Patirūpadesavāsocātigāthāvaṇṇanā
4. Evaṃ bhagavā ‘‘ brūhi maṅgalamuttaman ’’ ti ekaṃ ajjhesitopi appaṃ yācito bahudāyako uḷārapuriso viya ekāya
P0.132 gāthāya tīṇi maṅgalāni vatvā tato uttaripi devatānaṃ sotukāmatāya maṅgalānamatthitāya yesaṃ yesaṃ yaṃ yaṃ anukulaṃ , te te satte tattha tattha maṅgale niyojetukāmatāya ca ‘‘ patirūpadesavāso cā ’’ tiādīhi gāthāhi punapi anekāni maṅgalāni vattumāraddho .Tattha paṭhamagāthāya tāva patirūpoti anucchaviko .
Desoti gāmopi nigamopi nagarampi janapadopi yo koci sattānaṃ nivāso okāso .
Vāsoti tattha
M0.111 nivāso .Pubbeti purā atītāsu jātīsu .
Katapuññatāti upacitakusalatā .
Attāti cittaṃ vuccati sakalo vā attabhāvo , sammāpaṇidhīti tassa attano sammā paṇidhānaṃ niyuñjanaṃ , ṭhapananti vuttaṃ hoti .
Sesaṃ vuttanayamevāti .
Ayamettha padavaṇṇanā .
Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā – patirūpadesavāso nāma yattha catasso parisā vicaranti , dānādīni puññakiriyavatthūni vattanti , navaṅgaṃ satthu sāsanaṃ dibbati , tattha nivāso sattānaṃ puññakiriyāya paccayattā maṅgalanti vuccati .
Sīhaḷadīpapaviṭṭhakevaṭṭādayo cettha nidassanaṃ .
Aparo nayo – patirūpadesavāso nāma bhagavato bodhimaṇḍappadeso dhammacakkavattitappadeso dvādasayojanāya parisāya majjhe sabbatitthiyamataṃ bhinditvā yamakapāṭihāriyadassitakaṇḍamba rukkhamūlappadeso devorohaṇappadeso , yo vā panaññopi sāvatthirājagahādi
V0.106 buddhādhivāsappadeso , tattha nivāso sattānaṃ chaanuttariyappaṭilābhapaccayato maṅgalanti vuccati .Aparo nayo ( mahāva .259)– puratthimāya disāya gajaṅgalaṃ nāma nigamo , tassa parena mahāsālā , tato paraṃ paccantimā janapadā , orato majjhe .
Dakkhiṇapuratthimāya disāya sallavatī nāma nadī , tato paraṃ paccantimā janapadā , orato majjhe .
Dakkhiṇāya disāya
P0.133 setakaṇṇikaṃ nāma nigamo , tato paraṃ paccantimā janapadā , orato majjhe .Pacchimāya disāya thūṇaṃ nāma brāhmaṇagāmo , tato paraṃ paccantimā janapadā , orato majjhe .
Uttarāya disāya usīraddhajo nāma pabbato , tato paraṃ paccantimā janapadā , orato majjhe .
Ayaṃ majjhimadeso āyāmena tīṇi yojanasatāni , vitthārena aḍḍhateyyāni , parikkhepena nava yojanasatāni honti .
Eso patirūpadeso nāma .
Ettha catunnaṃ mahādīpānaṃ dvisahassānaṃ parittadīpānañca issariyādhipaccakārakā cakkavattī uppajjanti , ekaṃ asaṅkhyeyyaṃ kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā sāriputtamoggallānādayo mahāsāvakā uppajjanti , dve asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā paccekabuddhā , cattāri aṭṭha soḷasa vā asaṅkhyeyyāni kappasatasahassañca pāramiyo pūretvā
M0.112 sammāsambuddhā uppajjanti .Tattha sattā cakkavattirañño ovādaṃ gahetvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāya saggaparāyaṇā honti .
Tathā paccekabuddhānaṃ ovāde patiṭṭhāya , sammāsambuddhānaṃ pana buddhasāvakānaṃ ovāde patiṭṭhāya saggaparāyaṇā nibbānaparāyaṇā ca honti .
Tasmā tattha vāso imāsaṃ sampattīnaṃ paccayato maṅgalanti vuccati .
Pubbe katapuññatā nāma atītajātiyaṃ buddhapaccekabuddhakhīṇāsave ārabbha upacitakusalatā , sāpi maṅgalaṃ .
Kasmā ?
Buddhapaccekabuddhasammukhato dassetvā buddhānaṃ buddhasāvakānaṃ vā sammukhā sutāya catuppadikāyapi gāthāya pariyosāne arahattaṃ pāpetīti katvā .
Yo ca manusso pubbe katādhikāro ussannakusalamūlo hoti , so teneva kusalamūlena vipassanaṃ uppādetvā āsavakkhayaṃ pāpuṇāti yathā rājā mahākappino aggamahesī ca .
Tena vuttaṃ ‘‘ pubbe ca katapuññatā maṅgalan ’’ ti .
Attasammāpaṇidhi
P0.134 nāma idhekacco attānaṃ dussīlaṃ sīle patiṭṭhāpeti , assaddhaṃ saddhāsampadāya patiṭṭhāpeti , macchariṃ cāgasampadāya patiṭṭhāpeti .Ayaṃ vuccati ‘‘ attasammāpaṇidhī ’’ ti
V0.107 , eso ca maṅgalaṃ .Kasmā ?
Diṭṭhadhammikasamparāyikaverappahānavividhānisaṃsādhigamahetutoti .
Evaṃ imissāpi gāthāya patirūpadesavāso ca , pubbe ca katapuññatā , attasammāpaṇidhī cāti tīṇiyeva maṅgalāni vuttāni .
Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti .
Niṭṭhitā patirūpadesavāso cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā .