Dānañcātigāthāvaṇṇanā
7. Idāni dānañcāti ettha dīyate imināti dānaṃ , attano santakaṃ parassa paṭipādīyatīti vuttaṃ hoti .
Dhammassa cariyā , dhammā vā anapetā cariyā
M0.118 dhammacariyā .Ñāyante ‘‘ amhākaṃ ime ’’ ti ñātakā .
Na avajjāni anavajjāni , aninditāni agarahitānīti vuttaṃ hoti .
Sesaṃ vuttanayamevāti ayaṃ padavaṇṇanā .
Atthavaṇṇanā pana evaṃ veditabbā – dānaṃ nāma paraṃ uddissa subuddhipubbikā annādidasadānavatthupariccāgacetanā , taṃsampayutto vā alobho .
Alobhena hi taṃ vatthuṃ parassa paṭipādeti , tena vuttaṃ ‘‘ dīyate imināti dānan ’’ ti .
Taṃ bahujanapiyamanāpatādīnaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ phalavisesānaṃ adhigamahetuto maṅgalanti vuccati .
‘‘ Dāyako , sīha dānapati , bahuno janassa piyo hoti manāpo ’’ ti evamādīni ( a . ni .5.34) cettha suttāni anussaritabbāni .
Aparo
V0.113 nayo – dānaṃ nāma duvidhaṃ āmisadānaṃ , dhammadānañca , tattha āmisadānaṃ vuttappakārameva .Idhalokaparalokadukkhakkhayasukhāvahassa pana sammāsambuddhappaveditassa dhammassa paresaṃ hitakāmatāya desanā dhammadānaṃ
P0.141 , imesañca dvinnaṃ dānānaṃ etadeva aggaṃ .Yathāha –
‘‘ Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti ,
Sabbarasaṃ dhammaraso jināti ;
Sabbaratiṃ dhammarati jināti ,
Taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jinātī ’’ ti .( dha . pa .354);
Tattha āmisadānassa maṅgalattaṃ vuttameva .
Dhammadānaṃ pana yasmā atthapaṭisaṃveditādīnaṃ guṇānaṃ padaṭṭhānaṃ , tasmā maṅgalanti vuccati .
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ Yathā yathā , bhikkhave , bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti , tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthapaṭisaṃvedī ca hoti dhammapaṭisaṃvedī cā ’’ ti evamādi ( a . ni .5.26).
Dhammacariyā nāma dasakusalakammapathacariyā .
Yathāha –
‘‘ tividhā kho gahapatayo kāyena dhammacariyā samacariyā hotī ’’ ti evamādi .
Sā panesā dhammacariyā saggalokūpapattihetuto maṅgalanti veditabbā .
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ dhammacariyāsamacariyāhetu kho gahapatayo evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī ’’ ti ( ma . ni .1.439).
Ñātakā
M0.119 nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā sambandhā .Tesaṃ bhogapārijuññena vā byādhipārijuññena vā abhihatānaṃ attano samīpaṃ āgatānaṃ yathābalaṃ ghāsacchādanadhanadhaññādīhi saṅgaho pasaṃsādīnaṃ diṭṭhadhammikānaṃ sugatigamanādīnañca samparāyikānaṃ visesādhigamānaṃ hetuto maṅgalanti vuccati .
Anavajjāni kammāni nāma uposathaṅgasamādānaveyyāvaccakaraṇaārāmavanaropanasetukaraṇādīni kāyavacīmanosucaritakammāni .
Tāni hi nānappakārahitasukhādhigamahetuto maṅgalanti vuccanti .
‘‘ Ṭhānaṃ
P0.142 kho panetaṃ , visākhe , vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vāV0.114 aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyā ’’ ti evamādīni cettha suttāni ( a . ni .8.43) anussaritabbāni .Evaṃ imissā gāthāya dānañca , dhammacariyā ca , ñātakānañca saṅgaho , anavajjāni kammānīti cattāri maṅgalāni vuttāni .
Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti .
Niṭṭhitā dānañcāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā .