Issues
Select Version
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā

Yaṃkiñcītigāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Yaṃkiñcītigāthāvaṇṇanā

3. Evaṃ devatāsu manussānaṃ upakārakabhāvaṃ dassetvā tesaṃ upaddavavūpasamanatthaṃ buddhādiguṇappakāsanenaV0.136 ca devamanussānaṃ dhammassavanatthaṃ ‘‘ yaṃkiñci vittan ’’ tiādinā nayena saccavacanaṃ payuñjitumāraddho .
Tattha yaṃkiñcīti aniyamitavasena anavasesaṃ pariyādiyati yaṃkiñci tattha tattha vohārūpagaṃ .
Vittan ti dhanaṃ .
Tañhi vittiṃ janetīti vittaṃ .
Idha vāti manussalokaṃ niddisati .
Huraṃ vāti tato paraṃ avasesalokaṃ , tena ca ṭhapetvā manusse sabbalokaggahaṇe patte ‘‘ saggesu vā ’’ ti parato vuttattā ṭhapetvā manusse ca sagge ca avasesānaṃ nāgasupaṇṇādīnaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ .
Evaṃ imehi dvīhi padehi yaṃ manussānaṃ vohārūpagaṃ alaṅkāraparibhogūpagañca jātarūparajatamuttāmaṇiveḷuriyapavāḷalohitaṅkamasāragallādikaṃ , yañca muttāmaṇivālukatthatāya bhūmiyā ratanamayavimānesu anekayojanasatavitthatesuP0.170 bhavanesu uppannānaṃ nāgasupaṇṇādīnaṃ vittaṃ , taṃ niddiṭṭhaṃ hoti .
Saggesu vāti kāmāvacararūpāvacaradevalokesu .
TeM0.143 hi sobhanena kammena ajīyantīti saggā .
Suṭṭhu aggātipi saggā .
Yan ti yaṃ sasāmikaṃ vā asāmikaṃ vā .
Ratanan ti ratiṃ nayati vahati janayati vaḍḍhetīti ratanaṃ .
Yaṃkiñci cittīkataṃ mahagghaṃ atulaṃ dullabhadassanaṃ anomasattaparibhogañca , tassetaṃ adhivacanaṃ .
Yathāha –
‘‘ Cittīkataṃ mahagghañca , atulaṃ dullabhadassanaṃ ;
Anomasattaparibhogaṃ , ratanaṃ tena vuccatī ’’ ti .
Paṇītan ti uttamaṃ seṭṭhaṃ atappakaṃ .
Evaṃ iminā gāthāpadena yaṃ saggesu anekayojanasatappamāṇasabbaratanamayavimānasudhammavejayantappabhutīsu sasāmikaṃ , yañca buddhuppādavirahena apāyameva paripūrentesu sattesu suññavimānappaṭibaddhaṃ asāmikaṃ , yaṃ vā panaññampi pathavimahāsamuddahimavantādinissitamasāmikaṃ ratanaṃ , taṃ niddiṭṭhaṃ hoti .
Na no samaṃ atthi tathāgatenāti na -iti paṭisedhe .
No -iti avadhāraṇe .
Saman ti tulyaṃ .
Atthīti vijjati .
Tathāgatenāti buddhena .
Kiṃ vuttaṃ hoti ?
Yaṃ etaṃ vittañca ratanañca pakāsitaṃ , ettha ekampi buddharatanena sadisaṃ ratanaṃ nevatthi .
Yampi hi taṃ cittīkataṭṭhena ratanaṃ , seyyathidaṃ – rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ maṇiratanañca , yamhi uppanne mahājano na aññattha cittīkāraṃ karoti , na koci pupphagandhādīni gahetvā yakkhaṭṭhānaṃ vā bhūtaṭṭhānaṃ vā gacchati , sabbopi jano cakkaratanamaṇiratanameva cittīkāraṃ karoti pūjeti , taṃ taṃ varaṃ pattheti , patthitapatthitañcassa ekaccaṃ samijjhati , tampi ratanaṃ buddharatanena samaṃ natthi .
Yadi hiV0.137 cittīkataṭṭhena ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ .
TathāgateP0.171 hi uppanne ye keci mahesakkhā devamanussā na te aññatra cittīkāraṃ karonti , na kañci aññaṃ pūjenti .
Tathā hi brahmā sahampati sinerumattena ratanadāmena tathāgataṃ pūjesi , yathābalañca aññe devā manussā ca bimbisārakosalarājaanāthapiṇḍikādayo .
Parinibbutampi bhagavantaṃ uddissa channavutikoṭidhanaṃ vissajjetvā asokamahārājā sakalajambudīpe caturāsīti vihārasahassāni patiṭṭhāpesi , ko pana vādo aññesaṃ cittīkārānaṃ .
Apica kassaññassa parinibbutassāpi jātibodhidhammacakkappavattanaparinibbānaṭṭhānāni paṭimācetiyādīni vā uddissa evaṃ cittīkāragarukāro pavattati yathā bhagavato .
Evaṃcittīkataṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
TathāM0.144 yampi taṃ mahagghaṭṭhena ratanaṃ .
Seyyathidaṃ – kāsikaṃ vatthaṃ .
Yathāha –
‘‘ jiṇṇampi , bhikkhave , kāsikaṃ vatthaṃ vaṇṇavantañceva hoti sukhasamphassañca mahagghañcā ’’ ti ( a . ni .3.100), tampi buddharatanena samaṃ natthi .
Yadi hi mahagghaṭṭhena ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ .
Tathāgato hi yesaṃ paṃsukampi paṭiggaṇhāti , tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ seyyathāpi asokarañño , idamassa mahagghatāya .
Evaṃ mahagghatāvacanena cettha dosābhāvasādhakaṃ idaṃ suttapadaṃ veditabbaṃ –
‘‘ Yesaṃ kho pana so paṭiggaṇhāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ , tesaṃ taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ .
Idamassa mahagghatāya vadāmi .
Seyyathāpi taṃ , bhikkhave , kāsikaṃ vatthaṃ mahagghaṃ , tathūpamāhaṃ , bhikkhave , imaṃ puggalaṃ vadāmī ’’ ti ( a . ni .3.100).
Evaṃ mahagghaṭṭhenapi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
Tathā yampi taṃ atulaṭṭhenaP0.172 ratanaṃ .
Seyyathidaṃ – rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ uppajjati indanīlamaṇimayanābhi sattaratanamayasahassāraṃ pavāḷamayanemi rattasuvaṇṇamayasandhi , yassa dasannaṃ dasannaṃ arānamupari ekaṃ muṇḍāraṃ hoti vātaṃ gahetvā saddakaraṇatthaṃ , yena kato saddo sukusalappatāḷitapañcaṅgikatūriyasaddo viya hoti , yassa nābhiyā ubhosu passesu dve sīhamukhāni honti , abbhantaraṃ sakaṭacakkasseva susiraṃ .
Tassa kattā vā kāretā vā natthi , kammapaccayena ututo samuṭṭhāti .
Yaṃ rājā dasavidhaṃ cakkavattivattaṃ pūretvā tadahuposathe puṇṇamadivase sīsaṃnhāto uposathiko uparipāsādavaragato sīlāni sodhento nisinno puṇṇacandaṃV0.138 viya sūriyaṃ viya ca uṭṭhentaṃ passati , yassa dvādasayojanato saddo suyyati , yojanato vaṇṇo dissati , yaṃ mahājanena ‘‘ dutiyo maññe cando sūriyo vā uṭṭhito ’’ ti ativiya kotūhalajātena dissamānaṃ nagarassa upari āgantvā rañño antepurassa pācīnapasse nātiuccaṃ nātinīcaṃ hutvā mahājanassa gandhapupphādīhi pūjetuṃ , yuttaṭṭhāne akkhāhataṃ viya tiṭṭhati .
TadevaM0.145 anubandhamānaṃ hatthiratanaṃ uppajjati , sabbaseto rattapādo sattappatiṭṭho iddhimā vehāsaṅgamo uposathakulā vā chaddantakulā vā āgacchati , uposathakulā ca āgacchanto sabbajeṭṭho āgacchati , chaddantakulā sabbakaniṭṭho sikkhitasikkho damathūpeto , so dvādasayojanaṃ parisaṃ gahetvā sakalajambudīpaṃ anusaṃyāyitvā purepātarāsameva sakaṃ rājadhāniṃ āgacchati .
Tampi anubandhamānaṃ assaratanaṃ uppajjati , sabbaseto rattapādo kāḷasīso muñjakeso valāhakassarājakulā āgacchati .
Sesamettha hatthiratanasadisameva .
Tampi anubandhamānaṃ maṇiratanaṃP0.173 uppajjati .
So hoti maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato āyāmato cakkanābhisadiso , vepullapabbatā āgacchati .
So caturaṅgasamannāgatepi andhakāre rañño dhajaggaṃ gato yojanaṃ obhāseti , yassobhāsena manussā ‘‘ divā ’’ ti maññamānā kammante payojenti , antamaso kunthakipillikaṃ upādāya passanti .
Tampi anubandhamānaṃ itthiratanaṃ uppajjati , pakatiaggamahesī vā hoti , uttarakuruto vā āgacchati maddarājakulato vā , atidīghatādichadosavivajjitā atikkantā mānusavaṇṇaṃ appattā dibbavaṇṇaṃ , yassā rañño sītakāle uṇhāni gattāni honti , uṇhakāle sītāni , satadhā phoṭita tūlapicuno viya samphasso hoti , kāyato candanagandho vāyati , mukhato uppalagandho , pubbuṭṭhāyinitādianekaguṇasamannāgatā ca hoti .
Tampi anubandhamānaṃ gahapatiratanaṃ uppajjati rañño pakatikammakāro seṭṭhi , yassa cakkaratane uppannamatte dibbaṃ cakkhu pātubhavati , yena samantato yojanamatte nidhiṃ passati asāmikampi sasāmikampi , so rājānaṃ upasaṅkamitvā pavāreti ‘‘ appossukko tvaṃ , deva , hohi , ahaṃ te dhanena dhanakaraṇīyaṃ karissāmī ’’ ti .
TampiV0.139M0.146 anubandhamānaṃ pariṇāyakaratanaṃ uppajjati rañño pakatijeṭṭhaputto .
Cakkaratane uppannamatte atirekapaññāveyyattiyena samannāgato hoti , dvādasayojanāya parisāya cetasā cittaṃ parijānitvā niggahapaggahasamattho hoti , so rājānaṃ upasaṅkamitvā pavāreti ‘‘ appossukko tvaṃ , deva , hohi , ahaṃ te rajjaṃ anusāsissāmī ’’ ti .
Yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ atulaṭṭhena ratanaṃ , yassa na sakkā tulayitvā tīrayitvā aggho kātuṃ ‘‘ sataṃ vā sahassaṃ vā agghati koṭiṃ vā ’’ ti .
Tattha ekaratanampi buddharatanena samaṃP0.174 natthi .
Yadi hi atulaṭṭhena ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ .
Tathāgato hi na sakkā sīlato vā samādhito vā paññādīnaṃ vā aññatarato kenaci tulayitvā tīrayitvā ‘‘ ettakaguṇo vā iminā samo vā sappaṭibhāgo vā ’’ ti paricchindituṃ .
Evaṃ atulaṭṭhenapi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
Tathā yampi taṃ dullabhadassanaṭṭhena ratanaṃ , seyyathidaṃ dullabhapātubhāvo rājā cakkavatti , cakkādīni ca tassa ratanāni , tampi buddharatanena samaṃ natthi .
Yadi hi dullabhadassanaṭṭhena ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ , kuto cakkavattiādīnaṃ ratanattaṃ .
Tāni hi ekasmiṃyeva kappe anekāni uppajjanti .
Yasmā pana asaṅkhyeyyepi kappe tathāgatasuñño loko hoti , tasmā tathāgatova kadāci karahaci uppajjanato dullabhadassano .
Vuttampi cetaṃ bhagavatā parinibbānasamaye –
‘‘ Devatā , ānanda , ujjhāyanti ‘ dūrā ca vatamha āgatā tathāgataṃ dassanāya , kadāci karahaci tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā , ajjeva rattiyā pacchime yāme tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati , ayañca mahesakkho bhikkhu bhagavato purato ṭhito ovārento , na mayaṃ labhāma pacchime kāle tathāgataṃ dassanāyā ’’’ ti ( dī . ni .2.200).
Evaṃ dullabhadassanaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
Tathā yampi taṃ anomasattaparibhogaṭṭhena ratanaṃ .
Seyyathidaṃ – rañño cakkavattissa cakkaratanādi tañhi koṭisatasahassadhanānampi sattabhūmikapāsādavarataleM0.147 vasantānampi caṇḍālavenanesādarathakārapukkusādīnaṃ nīcakulikānaṃ omakapurisānaṃ supinantepiP0.175 paribhogatthāya na nibbattati .
Ubhato sujātassa pana rañño khattiyasseva paripūritadasavidhacakkavattivattassa paribhogatthāya nibbattanato anomasattaparibhogaṃyeva hoti , tampi buddharatanasamaṃ natthi .
Yadi hi anomasattaparibhogaṭṭhenaV0.140 ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ .
Tathāgato hi loke omakasattasammatānaṃ anupanissayasampannānaṃ viparītadassanānaṃ pūraṇakassapādīnaṃ channaṃ satthārānaṃ aññesañca evarūpānaṃ supinantepi aparibhogo .
Upanissayasampannānaṃ pana catuppadāyapi gāthāya pariyosāne arahattamadhigantuṃ samatthānaṃ nibbedhikañāṇadassanānaṃ bāhiyadārucīriyappabhutīnaṃ aññesañca mahākulappasutānaṃ mahāsāvakānaṃ paribhogo , te hi taṃ dassanānuttariyasavanānuttariyapāricariyānuttariyādīni sādhentā tathāgataṃ paribhuñjanti .
Evaṃ anomasattaparibhogaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
Yampi taṃ avisesato ratijananaṭṭhena ratanaṃ .
Seyyathidaṃ – rañño cakkavattissa cakkaratanaṃ .
Tañhi disvāva rājā cakkavatti attamano hoti , evampi taṃ rañño ratiṃ janeti .
Puna caparaṃ rājā cakkavatti vāmena hatthena suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena cakkaratanaṃ abbhukkirati ‘‘ pavattatu bhavaṃ cakkaratanaṃ , abhivijinātu bhavaṃ cakkaratanan ’’ ti .
Tato cakkaratanaṃ pañcaṅgikaṃ viya tūriyaṃ madhurassaraṃ niccharantaṃ ākāsena puratthimaṃ disaṃ gacchatiP0.176 , anvadeva rājā , cakkavatti cakkānubhāvena dvādasayojanavitthiṇṇāya caturaṅginiyā senāya nātiuccaṃ nātinīcaṃ uccarukkhānaṃ heṭṭhābhāgena , nīcarukkhānaṃ uparibhāgena , rukkhesu pupphaphalapallavādipaṇṇākāraṃ gahetvā āgatānaṃ hatthato paṇṇākārañca gaṇhanto ‘‘ ehi kho , mahārājā ’’ ti evamādinā paramanipaccakārena āgate paṭirājāno ‘‘ pāṇo na hantabbo ’’ tiādinā nayena anusāsanto gacchati .
Yattha pana rājā bhuñjitukāmo vā divāseyyaṃ vā kappetukāmo hoti , tattha cakkaratanaṃ ākāsā orohitvā udakādisabbakiccakkhame same bhūmibhāge akkhāhataṃ viya tiṭṭhati .
Puna rañño gamanacitte uppanne purimanayeneva saddaṃ karontaṃ gacchati , taṃ sutvā dvādasayojanikāpi parisā ākāsena gacchatiM0.148 .
Cakkaratanaṃ anupubbena puratthimaṃ samuddaṃ ajjhogāhati , tasmiṃ ajjhogāhante udakaṃ yojanappamāṇaṃ apagantvā bhittīkataṃ viya tiṭṭhati .
Mahājano yathākāmaṃ satta ratanāni gaṇhāti .
Puna rājā suvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā ‘‘ ito paṭṭhāya mama rajjan ’’ ti udakena abbhukkiritvā nivattati .
Senā purato hoti , cakkaratanaṃ pacchato , rājā majjhe .
Cakkaratanena osakkitosakkitaṭṭhānaṃ udakaṃ paripūrati .
Eteneva upāyena dakkhiṇapacchimuttarepi samudde gacchati .
Evaṃ catuddisaṃ anusaṃyāyitvā cakkaratanaṃ tiyojanappamāṇaṃ ākāsaṃ ārohati .
Tattha ṭhito rājā cakkaratanānubhāvena vijitavijayo pañcasataparittadīpapaṭimaṇḍitaṃ sattayojanasahassaparimaṇḍalaṃV0.141 pubbavidehaṃ , tathā aṭṭhayojanasahassaparimaṇḍalaṃ uttarakuruṃ , sattayojanasahassaparimaṇḍalaṃyevaP0.177 aparagoyānaṃ , dasayojanasahassaparimaṇḍalaṃ jambudīpañcāti evaṃ catumahādīpadvisahassaparittadīpapaṭimaṇḍitaṃ ekaṃ cakkavāḷaṃ suphullapuṇḍarīkavanaṃ viya oloketi .
Evaṃ olokayato cassa anappakā rati uppajjati .
Evampi taṃ cakkaratanaṃ rañño ratiṃ janeti , tampi buddharatanasamaṃ natthi .
Yadi hi ratijananaṭṭhena ratanaṃ , tathāgatova ratanaṃ , kiṃ karissati etaṃ cakkaratanaṃ ?
Tathāgato hi yassā dibbāya ratiyā cakkaratanādīhi sabbehipi janitā cakkavattirati saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upeti , tatopi ratito uttaritarañca paṇītatarañca attano ovādappaṭikarānaṃ asaṅkhyeyyānampi devamanussānaṃ paṭhamajjhānaratiṃ dutiyatatiyacatutthapañcamajjhānaratiṃ , ākāsānañcāyatanaratiṃ , viññāṇañcāyatanaākiñcaññāyatananevasaññānāsaññāyatanaratiṃ , sotāpattimaggaratiṃ , sotāpattiphalaratiṃ , sakadāgāmianāgāmiarahattamaggaphalaratiñca janeti .
Evaṃ ratijananaṭṭhenāpi tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthīti .
Apica ratanaṃ nāmetaṃ duvidhaṃ hoti saviññāṇakamaviññāṇakañca .
Tattha aviññāṇakaṃ cakkaratanaṃ maṇiratanañca , yaṃ vā panaññampi anindriyabaddhasuvaṇṇarajatādi , saviññāṇakaṃ hatthiratanādipariṇāyakaratanapariyosānaṃ , yaṃ vā panaññampi evarūpaṃ indriyabaddhaṃ .
Evaṃ duvidhe cettha saviññāṇakaratanaṃ aggamakkhāyatiM0.149 .
Kasmā ?
Yasmā aviññāṇakaṃ suvaṇṇarajatamaṇimuttādiratanaṃ saviññāṇakānaṃ hatthiratanādīnaṃ alaṅkāratthāya upanīyati .
Saviññāṇakaratanampi duvidhaṃ tiracchānagataratanaṃ , manussaratanañca .
Tattha manussaratanaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Yasmā tiracchānagataratanaṃ manussaratanassa opavayhaṃP0.178 hoti .
Manussaratanampi duvidhaṃ itthiratanaṃ , purisaratanañca .
Tattha purisaratanaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Yasmā itthiratanaṃ purisaratanassa paricārikattaṃ āpajjati .
Purisaratanampi duvidhaṃ agārikaratanaṃ , anagārikaratanañca .
Tattha anagārikaratanaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Yasmā agārikaratanesu aggo cakkavattipi sīlādiguṇayuttaṃ anagārikaratanaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā upaṭṭhahitvā payirupāsitvā dibbamānusikā sampattiyo pāpuṇitvā ante nibbānasampattiṃ pāpuṇāti .
Evaṃ anagārikaratanampi duvidhaṃ ariyaputhujjanavasena .
Ariyaratanampi duvidhaṃ sekhāsekhavasena .
Asekharatanampi duvidhaṃ sukkhavipassakasamathayānikavasena .
SamathayānikaratanampiV0.142 duvidhaṃ sāvakapāramippattamappattañca .
Tattha sāvakapāramippattaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Guṇamahantatāya .
Sāvakapāramippattaratanatopi paccekabuddharatanaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Guṇamahantatāya .
Sāriputtamoggallānasadisāpi hi anekasatā sāvakā ekassa paccekabuddhassa guṇānaṃ satabhāgampi na upenti .
Paccekabuddharatanatopi sammāsambuddharatanaṃ aggamakkhāyati .
Kasmā ?
Guṇamahantatāya .
Sakalampi hi jambudīpaṃ pūretvā pallaṅkena pallaṅkaṃ ghaṭentā nisinnā paccekabuddhā ekassa sammāsambuddhassa guṇānaṃ neva saṅkhaṃ na kalaṃ na kalabhāgaṃ upenti .
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ yāvatā , bhikkhave , sattā apadā vā … pe … tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatī ’’ tiādi ( a . ni .4.34;5.32; itivu .90).
Evaṃ kenaci pariyāyena tathāgatasamaṃ ratanaṃ natthi .
Tenāha bhagavā –
‘‘ na no samaṃ atthiP0.179 tathāgatenā ’’ ti .
Evaṃ bhagavā buddharatanassa aññehi ratanehi asamataṃ vatvā idāni tesaṃ sattānaṃ uppannaupaddavavūpasamatthaṃ neva jātiṃ na gottaṃ na kolaputtiyaṃ na vaṇṇapokkharatādiṃ nissāya , apica kho avīcimupādāya bhavaggapariyanteM0.150 loke sīlasamādhikkhandhādīhi guṇehi buddharatanassa asadisabhāvaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati ‘‘ idampi buddhe ratanaṃ paṇītaṃ , etena saccena suvatthi hotū ’’ ti .
Tassattho – idampi idha vā huraṃ vā saggesu vā yaṃkiñci atthi vittaṃ vā ratanaṃ vā , tena saddhiṃ tehi tehi guṇehi asamattā buddhe ratanaṃ paṇītaṃ .
Yadi hi etaṃ saccaṃ , atha etena saccena imesaṃ pāṇīnaṃ suvatthi hotu , sobhanānaṃ atthitā hotu arogatā nirupaddavatāti .
Ettha ca yathā ‘‘ cakkhu kho , ānanda , suññaṃ attena vā attaniyena vā ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .4.85) attabhāvena vā attaniyabhāvena vāti attho .
Itarathā hi cakkhu attā vā attaniyaṃ vāti appaṭisiddhameva siyā .
Evaṃ ratanaṃ paṇītan ti ratanattaṃ paṇītaṃ , ratanabhāvo paṇītoti ayamattho veditabbo .
Itarathā hi buddho neva ratananti sijjheyya .
Na hi yattha ratanaṃ atthi , taṃ ratananti na sijjhati .
Yattha pana cittīkatādiatthasaṅkhātaṃ yena vā tena vā vidhinā sambandhagataṃ ratanaṃ atthi , yasmā taṃ ratanattamupādāya ratananti paññāpīyati , tasmā tassa ratanassa atthitāya ratananti sijjhati .
Atha vā idampi buddhe ratanan ti imināpi pakārena buddhova ratananti evamattho veditabbo .
Vuttamattāya ca bhagavatā imāya gāthāya rājakulassa sotthi jātā , bhayaṃ vūpasantaṃ .
Imissā gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti .