7. Anattalakkhaṇasuttaṃ
59. Ekaṃ
M2.55 samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye .Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , anattā .
Rūpañca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha ca rūpe –
‘ evaṃ me rūpaṃ hotu , evaṃ me rūpaṃ mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , rūpaṃ anattā , tasmā rūpaṃ ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati rūpe –
‘ evaṃ me rūpaṃ hotu , evaṃ me rūpaṃ mā ahosī ’’’ ti .
‘‘ Vedanā anattā .
Vedanā ca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ vedanā ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha
P3.67 ca vedanāya –‘ evaṃ me vedanā hotu , evaṃ me vedanā mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , vedanā anattā , tasmā vedanā ābādhāya saṃvattati
T3.83 , na ca labbhati vedanāya –‘ evaṃ me vedanā hotu , evaṃ me vedanā mā ahosī ’’’ ti .
‘‘ Saññā
V2.62 anattā … pe … saṅkhārā anattā .Saṅkhārā ca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissaṃsu , nayidaṃ saṅkhārā ābādhāya saṃvatteyyuṃ , labbhetha ca saṅkhāresu –
‘ evaṃ me saṅkhārā hontu , evaṃ me saṅkhārā mā ahesun ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , saṅkhārā anattā , tasmā saṅkhārā ābādhāya saṃvattanti , na ca labbhati saṅkhāresu –
‘ evaṃ me saṅkhārā hontu , evaṃ me saṅkhārā mā ahesun ’’’ ti .
‘‘ Viññāṇaṃ anattā .
Viññāṇañca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ viññāṇaṃ ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha ca viññāṇe –
‘ evaṃ me viññāṇaṃ hotu , evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , viññāṇaṃ anattā , tasmā viññāṇaṃ ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati viññāṇe –
‘ evaṃ me viññāṇaṃ hotu , evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī ’’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me
M2.56 attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ
T3.84 sukhaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Dukkhaṃ
P3.68 , bhante ’’.‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Tasmātiha , bhikkhave , yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ –
‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā … pe … yā dūre santike vā , sabbā
V2.63 vedanā –‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yā kāci saññā … pe … ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā … pe … ye dūre santike vā , sabbe saṅkhārā –
‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ –
‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati , vedanāyapi nibbindati , saññāyapi nibbindati , saṅkhāresupi nibbindati , viññāṇasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā
T3.85 vimuccati .Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ [ abhinandunti ( ka .)].
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti .
Sattamaṃ .