Issues
Select Version
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā

Sādhāraṇavibhāvanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sādhāraṇavibhāvanā

Yasmā cettha ‘‘ veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmī ’’ ti etāni sabbasādhāraṇāni padāni , tasmā etesaṃ padānaṃ byañjanato ca atthato ca ayaṃ sādhāraṇavibhāvanā veditabbā –
TatthaV0.16 byañjanato tāva veraṃ maṇatīti veramaṇī , veraṃ pajahati , vinodeti , byantīkaroti , anabhāvaṃ gametīti attho .
Viramati vā etāya karaṇabhūtāya veramhā puggaloti , vikārassa vekāraṃ katvā veramaṇī .
Teneva cettha ‘‘ veramaṇisikkhāpadaṃ viramaṇisikkhāpadan ’’ ti dvidhā sajjhāyaṃ karonti .
Sikkhitabbāti sikkhā , pajjate anenāti padaṃ .
Sikkhāya padaṃ sikkhāpadaṃ , sikkhāya adhigamūpāyoti attho .
Atha vā mūlaṃ nissayo patiṭṭhāti vuttaṃ hoti .
Veramaṇī eva sikkhāpadaṃ veramaṇisikkhāpadaṃ , viramaṇisikkhāpadaṃ vā dutiyena nayena .
Sammā ādiyāmi samādiyāmi , avītikkamanādhippāyena akhaṇḍakāritāya acchiddakāritāya asabalakāritāya ca ādiyāmīti vuttaṃ hoti .
Atthato pana veramaṇīti kāmāvacarakusalacittasampayuttā virati , sāP0.25 pāṇātipātā viramantassa ‘‘ yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṃ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto ’’ ti evamādinā ( vibha .704) nayena vibhaṅge vuttā .
Kāmañcesā veramaṇī nāma lokuttarāpi atthi , idha pana samādiyāmīti vuttattā samādānavasena pavattārahā , tasmā sā na hotīti kāmāvacarakusalacittasampayuttā viratīti vuttā .
Sikkhāti tisso sikkhā adhisīlasikkhā , adhicittasikkhā , adhipaññāsikkhāti .
Imasmiṃ panatthe sampattaviratisīlaṃ lokikā vipassanā rūpārūpajhānāni ariyamaggo ca sikkhāti adhippetā .
Yathāha –
‘‘ Katame dhammā sikkhā ?
Yasmiṃ samaye kāmāvacaraṃ kusalaṃ cittaṃ uppannaṃ hoti , somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ … pe … tasmiṃ samayeM0.16 phasso hoti … pe … avikkhepo hoti , ime dhammā sikkhā .
‘‘ Katame dhammā sikkhā ?
Yasmiṃ samaye rūpūpapattiyā maggaṃ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ … pe … pañcamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati … pe … avikkhepo hoti , ime dhammā sikkhā .
‘‘ Katame dhammā sikkhā ?
Yasmiṃ samaye arūpapattiyā … pe … nevasaññānāsaññāyatanasahagataṃ … pe … avikkhepo hoti , ime dhammā sikkhā .
‘‘ KatameV0.17 dhammā sikkhā ?
Yasmiṃ samaye lokuttaraṃ jhānaṃ bhāveti niyyānikaṃ … pe … avikkhepo hoti , ime dhammā sikkhā ’’ ti ( vibha .712-713).
Etāsu sikkhāsu yāya kāyaci sikkhāya padaṃ adhigamūpāyo , atha vā mūlaṃ nissayo patiṭṭhāti sikkhāpadaṃ .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāvento bahulīkaronto ’’ ti evamādi ( saṃ . ni .5.182).
Evamettha sādhāraṇānaṃ padānaṃ sādhāraṇā byañjanato atthato ca vibhāvanā kātabbā .