4. Natumhākaṃvaggo
1. Natumhākaṃsuttaṃ
33. Sāvatthinidānaṃ
T3.42M2.28 .‘‘ Yaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya
V2.32 sukhāya bhavissati .Kiñca , bhikkhave , na tumhākaṃ ?
Rūpaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Vedanā na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati .
Saññā na tumhākaṃ … saṅkhārā
P3.34 na tumhākaṃ , te pajahatha .Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti .
Viññāṇaṃ na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati ’’.
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya .
Api nu tumhākaṃ evamassa –
‘ amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Na hi no etaṃ , bhante , attā vā attaniyaṃ vā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhikkhave , rūpaṃ na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Vedanā na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati .
Saññā na tumhākaṃ … saṅkhārā na tumhākaṃ … viññāṇaṃ na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ
34. Sāvatthinidānaṃ
T3.43 .‘‘ Yaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Kiñca , bhikkhave , na tumhākaṃ ?
Rūpaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Vedanā na tumhākaṃ … saññā na tumhākaṃ … saṅkhārā na tumhākaṃ … viññāṇaṃ na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Yaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissatī ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Aññatarabhikkhusuttaṃ
35. Sāvatthinidānaṃ .
Atha
P3.35 kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ
M2.29 nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃV2.33 etadavoca –‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu ;
yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho , appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , anuseti , tena saṅkhaṃ gacchati ;
yaṃ nānuseti , na tena saṅkhaṃ gacchatī ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ , bhagavā ;
aññātaṃ , sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ ce , bhante , anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Saññaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Saṅkhāre ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Viññāṇaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Rūpaṃ ce , bhante , nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce … saññaṃ ce … saṅkhāre ce … viññāṇaṃ ce nānuseti
T3.44 na tena saṅkhaṃ gacchati .Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ ce , bhikkhu , anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce … saññaṃ ce … saṅkhāre ce … viññāṇaṃ ce anuseti tena saṅkhaṃ gacchati .
Rūpaṃ ce , bhikkhu , nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce … saññaṃ ce … saṅkhāre ce … viññāṇaṃ ce nānuseti na tena saṅkhaṃ gacchati .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena , bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti .
Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā
P3.36 anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Tatiyaṃ .
4. Dutiyaaññatarabhikkhusuttaṃ
36. Sāvatthinidānaṃ
V2.34 .Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante
T3.45 , bhagavāM2.30 saṃkhittena dhammaṃ desetu yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , anuseti taṃ anumīyati ;
yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati .
Yaṃ nānuseti na taṃ anumīyati ;
yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchatī ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ , bhagavā ;
aññātaṃ , sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ ce , bhante , anuseti taṃ anumīyati ;
yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce anuseti … saññaṃ ce anuseti … saṅkhāre ce anuseti … viññāṇaṃ ce anuseti taṃ anumīyati ;
yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati .
Rūpaṃ ce , bhante , nānuseti na taṃ anumīyati ;
yaṃ nānumīyati
P3.37 na tena saṅkhaṃ gacchati .Vedanaṃ ce nānuseti … saññaṃ ce nānuseti … saṅkhāre ce nānuseti … viññāṇaṃ ce nānuseti na taṃ anumīyati ;
yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ ce , bhikkhu , anuseti taṃ anumīyati ;
yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce , bhikkhu … saññaṃ ce , bhikkhu … saṅkhāre ce , bhikkhu … viññāṇaṃ ce , bhikkhu , anuseti taṃ anumīyati ;
yaṃ anumīyati tena saṅkhaṃ gacchati .
Rūpaṃ ce , bhikkhu , nānuseti na taṃ
T3.46 anumīyati ;yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati .
Vedanaṃ ce nānuseti … saññaṃ ce nānuseti … saṅkhāre ce nānuseti … viññāṇaṃ ce nānuseti na taṃ anumīyati ;
yaṃ nānumīyati na tena saṅkhaṃ gacchati .
Imassa kho , bhikkhu , mayā
V2.35 saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .Catutthaṃ .
5. Ānandasuttaṃ
37. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Sace
M2.31 taṃ , ānanda , evaṃ puccheyyuṃ –‘ katamesaṃ , āvuso ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa [ ṭhitānaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] aññathattaṃ paññāyatī ’ ti ?
Evaṃ puṭṭho tvaṃ , ānanda , kinti byākareyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Sace
P3.38 maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –‘ katamesaṃ , āvuso ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ rūpassa kho , āvuso , uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Vedanāya … saññāya … saṅkhārānaṃ … viññāṇassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Imesaṃ kho , āvuso , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa
T3.47 aññathattaṃ paññāyatī ’ ti .Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyan ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , ānanda !
Rūpassa kho , ānanda , uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Vedanāya … saññāya … saṅkhārānaṃ … viññāṇassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Imesaṃ kho , ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti .
