5. Vakkalisuttaṃ
87. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena
V2.109 āyasmā vakkali kumbhakāranivesane viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno .Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi –
‘‘ etha tumhe , āvuso , yena bhagavā tenupasaṅkamatha ;
upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha –
‘ vakkali , bhante , bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno , so bhagavato pāde sirasā vandatī ’ ti .
Evañca vadetha –
‘ sādhu kira , bhante , bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu ;
anukampaṃ upādāyā ’’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā yena
M2.98 bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ vakkali , bhante , bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno , so bhagavato pāde sirasā vandati ;
evañca pana vadeti –
‘ sādhu kira , bhante , bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu ;
anukampaṃ upādāyā ’’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha
T3.146 kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā vakkali tenupasaṅkami .Addasā
P3.120 kho āyasmā vakkali bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ .Disvāna mañcake samadhosi [ samañcosi ( sī .), samañcopi ( syā . kaṃ .) saṃ + dhū + ī = samadhosi ].
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavoca –
‘‘ alaṃ , vakkali , mā tvaṃ mañcake samadhosi .
Santimāni āsanāni paññattāni ;
tatthāhaṃ nisīdissāmī ’’ ti .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane .
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavoca –
‘‘ kacci te , vakkali , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyaṃ , kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti , no abhikkamanti ;
paṭikkamosānaṃ paññāyati , no abhikkamo ’’ ti ?
‘‘ Na me , bhante , khamanīyaṃ , na yāpanīyaṃ ;
bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti , no paṭikkamanti ;
abhikkamosānaṃ paññāyati , no paṭikkamo ’’ ti .
‘‘ Kacci te , vakkali , na kiñci kukkuccaṃ , na koci vippaṭisāro ’’ ti ?
‘‘ Taggha me , bhante , anappakaṃ kukkuccaṃ , anappako vippaṭisāro ’’ ti .
‘‘ Kacci pana taṃ , vakkali , attā sīlato na upavadatī ’’ ti ?
‘‘ Na kho maṃ , bhante , attā sīlato upavadatī ’’ ti .
‘‘ No ce kira taṃ , vakkali , attā sīlato upavadati ;
atha kiñca te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro ’’ ti ?
‘‘ Cirapaṭikāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo , natthi ca me kāyasmiṃ tāvatikā balamattā , yāvatāhaṃ [ yāhaṃ ( sī .), yāyāhaṃ ( pī .)] bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyan ’’ ti .
‘‘ Alaṃ
V2.110 , vakkali , kiṃ te iminā pūtikāyena diṭṭhena ?Yo
T3.147 kho , vakkali , dhammaṃ passati so maṃ passati ;yo maṃ passati so dhammaṃ passati .
Dhammañhi , vakkali , passanto maṃ passati ;
maṃ passanto dhammaṃ passati .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , vakkali , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ
P3.121 , bhante ’’.‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ
M2.99 nu taṃ samanupassituṃ –‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe … eso me attāti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Tasmātiha … pe … evaṃ passaṃ … pe … nāparaṃ itthattāyāti pajānātī ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā yena gijjhakūṭo pabbato tena pakkāmi .
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantassa bhagavato upaṭṭhāke āmantesi –
‘‘ etha maṃ , āvuso , mañcakaṃ āropetvā yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamatha .
Kathañhi nāma mādiso antaraghare kālaṃ kattabbaṃ maññeyyā ’’ ti ?
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṃ vakkaliṃ mañcakaṃ āropetvā yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamiṃsu .
Atha kho bhagavā tañca rattiṃ tañca divāvasesaṃ gijjhakūṭe pabbate vihāsi .
Atha
T3.148 kho dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu … pe … ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ vakkali , bhante , bhikkhu vimokkhāya cetetī ’’ ti .
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca
V2.111 –‘‘ so hi nūna , bhante , suvimutto vimuccissatī ’’ ti .
Idamavocuṃ tā devatāyo .
Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu .
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi –
‘‘ etha tumhe , bhikkhave , yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatha ;
upasaṅkamitvā vakkaliṃ bhikkhuṃ evaṃ vadetha –
‘‘‘ Suṇāvuso tvaṃ , vakkali , bhagavato vacanaṃ dvinnañca
P3.122 devatānaṃ .Imaṃ , āvuso , rattiṃ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Ekamantaṃ ṭhitā kho , āvuso , ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca – vakkali , bhante , bhikkhu vimokkhāya cetetīti .
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – so hi nūna , bhante , suvimutto vimuccissatīti .
Bhagavā ca taṃ , āvuso vakkali , evamāha – mā bhāyi , vakkali ;
mā bhāyi , vakkali !
Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati , apāpikā kālakiriyā ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te
M2.100 bhikkhūT3.149 bhagavato paṭissutvā yenāyasmā vakkali tenupasaṅkamiṃsu ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavocuṃ –
‘‘ suṇāvuso vakkali , bhagavato vacanaṃ dvinnañca devatānan ’’ ti .
Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi –
‘‘ etha maṃ , āvuso , mañcakā oropetha .
Kathañhi nāma mādiso ucce āsane nisīditvā tassa bhagavato sāsanaṃ sotabbaṃ maññeyyā ’’ ti !
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṃ vakkaliṃ mañcakā oropesuṃ .
‘‘ Imaṃ , āvuso , rattiṃ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā … pe … ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Ekamantaṃ ṭhitā kho , āvuso , ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
‘ vakkali , bhante , bhikkhu vimokkhāya cetetī ’ ti .
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca –
‘ so hi nūna , bhante , suvimutto vimuccissatī ’ ti .
Bhagavā ca taṃ , āvuso vakkali , evamāha –
‘ mā bhāyi , vakkali ;
mā bhāyi , vakkali !
Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati , apāpikā kālakiriyā ’’’ ti .
‘‘ Tena hāvuso , mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha –
‘ vakkali , bhante , bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno .
So bhagavato pāde sirasā vandatī ’ ti .
Evañca vadetha –
‘ rūpaṃ aniccaṃ .
Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi .
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi .
Vedanā
P3.123 aniccā .Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi
V2.112 .Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na
T3.150 vicikicchāmi .Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi .
Saññā … saṅkhārā aniccā .
Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi .
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi .
Viññāṇaṃ aniccaṃ .
Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi .
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmī ’’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā pakkamiṃsu .
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantesu tesu bhikkhūsu satthaṃ āharesi .
Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ vakkali , bhante , bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno ;
so bhagavato
M2.101 pāde sirasā vandati ;evañca vadeti –
‘ rūpaṃ aniccaṃ .
Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi .
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi .
Vedanā … saññā … saṅkhārā
T3.151 … viññāṇaṃ aniccaṃ .Tāhaṃ , bhante , na kaṅkhāmi .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi .
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmī ’’’ ti .
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ āyāma , bhikkhave , yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma ;
yattha vakkalinā kulaputtena satthamāharitan ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami .
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ .
Tena
P3.124 kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ , gacchati pacchimaṃ disaṃ , gacchati uttaraṃ disaṃ , gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ , gacchati uddhaṃ disaṃ , gacchati adhoV2.113 disaṃ , gacchati anudisaṃ .Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ passatha no tumhe , bhikkhave , etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ … pe … gacchati anudisan ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Eso kho , bhikkhave , māro pāpimā vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati [ samannesati ( ka . sī . pī .)]–
‘ kattha vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhitan ’ ti ?
Appatiṭṭhitena ca , bhikkhave , viññāṇena vakkali kulaputto parinibbuto ’’ ti .
Pañcamaṃ .