3. Bhāravaggo
1. Bhārasuttaṃ
22. Sāvatthiyaṃ
T3.32 … tatra khoV2.25 …‘‘ bhārañca vo , bhikkhave , desessāmi bhārahārañca bhārādānañca bhāranikkhepanañca .Taṃ suṇātha .
Katamo ca , bhikkhave , bhāro ?
Pañcupādānakkhandhā tissa vacanīyaṃ .
Katame pañca ?
Rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho ;
ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhāro ’’.
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , bhārahāro
M2.22 ?Puggalo tissa vacanīyaṃ .
Yvāyaṃ āyasmā evaṃnāmo evaṃgotto ;
ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhārahāro .
‘‘ Katamañca
P3.26 , bhikkhave , bhārādānaṃ ?Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā [ ponobbhavikā ( syā . kaṃ . ka .)] nandīrāgasahagatā [ nandirāgasahagatā ( sabbattha )] tatratatrābhinandinī , seyyathidaṃ – kāmataṇhā , bhavataṇhā , vibhavataṇhā .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , bhārādānaṃ .
‘‘ Katamañca , bhikkhave , bhāranikkhepanaṃ ?
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , bhāranikkhepanan ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Idaṃ vatvāna [ vatvā ( sī .) evamīdisesu ṭhānesu ] sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘ Bhārā have pañcakkhandhā , bhārahāro ca puggalo ;
Bhārādānaṃ dukhaṃ loke , bhāranikkhepanaṃ sukhaṃ .
‘‘ Nikkhipitvā
T3.33 garuṃ bhāraṃ , aññaṃ bhāraṃ anādiya ;Samūlaṃ taṇhamabbuyha [ taṇhamabbhuyha ( pī . ka .)], nicchāto parinibbuto ’’ ti .
paṭhamaṃ ;
2. Pariññasuttaṃ
23. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Pariññeyye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi pariññañca .
Taṃ suṇātha .
Katame ca , bhikkhave , pariññeyyā dhammā ?
Rūpaṃ , bhikkhave , pariññeyyo dhammo , vedanā pariññeyyo dhammo , saññā pariññeyyo dhammo , saṅkhārā pariññeyyo dhammo , viññāṇaṃ pariññeyyo dhammo
V2.26 .Ime vuccanti , bhikkhave , pariññeyyā dhammā .
Katamā ca , bhikkhave , pariññā ?
Yo , bhikkhave , rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave , pariññā ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Abhijānasuttaṃ
24. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ
P3.27 , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya ;vedanaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya ;
saññaṃ anabhijānaṃ … saṅkhāre anabhijānaṃ
M2.23 aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya ;viññāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Rūpañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya ;
vedanaṃ abhijānaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Chandarāgasuttaṃ
25. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Yo , bhikkhave , rūpasmiṃ chandarāgo taṃ
T3.34 pajahatha .Evaṃ taṃ rūpaṃ pahīnaṃ bhavissati ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ .
Yo vedanāya chandarāgo taṃ pajahatha .
Evaṃ sā vedanā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Yo saññāya chandarāgo taṃ pajahatha .
Evaṃ sā saññā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Yo saṅkhāresu chandarāgo taṃ pajahatha .
Evaṃ te saṅkhārā pahīnā bhavissanti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā .
Yo viññāṇasmiṃ chandarāgo taṃ pajahatha .
Evaṃ taṃ viññāṇaṃ pahīnaṃ bhavissati ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃkataṃ āyatiṃ anuppādadhamman ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Assādasuttaṃ
26. Sāvatthinidānaṃ
V2.27 .‘‘ Pubbeva [ pubbe ( pī . ka .)] me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva [ bodhisattassa ( pī . ka .)] sato etadahosi –
‘ ko nu kho rūpassa assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko vedanāya assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko saññāya assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko saṅkhārānaṃ assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko viññāṇassa assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’ ti ?
Tassa
P3.28 mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –‘ yaṃ kho rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ rūpassa assādo .
Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , ayaṃ rūpassa ādīnavo .
Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo
T3.35 chandarāgappahānaṃ , idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ .Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ
M2.24 , ayaṃ vedanāya assādo [ yā ( ka .)].Yaṃ vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā , ayaṃ vedanāya ādīnavo .
Yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ .
Yaṃ saññaṃ paṭicca uppajjati … pe … yaṃ saṅkhāre paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ saṅkhārānaṃ assādo .
Yaṃ [ ye ( sī . ka .)] saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā , ayaṃ saṅkhārānaṃ ādīnavo .
Yo saṅkhāresu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ .
Yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ viññāṇassa assādo .
Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , ayaṃ viññāṇassa ādīnavo .
Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ ’’’.
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ , neva tāvāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ [ abhisambuddho ( sī .)].
Yato ca khvāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ ;
athāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake
T3.36 sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ .Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti [ cetovimutti ( sī . pī . ka .)];
ayamantimā jāti ;
natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Dutiyaassādasuttaṃ
27. Sāvatthinidānaṃ
V2.28P3.29 .‘‘ Rūpassāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo rūpassa assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpassa assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Rūpassāhaṃ , bhikkhave , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo rūpassa ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpassa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Rūpassāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ rūpassa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpassa nissaraṇaṃ paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
Vedanāyāhaṃ , bhikkhave … saññāyāhaṃ , bhikkhave … saṅkhārānāhaṃ
M2.25 , bhikkhave … viññāṇassāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .Yo viññāṇassa assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā viññāṇassa assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Viññāṇassāhaṃ , bhikkhave , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo viññāṇassa ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā viññāṇassa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Viññāṇassāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā viññāṇassa nissaraṇaṃ paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādañca
T3.37 assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ … pe … abbhaññāsiṃ .Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti [ cetovimutti ( sī . pī . ka .)];
ayamantimā jāti ;
natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Tatiyaassādasuttaṃ
28. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ No cedaṃ , bhikkhave , rūpassa assādo abhavissa nayidaṃ
P3.30 sattā rūpasmiṃ sārajjeyyuṃ .Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi rūpassa assādo , tasmā sattā rūpasmiṃ sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , rūpassa ādīnavo abhavissa nayidaṃ sattā rūpasmiṃ nibbindeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi rūpassa ādīnavo , tasmā sattā rūpasmiṃ
V2.29 nibbindanti .No cedaṃ , bhikkhave , rūpassa nissaraṇaṃ abhavissa nayidaṃ sattā rūpasmā nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi rūpassa nissaraṇaṃ , tasmā sattā rūpasmā nissaranti .
No cedaṃ , bhikkhave , vedanāya … pe … no cedaṃ , bhikkhave , saññāya … no cedaṃ , bhikkhave , saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ abhavissa
T3.38 , nayidaṃ sattā saṅkhārehi nissareyyuṃ .Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ , tasmā sattā saṅkhārehi nissaranti .
No cedaṃ , bhikkhave , viññāṇassa assādo abhavissa , nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi viññāṇassa assādo , tasmā sattā viññāṇasmiṃ sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , viññāṇassa ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ nibbindeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi viññāṇassa ādīnavo , tasmā sattā viññāṇasmiṃ nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , viññāṇassa nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā viññāṇasmā nissareyyuṃ
M2.26 .Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi viññāṇassa nissaraṇaṃ , tasmā sattā viññāṇasmā nissaranti .
‘‘ Yāvakīvañca , bhikkhave , sattā imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññaṃsu [ nābbhaññiṃsu ( sī .)];
neva tāva , bhikkhave , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā
P3.31 sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṃsu .Yato ca kho , bhikkhave , sattā imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññaṃsu ;
atha , bhikkhave , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya
T3.39 nissaṭā visaṃyuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharanti ’’.Sattamaṃ .
8. Abhinandanasuttaṃ
29. Sāvatthinidānaṃ
V2.30 .‘‘ Yo , bhikkhave , rūpaṃ abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo vedanaṃ abhinandati … yo saññaṃ abhinandati … yo saṅkhāre abhinandati … yo viññāṇaṃ abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo ca kho , bhikkhave , rūpaṃ nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo vedanaṃ nābhinandati … yo saññaṃ nābhinandati … yo saṅkhāre nābhinandati … yo viññāṇaṃ nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmāti vadāmī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Uppādasuttaṃ
30. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Yo , bhikkhave , rūpassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo
P3.32 , dukkhasseso uppādo rogānaṃ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo .Yo vedanāya … pe … yo saññāya … pe … yo saṅkhārānaṃ … pe … yo viññāṇassa
M2.27 uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo rogānaṃ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo .Yo ca kho , bhikkhave , rūpassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho rogānaṃ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo .
Yo vedanāya
T3.40 … pe … yo saññāya … yo saṅkhārānaṃ … yo viññāṇassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho rogānaṃ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo ’’ ti .Navamaṃ .
10. Aghamūlasuttaṃ
31. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Aghañca , bhikkhave , desessāmi aghamūlañca .
Taṃ suṇātha .
Katamañca
V2.31 bhikkhave aghaṃ ?Rūpaṃ , bhikkhave , aghaṃ , vedanā aghaṃ , saññā aghaṃ , saṅkhārā aghaṃ , viññāṇaṃ aghaṃ .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , aghaṃ .
Katamañca , bhikkhave , aghamūlaṃ ?
Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā nandīrāgasahagatā [ nandirāgasahagatā ( sabbattha )] tatratatrābhinandinī ;
seyyathidaṃ – kāmataṇhā , bhavataṇhā , vibhavataṇhā .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , aghamūlan ’’ ti .
Dasamaṃ .
11. Pabhaṅgusuttaṃ
32. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Pabhaṅguñca , bhikkhave , desessāmi appabhaṅguñca .
Taṃ suṇātha .
Kiñca , bhikkhave , pabhaṅgu , kiṃ appabhaṅgu ?
Rūpaṃ
P3.33 , bhikkhave , pabhaṅgu .Yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , idaṃ appabhaṅgu .
Vedanā pabhaṅgu .
Yo tassā nirodho vūpasamo atthaṅgamo , idaṃ appabhaṅgu .
Saññā pabhaṅgu … saṅkhārā pabhaṅgu .
Yo tesaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo , idaṃ appabhaṅgu .
Viññāṇaṃ pabhaṅgu .
Yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , idaṃ appabhaṅgū ’’ ti .
Ekādasamaṃ .
Bhāravaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Bhāraṃ
T3.41 pariññaṃ abhijānaṃ , chandarāgaṃ catutthakaṃ ;Assādā ca tayo vuttā , abhinandanamaṭṭhamaṃ ;
Uppādaṃ aghamūlañca , ekādasamo pabhaṅgūti .