Evaṃ puṭṭho tvaṃ , ānanda , evaṃ byākareyyāsī ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Dutiyaānandasuttaṃ
38. Sāvatthinidānaṃ
V2.36 .Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Sace taṃ , ānanda , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamesaṃ , āvuso ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha ?
Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati ?
Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī ’ ti ?
Evaṃ puṭṭho tvaṃ , ānanda , kinti byākareyyāsī ’’ ti ?
‘‘ Sace maṃ , bhante , evaṃ puccheyyuṃ –
‘ katamesaṃ , āvuso ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha ?
Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paññāyissati
M2.32 , vayo paññāyissati , ṭhitassaP3.39 aññathattaṃ paññāyissatiT3.48 ?Katamesaṃ dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī ’ ti ?
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyaṃ –
‘ yaṃ kho , āvuso , rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ;
tassa uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
Yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā ;
tassā uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitāya aññathattaṃ paññāyittha .
Yā saññā … ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā ;
tesaṃ uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
Yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ;
tassa uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
Imesaṃ kho , āvuso , dhammānaṃ uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha ’’’.
‘‘ Yaṃ kho , āvuso , rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .
Yā vedanā ajātā apātubhūtā ;
tassā uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitāya aññathattaṃ paññāyissati .
Yā saññā … pe … ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā ;
tesaṃ uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .
Yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .
Imesaṃ kho , āvuso
T3.49V2.37 , dhammānaṃ uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .‘‘ Yaṃ kho , āvuso , rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Yā vedanā jātā pātubhūtā … pe … yā saññā … ye saṅkhārā jātā pātubhūtā ;
tesaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ tassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Imesaṃ kho , āvuso , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatī ’ ti .
Evaṃ puṭṭhohaṃ , bhante , evaṃ byākareyyan ’’ ti .
‘‘ Sādhu
M2.33 , sādhu , ānanda !Yaṃ kho , ānanda , rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ;
tassa uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
Yā vedanā
P3.40 … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ;tassa uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
Imesaṃ kho , ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyittha , vayo paññāyittha , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyittha .
‘‘ Yaṃ kho , ānanda , rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .
Yā vedanā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyissati
T3.50 , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .Imesaṃ kho , ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyissati , vayo paññāyissati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyissati .
‘‘ Yaṃ kho , ānanda , rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Yā vedanā jātā pātubhūtā … yā saññā … ye saṅkhārā … yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ ;
tassa uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati .
Imesaṃ kho , ānanda , dhammānaṃ uppādo paññāyati , vayo paññāyati , ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti .
Evaṃ puṭṭho tvaṃ , ānanda , evaṃ byākareyyāsī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Anudhammasuttaṃ
39. Sāvatthinidānaṃ
V2.38 .‘‘ Dhammānudhammappaṭipannassa , bhikkhave , bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe nibbidābahulo [ nibbidābahulaṃ ( pī . ka .)] vihareyya , vedanāya nibbidābahulo vihareyya , saññā nibbidābahulo vihareyya , saṅkhāresu nibbidābahulo vihareyya , viññāṇe nibbidābahulo vihareyya .
Yo rūpe nibbidābahulo viharanto , vedanāya … saññāya … saṅkhāresu nibbidābahulo viharanto , viññāṇe nibbidābahulo viharanto rūpaṃ parijānāti , vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ parijānāti , so rūpaṃ parijānaṃ , vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ parijānaṃ parimuccati rūpamhā , parimuccati vedanā
P3.41 , parimuccati saññāyaM2.34 , parimuccati saṅkhārehi , parimuccati viññāṇamhā , parimuccatiT3.51 jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimuccati dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .Sattamaṃ .
8. Dutiyaanudhammasuttaṃ
40. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Dhammānudhammappaṭipannassa , bhikkhave , bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe aniccānupassī vihareyya … pe … parimuccati dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Tatiyaanudhammasuttaṃ
41. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Dhammānudhammappaṭipannassa , bhikkhave , bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe dukkhānupassī vihareyya … pe …
T3.52 parimuccati dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .Navamaṃ .
10. Catutthaanudhammasuttaṃ
42. Sāvatthinidānaṃ
V2.39 .‘‘ Dhammānudhammappaṭipannassa , bhikkhave , bhikkhuno ayamanudhammo hoti yaṃ rūpe anattānupassī vihareyya , vedanāya … saññāya … saṅkhāresu … viññāṇe anattānupassī vihareyya .
Yo rūpe anattānupassī viharanto … pe … rūpaṃ parijānāti , vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ parijānāti , so rūpaṃ parijānaṃ , vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ parijānaṃ parimuccati rūpamhā , parimuccati vedanāya , parimuccati saññāya , parimuccati saṅkhārehi , parimuccati viññāṇamhā , parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi , parimuccati dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Natumhākaṃvaggo catuttho .
Tassuddānaṃ –
Natumhākena
P3.42 dve vuttā , bhikkhūhi apare duve ;Ānandena ca dve vuttā , anudhammehi dve dukāti .