Tapocātigāthāvaṇṇanā
11. Idāni
M0.128 tapo cāti ettha pāpake dhamme tapatīti tapo .Brahmaṃ cariyaṃ , brahmānaṃ vā cariyaṃ brahmacariyaṃ , seṭṭhacariyanti vuttaṃ hoti .
Ariyasaccānaṃ dassanaṃ ariyasaccānadassanaṃ , ariyasaccāni dassanantipi eke , taṃ na sundaraṃ .
Nikkhantaṃ vānatoti nibbānaṃ , sacchikaraṇaṃ sacchikiriyā , nibbānassa sacchikiriyā nibbānasacchikiriyā .
Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā .
Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā – tapo nāma abhijjhādomanassādīnaṃ tapanato indriyasaṃvaro
P0.152 , kosajjassa vā tapanato vīriyaṃ , tehi samannāgato puggalo ātāpīti vuccati .Svāyaṃ abhijjhādippahānajhānādippaṭilābhahetuto maṅgalanti veditabbo .
Brahmacariyaṃ nāma methunaviratisamaṇadhammasāsanamaggānamadhivacanaṃ .
Tathā hi ‘‘ abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hotī ’’ ti evamādīsu ( dī . ni .1.194; ma . ni .1.292) methunavirati brahmacariyanti vuccati .
‘‘ Bhagavati no , āvuso , brahmacariyaṃ vussatīti ?
Evamāvuso ’’ ti evamādīsu ( ma . ni .1.257) samaṇadhammo .
‘‘ Na tāvāhaṃ , pāpima , parinibbāyissāmi , yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṃ bāhujaññan ’’ ti evamādīsu ( dī . ni .2.168; saṃ . ni .5.822; udā .51) sāsanaṃ .
‘‘ Ayameva kho , bhikkhu , ariyo aṭṭhaṅgiko maggo brahmacariyaṃ .
Seyyathidaṃ , sammādiṭṭhī ’’ ti evamādīsu ( saṃ . ni .5.6) maggo .
Idha pana ariyasaccadassanena parato maggassa
V0.123 saṅgahitattā avasesaṃ sabbampi vaṭṭati .Tañcetaṃ uparūpari nānappakāravisesādhigamahetuto maṅgalanti veditabbaṃ .
Ariyasaccāna dassanaṃ nāma kumārapañhe vuttānaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayavasena maggadassanaṃ , taṃ saṃsāradukkhavītikkamahetuto maṅgalanti vuccati .
Nibbānasacchikiriyā nāma idha arahattaphalaṃ nibbānanti adhippetaṃ .
Tampi hi pañcagativānanena vānasaññitāya taṇhāya nikkhantattā nibbānanti vuccati .
Tassa
M0.129 patti vā paccavekkhaṇā vā sacchikiriyāti vuccati .Itarassa pana nibbānassa ariyasaccānaṃ dassaneneva sacchikiriyā siddhā , tenetaṃ idha nādhippetaṃ .
Evamesā nibbānasacchikiriyā
P0.153 diṭṭhadhammikasukhavihārādihetuto maṅgalanti veditabbā .Evaṃ imissā gāthāya tapo brahmacariyaṃ , ariyasaccānaṃ dassanaṃ , nibbānasacchikiriyāti cattāri maṅgalāni vuttāni .
Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti .
Niṭṭhitā tapo cāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā .