Pañcamagāthāparaddhachaṭṭhagāthāpubbaddhavaṇṇanā
5-6.
Evaṃ
P0.210 bhagavā yathā pettivisayūpapannānaṃ taṅkhaṇe phalanibbattakaṃ kusalaṃ kammaṃ hoti , taṃ dassento –‘‘ Te ca tattha samāgantvā , ñātipetā samāgatā ;
Pahūte annapānamhi , sakkaccaṃ anumodare ’’ ti .
–
Vatvā puna ñātake nissāya nibbattakusalakammaphalaṃ paccanubhontānaṃ tesaṃ ñātī ārabbha thomanākāraṃ dassento ‘‘ ciraṃ jīvantū ’’ ti pañcamagāthāya pacchimaddhaṃ ‘‘ amhākañca katā pūjā ’’ ti chaṭṭhagāthāya pubbaddhañca āha .
Tesaṃ attho – ciraṃ jīvantūti cirajīvino dīghāyukā hontu .
No ñātīti amhākaṃ ñātakā .
Yesaṃ hetūti ye nissāya yesaṃ kāraṇā .
Labhāmaseti labhāma .
Attanā taṅkhaṇaṃ paṭiladdhasampattiṃ apadisantā bhaṇanti .
Petānañhi attano anumodanena , dāyakānaṃ uddesena , dakkhiṇeyyasampadāya cāti tīhi aṅgehi dakkhiṇā samijjhati , taṅkhaṇe phalanibbattikā hoti .
Tattha dāyakā visesahetu .
Tenāhaṃsu ‘‘ yesaṃ hetu labhāmase ’’ ti .
Amhākañca katā pūjāti ‘‘ idaṃ vo ñātīnaṃ hotū ’’ ti evaṃ imaṃ dānaṃ uddisantehi amhākañca pūjā katā .
Dāyakā ca anipphalāti yamhi santāne pariccāgamayaṃ kammaṃ kataṃ , tassa tattheva phaladānato dāyakā ca anipphalāti .
Etthāha
M0.177 –‘‘ kiṃ pana pettivisayūpapannā eva ñātayo labhanti , udāhu aññepi labhantī ’’ ti
V0.167 ?Vuccate – bhagavatā evetaṃ byākataṃ jāṇussoṇinā brāhmaṇena puṭṭhena , kimettha amhehi vattabbaṃ atthi .
Vuttaṃ hetaṃ –
‘‘ Mayamassu , bho gotama , brāhmaṇā nāma dānāni dema , saddhāni karoma ‘ idaṃ dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappatu , idaṃ dānaṃ petā ñātisālohitā paribhuñjantū ’ ti , kacci taṃ , bho gotama , dānaṃ petānaṃ ñātisālohitānaṃ upakappati , kacci te petā ñātisālohitā taṃ dānaṃ paribhuñjantīti .
Ṭhāne kho , brāhmaṇa , upakappati , no aṭṭhāneti .
‘‘ Katamaṃ pana taṃ , bho gotama , ṭhānaṃ , katamaṃ aṭṭhānanti ?
Idha , brāhmaṇa , ekacco pāṇātipātī hoti … pe … micchādiṭṭhiko hoti , so
P0.211 kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayaṃ upapajjati .Yo nerayikānaṃ sattānaṃ āhāro , tena so tattha yāpeti , tena so tattha tiṭṭhati .
Idaṃ kho , brāhmaṇa , aṭṭhānaṃ , yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati .
‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco pāṇātipātī hoti … pe … micchādiṭṭhiko hoti , so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tiracchānayoniṃ upapajjati .
Yo tiracchānayonikānaṃ sattānaṃ āhāro , tena so tattha yāpeti , tena so tattha tiṭṭhati .
Idampi kho , brāhmaṇa , aṭṭhānaṃ , yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati .
‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti … pe … sammādiṭṭhiko hoti , so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussānaṃ sahabyataṃ upapajjati … pe … devānaṃ sahabyataṃ upapajjati .
Yo devānaṃ āhāro , tena so tattha yāpeti , tena so tattha tiṭṭhati .
Idampi kho , brāhmaṇa , aṭṭhānaṃ , yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ na upakappati .
‘‘ Idha pana , brāhmaṇa , ekacco pāṇātipātī hoti … pe … micchādiṭṭhiko hoti , so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pettivisayaṃ upapajjati .
Yo pettivesayikānaṃ sattānaṃ āhāro , tena
M0.178 so tattha yāpeti , tena so tattha tiṭṭhati .Yaṃ vā panassa ito anupavecchanti
V0.168 mittāmaccā vā ñātisālohitā vā , tena so tattha yāpeti , tena so tattha tiṭṭhati .Idaṃ kho , brāhmaṇa , ṭhānaṃ , yattha ṭhitassa taṃ dānaṃ upakappatīti .
‘‘ Sace pana , bho gotama , so peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti , ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti ?
Aññepissa , brāhmaṇa , petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ upapannā honti , te taṃ dānaṃ paribhuñjantīti .
‘‘ Sace pana , bho gotama , so ceva peto ñātisālohito taṃ ṭhānaṃ anupapanno hoti , aññepissa petā ñātisālohitā taṃ ṭhānaṃ anupapannā honti , ko taṃ dānaṃ paribhuñjatīti ?
Aṭṭhānaṃ kho etaṃ brāhmaṇa anavakāso , yaṃ taṃ ṭhānaṃ vivittaṃ assa iminā dīghena addhunā yadidaṃ petehi ñātisālohitehi .
Apica brāhmaṇa dāyakopi anipphalo ’’ ti ( a . ni .10.177).