Khīṇantigāthāvaṇṇanā
15. Evaṃ
V0.154 bhagavā pariyattidhammañca navalokuttaradhammañca nissāya dvīhi gāthāhi buddhādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vatvā idāni ye taṃ pariyattidhammaṃ assosuṃ , sutānusārenaM0.163 ca paṭipajjitvā navappakārampi lokuttaradhammaṃ adhigamiṃsu , tesaṃ anupādisesanibbānapattiguṇaṃ nissāya puna saṅghādhiṭṭhānaṃ saccaṃ vattumāraddho ‘‘ khīṇaṃ purāṇan ’’ ti .Tattha khīṇan ti samucchinnaṃ .
Purāṇan ti purātanaṃ .
Navan ti sampati vattamānaṃ .
Natthi sambhavan ti avijjamānapātubhāvaṃ .
Virattacittāti vītarāgacittā .
Āyatike bhavasmin ti anāgatamaddhānaṃ punabbhave .
Teti yesaṃ khīṇaṃ purāṇaṃ navaṃ natthi sambhavaṃ , ye ca āyatike bhavasmiṃ virattacittā , te khīṇāsavā bhikkhū .
Khīṇabījāti ucchinnabījā .
Avirūḷhichandāti virūḷhichandavirahitā .
Nibbantīti vijjhāyanti .
Dhīrāti dhitisampannā .
Yathāyaṃ padīpoti ayaṃ padīpo viya .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Yaṃ taṃ sattānaṃ uppajjitvā niruddhampi purāṇaṃ atītakālikaṃ kammaṃ taṇhāsinehassa appahīnattā paṭisandhiāharaṇasamatthatāya akhīṇaṃyeva hoti , taṃ purāṇaṃ kammaṃ yesaṃ arahattamaggena taṇhāsinehassa sositattā agginā daḍḍhabījamiva āyatiṃ vipākadānāsamatthatāya khīṇaṃ .
Yañca nesaṃ buddhapūjādivasena idāni pavattamānaṃ kammaṃ navanti vuccati , tañca taṇhāpahāneneva chinnamūlapādapapupphamiva āyatiṃ phaladānāsamatthatāya yesaṃ natthi sambhavaṃ , ye ca taṇhāpahāneneva āyatike bhavasmiṃ virattacittā , te khīṇāsavā bhikkhū ‘‘ kammaṃ
P0.195 khettaṃ viññāṇaṃ bījan ’’ ti ( a . ni .3.77) ettha vuttassa paṭisandhiviññāṇassa kammakkhayeneva khīṇattā khīṇabījā .Yopi pubbe punabbhavasaṅkhātāya virūḷhiyā chando ahosi .
Tassapi samudayappahāneneva pahīnattā pubbe viya cutikāle asambhavena avirūḷhichandā dhitisampannattā dhīrā carimaviññāṇanirodhena yathāyaṃ padīpo nibbuto , evaṃ nibbanti , puna ‘‘ rūpino vā arūpino vā ’’ ti evamādiṃ paññattipathaṃ accentīti .
Tasmiṃ kira samaye nagaradevatānaṃ pūjanatthāya jālitesu padīpesu eko padīpo vijjhāyi , taṃ dassento āha ‘‘ yathāyaṃ padīpo ’’ ti .
Evaṃ bhagavā ye taṃ purimāhi dvīhi gāthāhi vuttaṃ pariyattidhammaṃ assosuṃ , sutānusārena ca paṭipajjitvā navappakārampi lokuttaradhammaṃ adhigamiṃsu , tesaṃ anupādisesanibbānapattiguṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saṅghādhiṭṭhānaṃ saccavacanaṃ payuñjanto desanaṃ samāpesi ‘‘ idampi saṅghe ’’ ti .
Tassattho
M0.164 pubbe vuttanayeneva veditabbo .Kevalaṃ pana idampi yathāvuttena pakārena
V0.155 khīṇāsavabhikkhūnaṃ nibbānasaṅkhātaṃ saṅghe ratanaṃ paṇītanti evaṃ yojetabbaṃ .Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti .
Desanāpariyosāne rājakulassa sotthi ahosi , sabbūpaddavā vūpasamiṃsu , caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosi .