3. Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā
PuṇṇeM0.10 pūrassu dhammehīti puṇṇāya nāma sikkhamānāya gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbattā .
Ekadivasaṃ tattha aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānasā naḷamālāya taṃ pūjetvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi .
Sā tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbatti .
Puṇṇā tissā nāmaṃ ahosi .
Sā upanissayasampannatāya vīsativassāni vasamānā mahāpajāpatigotamiyā santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvāP0.10 sikkhamānā eva hutvā vipassanaṃ ārabhi .
Satthā tassā gandhakuṭiyaṃ nisinno eva obhāsaṃ vissajjetvā –
M0.10 pūrassu dhammehīti puṇṇāya nāma sikkhamānāya gāthā .
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbattā .
Ekadivasaṃ tattha aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānasā naḷamālāya taṃ pūjetvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi .
Sā tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbatti .
Puṇṇā tissā nāmaṃ ahosi .
Sā upanissayasampannatāya vīsativassāni vasamānā mahāpajāpatigotamiyā santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvāP0.10 sikkhamānā eva hutvā vipassanaṃ ārabhi .
Satthā tassā gandhakuṭiyaṃ nisinno eva obhāsaṃ vissajjetvā – 3.
‘‘ Puṇṇe
V0.10 pūrassu dhammehi , cando pannaraseriva ;
Paripuṇṇāya paññāya , tamokhandhaṃ padālayā ’’ ti .
– imaṃ gāthamāha ;Tattha puṇṇeti tassā ālapanaṃ .
Pūrassu dhammehīti sattatiṃsabodhipakkhiyadhammehi paripuṇṇā hohi .
Cando pannaraserivāti ra-kāro padasandhikaro .
Pannarase puṇṇamāsiyaṃ sabbāhi kalāhi paripuṇṇo cando viya .
Paripuṇṇāya paññāyāti soḷasannaṃ kiccānaṃ pāripūriyā paripuṇṇāya arahattamaggapaññāya .
Tamokhandhaṃ padālayāti mohakkhandhaṃ anavasesato bhinda samucchinda .
Mohakkhandhapadālanena saheva sabbepi kilesā padālitā hontīti .
Sā taṃ gāthaṃ sutvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . therī 2.1.37-45)–
‘‘ Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā ;
Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ , sayambhuṃ aparājitaṃ .
‘‘ Pasannacittā sumanā , vedajātā katañjalī ;
Naḷamālaṃ gahetvāna , sayambhuṃ abhipūjayiṃ .
‘‘ Tena
M0.11 kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;
Jahitvā kinnarīdehaṃ , agacchiṃ tidasaṃ gatiṃ .
‘‘ Chattiṃsadevarājūnaṃ , mahesittamakārayiṃ ;
Dasannaṃ cakkavattīnaṃ , mahesittamakārayiṃ ;
Saṃvejetvāna me cittaṃ , pabbajiṃ anagāriyaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ , bhavā sabbe samūhatā ;
Sabbāsavaparikkhīṇā , natthi dāni punabbhavo .
‘‘ Catunnavutito kappe , yaṃ pupphamabhipūjayiṃ ;
Duggatiṃ nābhijānāmi , pupphapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
ArahattaṃV0.11 pana patvā sā therī tameva gāthaṃ udānesi .
AyamevaP0.11 cassā aññābyākaraṇagāthā ahosīti .
Puṇṇātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .