamatthaṃ etaṃ ovādaṃ , amma , vigatasārajjā katthaci alaggā anallīnāva hutvā mayhaṃ vadasi .

Tasmā maññāmi nūna māmike , vanatho te na vijjatīti , nūna māmike mayhaṃ , amma , gehasitapemamattopi vanatho tuyhaṃ mayi na vijjatīti maññāmi , na māmikāti attho . Taṃ sutvā therī ‘‘ aṇumattopi kileso katthacipi visaye mama na vijjatī ’’ ti vatvā attano katakiccataṃ pakāsentī –

208.

‘‘ YeV0.194 keci vaḍḍha saṅkhārā , hīnā ukkaṭṭhamajjhimā ;

Aṇūpi aṇumattopi , vanatho me na vijjati .

209. ‘‘ SabbeM0.179 me āsavā khīṇā , appamattassa jhāyato ; Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti . – ImaṃP0.173 gāthādvayamāha .

Tattha ye kecīti aniyamavacanaṃ . Saṅkhārāti saṅkhatadhammā . Hīnāti lāmakā patikuṭṭhā . Ukkaṭṭhamajjhimāti paṇītā ceva majjhimā ca . Tesu vā asaṅkhatā hīnā jātisaṅkhatā ukkaṭṭhā , ubhayavimissitā majjhimā . Hīnehi vā chandādīhi nibbattitā hīnā , majjhimehi majjhimā , paṇītehi ukkaṭṭhā . Akusalā dhammā vā hīnā , lokuttarā dhammā ukkaṭṭhā , itarā majjhimā . Aṇūpi aṇumattopīti na kevalaṃ tayi eva , atha kho ye keci hīnādibhedabhinnā saṅkhārā . Tesu sabbesu aṇūpi aṇumattopi atiparittakopi vanatho mayhaṃ na vijjati . Tattha kāraṇamāha – ‘‘ sabbe me āsavā khīṇā , appamattassa jhāyato ’’ ti . Tattha appamattassa jhāyatoti appamattāya jhāyantiyā , liṅgavipallāsena hetaṃ vuttaṃ . Ettha ca yasmā tisso vijjā anuppattā , tasmā kataṃ buddhassa sāsanaṃ . Yasmā appamattā jhāyinī , tasmā sabbe me āsavā khīṇā , aṇūpi aṇumattopi vanatho me na vijjatīti yojanā . Evaṃ vuttaovādaṃ aṅkusaṃ katvā sañjātasaṃvego thero vihāraṃ gantvā divāṭṭhāne nisinno vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso mātu santikaṃ gantvā aññaṃ byākaronto –

210.

‘‘ Uḷāraṃ vata me mātā , patodaṃ samavassari ;

Paramatthasañhitā gāthā , yathāpi anukampikā .

211.

‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , anusiṭṭhiṃ janettiyā ;

Dhammasaṃvegamāpādiṃ , yogakkhemassa pattiyā .

212.

‘‘ SohaṃV0.195 padhānapahitatto , rattindivamatandito ; Mātarā codito sante , aphusiṃ santimuttaman ’’ ti . – Imā tisso gāthā abhāsi . AthaM0.180 therī attano vacanaṃ aṅkusaṃ katvā puttassa arahattappattiyā ārādhitacittā tena bhāsitagāthā sayaṃ paccanubhāsi . Evaṃ tāpi theriyā gāthā nāma jātā .

Tattha uḷāran ti vipulaṃ mahantaṃ . Patodan tiP0.174 ovādapatodaṃ . Samavassarīti sammā pavattesi vatāti yojanā . Ko pana so patodoti āha ‘‘ paramatthasañhitā gāthā ’’ ti . Taṃ ‘‘ mā su te , vaḍḍha , lokamhī ’’ tiādikā gāthā sandhāya vadati . Yathāpi anukampikāti yathā aññāpi anuggāhikā , evaṃ mayhaṃ mātā pavattinivattivibhāvanagāthāsaṅkhātaṃ uḷāraṃ patodaṃ pājanadaṇḍakaṃ mama ñāṇavegasamuttejaṃ pavattesīti attho . Dhammasaṃvegamāpādin ti ñāṇabhayāvahattā ativiya mahantaṃ bhiṃsanaṃ saṃvegaṃ āpajjiṃ . Padhānapahitattoti catubbidhasammappadhānayogena dibbānaṃ paṭipesitacitto . Aphusiṃ santimuttaman ti anuttaraṃ santiṃ nibbānaṃ phusiṃ adhigacchinti attho .

Vaḍḍhamātutherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Navakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .