Bahūdevātigāthāvaṇṇanā
2. Idāni gāthāpadānaṃ atthavaṇṇanā hoti .
Bahūti aniyamitasaṅkhyāniddeso , tena anekasatā anekasahassā anekasatasahassāti vuttaṃ hoti .
Dibbantīti devā , pañcahi kāmaguṇehi kīḷanti , attano vā siriyā jotentīti attho .
Apica devāti tividhā devā sammutiupapattivisuddhivasena .
Yathāha –
‘‘ Devāti tayo devā – sammutidevā , upapattidevā , visuddhidevā .
Tattha sammutidevā nāma rājāno deviyo rājakumārā .
Upapattidevā nāma cātumahārājike deve upādāya taduttaridevā .
Visuddhidevā nāma arahanto vuccantī ’’ ti ( cūḷani . dhotakamāṇavapucchāniddesa 32, pārāyanānugītigāthāniddesa 119).
Tesu idha upapattidevā adhippetā .
Manuno apaccāti manussā .
Porāṇā pana bhaṇanti – manaso ussannatāya manussā .
Te jambudīpakā , aparagoyānakā , uttarakurukā , pubbavidehakāti catubbidhā , idha jambudīpakā adhippetā .
Maṅgalanti mahanti imehi sattāti maṅgalāni , iddhiṃ vuddhiñca pāpuṇantīti attho .
Acintayun ti cintesuṃ ākaṅkhamānāti icchamānā patthayamānā pihayamānā .
Sotthānan ti sotthibhāvaṃ , sabbesaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ sobhanānaṃ sundarānaṃ kalyāṇānaṃ dhammānamatthitanti vuttaṃ hoti .
Brūhīti desehi pakāsehi , ācikkha vivara
M0.104 vibhajaP0.124 uttānīkarohi .Maṅgalan ti iddhikāraṇaṃ vuddhikāraṇaṃ sabbasampattikāraṇaṃ .
Uttaman ti visiṭṭhaṃ pavaraṃ sabbalokahitasukhāvahanti ayaṃ gāthāya anupubbapadavaṇṇanā .
Ayaṃ pana piṇḍattho – so devaputto dasasahassacakkavāḷesu devatā maṅgalapañhaṃ sotukāmatāya imasmiṃ cakkavāḷe sannipatitvā ekavālaggakoṭiokāsamatte dasapi vīsampi tiṃsampi
V0.99 cattālīsampi paññāsampi saṭṭhipi sattatipi asītipi sukhumattabhāve nimminitvā sabbadevamārabrahmāno siriyā ca tejasā ca adhiggayha virocamānaṃ paññattavarabuddhāsane nisinnaṃ bhagavantaṃ parivāretvā ṭhitā disvā tasmiñca samaye anāgatānampi sakalajambudīpakānaṃ manussānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya sabbadevamanussānaṃ vicikicchāsallasamuddharaṇatthaṃ āha –‘‘ Bahū devā manussā ca , maṅgalāni acintayuṃ ;
Ākaṅkhamānā sotthānaṃ , brūhi maṅgalamuttaman ’’ ti .
Tāsaṃ devatānaṃ anumatiyā manussānañca anuggahena mayā puṭṭho samāno yaṃ sabbesameva amhākaṃ ekantahitasukhāvahato uttamaṃ maṅgalaṃ , taṃ no anukampaṃ upādāya brūhi bhagavāti .