Pacchimapañcasikkhāpadavaṇṇanā
Idāni yaṃ vuttaṃ –
‘‘ Yojetabbaṃ tato yuttaṃ , pacchimesvapi pañcasu ;
Āveṇikañca vattabbaṃ , ñeyyā hīnāditāpi cā ’’ ti .
Tassāyaṃ
M0.25 atthavaṇṇanā – etissā purimapañcasikkhāpadavaṇṇanāyaP0.35 yaṃ yujjati , taṃ tato gahetvā pacchimesvapi pañcasu sikkhāpadesu yojetabbaṃ .Tatthāyaṃ yojanā – yatheva hi purimasikkhāpadesu ārammaṇato ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ rūpāyatanādiaññatarasaṅkhārārammaṇaṃ , tathā idha vikālabhojanaṃ .
Etena nayena sabbesaṃ ārammaṇabhedo veditabbo .
Ādānato ca yathā purimāni sāmaṇerena vā upāsakena vā samādiyantena samādinnāni honti , tathā etānipi .
Aṅgato pi
V0.25 yathā tattha pāṇātipātādīnaṃ aṅgabhedo vutto , evamidhāpi vikālabhojanassa cattāri aṅgāni – vikālo , yāvakālikaṃ , ajjhoharaṇaṃ , anummattakatāti .Etenānusārena sesānampi aṅgavibhāgo veditabbo .
Yathā ca tattha samuṭṭhānato surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ kāyato ca kāyacittato cāti dvisamuṭṭhānaṃ , evamidha vikālabhojanaṃ .
Etena nayena sabbesaṃ samuṭṭhānaṃ veditabbaṃ .
Yathā ca tattha vedanāto adinnādānaṃ tīsu vedanāsu aññataravedanāsampayuttaṃ , tathā idha vikālabhojanaṃ .
Etena nayena sabbesaṃ vedanāsampayogo veditabbo .
Yathā ca tattha abrahmacariyaṃ lobhamohamūlaṃ , evamidha vikālabhojanaṃ .
Aparāni ca dve etena nayena sabbesaṃ mūlabhedo veditabbo .
Yathā ca tattha pāṇātipātādayo kāyakammaṃ , evamidhāpi vikālabhojanādīni .
Jātarūparajatappaṭiggahaṇaṃ pana kāyakammaṃ vā siyā vacīkammaṃ vā kāyadvārādīhi pavattisabbhāvapariyāyena , na kammapathavasena .
Viramatoti yathā ca tattha viramanto attano vā paresaṃ vā pāṇātipātādiakusalato viramati , evamidhāpi vikālabhojanādiakusalato , kusalatopi vā ekato .
Yathā ca purimā pañca veramaṇiyo catusamuṭṭhānā kāyato , kāyacittato , vācācittato , kāyavācācittato cāti , sabbā sukhavedanāsampayuttā vā adukkhamasukhavedanāsampayuttā vā , alobhādosamūlā vā alobhādosāmohamūlā vā , sabbā ca nānappakāraiṭṭhaphalanibbattakā , tathā idhāpīti .
‘‘ Yojetabbaṃ tato yuttaṃ , pacchimesvapi pañcasu ;
Āveṇikañca vattabbaṃ , ñeyyā hīnāditāpi cā ’’ ti .
–
Ettha pana
P0.36 vikālabhojanan ti majjhanhikavītikkame bhojanaṃ .Etañhi anuññātakāle vītikkante bhojanaṃ , tasmā ‘‘ vikālabhojanan ’’ ti vuccati
M0.26 , tato vikālabhojanā .Naccagītavāditavisūkadassanan ti ettha naccaṃ nāma yaṃkiñci naccaṃ , gītan ti yaṃkiñci gītaṃ , vāditan ti yaṃkiñci vāditaṃ .
Visūkadassanan ti kilesuppattipaccayato kusalapakkhabhindanena visūkānaṃ dassanaṃ , visūkabhūtaṃ vā dassanaṃ visūkadassanaṃ .
Naccā ca gītā ca vāditā ca visūkadassanā ca naccagītavāditavisūkadassanā .
Visūkadassanañcettha brahmajāle vuttanayeneva gahetabbaṃ .
Vuttañhi tattha –
‘‘ Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanamanuyuttā viharanti , seyyathidaṃ , naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetālaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ
V0.26 mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā , iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo ’’ ti ( dī . ni .1.12).Atha vā yathāvuttenatthena naccagītavāditāni eva visūkāni naccagītavāditavisūkāni , tesaṃ dassanaṃ naccagītavāditavisūkadassanaṃ , tasmā naccagītavāditavisūkadassanā .
‘‘ Dassanasavanā ’’ ti vattabbe yathā ‘‘ so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano ’’ ti evamādīsu ( a . ni .1.308) acakkhudvārappavattampi visayaggahaṇaṃ ‘‘ dassanan ’’ ti vuccati , evaṃ savanampi ‘‘ dassanan ’’ tveva vuttaṃ .
Dassanakamyatāya upasaṅkamitvā passato eva cettha vītikkamo hoti .
Ṭhitanisinnasayanokāse pana āgataṃ gacchantassa vā āpāthagataṃ passato siyā saṃkileso , na vītikkamo .
Dhammūpasaṃhitampi cettha gītaṃ na vaṭṭati , gītūpasaṃhito pana dhammo
P0.37 vaṭṭatīti veditabbo .Mālādīni dhāraṇādīhi yathāsaṅkhyaṃ yojetabbāni .
Tattha mālāti yaṃkiñci pupphajātaṃ .
Vilepanan ti yaṃkiñci vilepanatthaṃ pisitvā paṭiyattaṃ .
Avasesaṃ sabbampi vāsacuṇṇadhūpanādikaṃ gandhajātaṃ gandho .
Taṃ sabbampi maṇḍanavibhūsanatthaṃ na vaṭṭati , bhesajjatthantu vaṭṭati , pūjanatthañca abhihaṭaṃ sādiyato na kenaci pariyāyena na vaṭṭati .
Uccāsayanan ti pamāṇātikkantaṃ vuccati .
Mahāsayanan ti akappiyasayanaṃ akappiyattharaṇañca .
Tadubhayampi sādiyato
M0.27 na kenaci pariyāyena vaṭṭati .Jātarūpan ti suvaṇṇaṃ .
Rajatan ti kahāpaṇo , lohamāsakadārumāsakajatumāsakādi yaṃ yaṃ tattha tattha vohāraṃ gacchati , tadubhayampi jātarūparajataṃ .
Tassa yena kenaci pakārena sādiyanaṃ paṭiggaho nāma , so na yena kenaci pariyāyena vaṭṭatīti evaṃ āveṇikaṃ vattabbaṃ .
Dasapi cetāni sikkhāpadāni hīnena chandena cittavīriyavīmaṃsāhi vā samādinnāni hīnāni , majjhimehi majjhimāni , paṇītehi paṇītāni .
Taṇhādiṭṭhimānehi vā upakkiliṭṭhāni hīnāni , anupakkiliṭṭhāni majjhimāni , tattha tattha paññāya anuggahitāni paṇītāni .
Ñāṇavippayuttena vā kusalacittena samādinnāni hīnāni , sasaṅkhārikañāṇasampayuttena majjhimāni , asaṅkhārikena paṇītānīti evaṃ ñeyyā hīnāditāpi cāti .
Ettāvatā
V0.27 ca yā pubbe ‘‘ yena yattha yadā yasmā ’’ tiādīhi chahi gāthāhi sikkhāpadapāṭhassa vaṇṇanatthaṃ mātikā nikkhittā , sā atthato pakāsitā hotīti .Paramatthajotikāya khuddakapāṭha-aṭṭhakathāya
Sikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .