Yaṃ buddhaseṭṭhotigāthāvaṇṇanā
5. Evaṃ nibbānadhammaguṇena saccaṃ vatvā idāni maggadhammaguṇena vattumāraddho ‘‘ yaṃ buddhaseṭṭho ’’ ti .
Tattha ‘‘ bujjhitā saccānī ’’ tiādinā nayena buddho
P0.181 , uttamo pasaṃsanīyo cāti seṭṭho , buddho ca so seṭṭho cāti buddhaseṭṭho , anubuddhapaccekabuddhasutabuddhakhyesu vā buddhesu seṭṭhoti buddhaseṭṭho .So buddhaseṭṭho yaṃ parivaṇṇayī ‘‘ aṭṭhaṅgikova maggānaṃ , khemaṃ nibbānapattiyā ’’ ti ( ma . ni .2.215) ca ‘‘ ariyaṃ vo , bhikkhave , sammāsamādhiṃ desissāmi saupanisaṃ saparikkhāran ’’ ti ( ma . ni .3.136) ca evamādinā nayena tattha tattha
V0.144 pasaṃsi pakāsayi .Sucin ti kilesamalasamucchedakaraṇato accantavodānaṃ .
Samādhimānantarikaññamāhūti yañca attano pavattisamanantaraṃ niyameneva phalapadānato ‘‘ ānantarikasamādhī ’’ ti āhu .
Na hi maggasamādhimhi uppanne tassa phaluppattinisedhako koci antarāyo atthi .
Yathāha –
‘‘ Ayañca puggalo sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno assa , kappassa ca uḍḍayhanavelā assa , neva tāva kappo uḍḍayheyya , yāvāyaṃ puggalo na sotāpattiphalaṃ sacchikaroti , ayaṃ
M0.152 vuccati puggalo ṭhitakappī .Sabbepi maggasamaṅgino puggalā ṭhitakappino ’’ ti ( pu . pa .17).
Samādhinā tena samo na vijjatīti tena buddhaseṭṭhaparivaṇṇitena sucinā ānantarikasamādhinā samo rūpāvacarasamādhi vā arūpāvacarasamādhi vā koci na vijjati .
Kasmā ?
Tesaṃ bhāvitattā tattha tattha brahmaloke upapannassāpi puna nirayādīsupi upapattisambhavato , imassa ca arahattasamādhissa bhāvitattā ariyapuggalassa sabbūpapattisamugghātasambhavato .
Tasmā suttantarepi vuttaṃ –
‘‘ yāvatā , bhikkhave , dhammā
P0.182 saṅkhatā … pe … ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , tesaṃ aggamakkhāyatī ’’ tiādi ( a . ni .4.34; itivu .90).Evaṃ bhagavā ānantarikasamādhissa aññehi samādhīhi asamataṃ vatvā idāni purimanayeneva maggadhammaratanassa asadisabhāvaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati ‘‘ idampi dhamme … pe … hotū ’’ ti .
Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo .
Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti .