1. Nakulapituvaggo
1. Nakulapitusuttaṃ
1. Evaṃ
T3.1V2.1P3.1M2.1 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire [ suṃsumāragire ( sī . syā . kaṃ . pī .)] bhesakaḷāvane migadāye .Atha kho nakulapitā gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Ahamasmi
V2.2 , bhante , jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko .Aniccadassāvī kho panāhaṃ , bhante , bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṃ .
Ovadatu maṃ , bhante , bhagavā ;
anusāsatu maṃ , bhante , bhagavā ;
yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti .
‘‘ Evametaṃ , gahapati , evametaṃ , gahapati !
Āturo hāyaṃ , gahapati , kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho .
Yo
T3.2 hi , gahapati , imaṃ kāyaṃ pariharanto muhuttampi ārogyaṃ paṭijāneyya , kimaññatra bālyā ?Tasmātiha te ,
M2.2 gahapati , evaṃ sikkhitabbaṃ –‘ āturakāyassa me sato cittaṃ anāturaṃ bhavissatī ’ ti .
Evañhi te , gahapati , sikkhitabban ’’ ti .
Atha kho nakulapitā gahapati bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā
P3.2 anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ vippasannāni kho te , gahapati , indriyāni ;
parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto .
Alattha no ajja bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā ’’ ti ?
‘‘ Kathañhi no siyā , bhante !
Idānāhaṃ , bhante , bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , gahapati , bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto ’’ ti ?
‘‘ Idhāhaṃ , bhante , yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃ .
Ekamantaṃ nisinno khvāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ etadavocaṃ –
‘ ahamasmi , bhante , jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko .
Aniccadassāvī kho panāhaṃ , bhante , bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṃ .
Ovadatu maṃ , bhante , bhagavā ;
anusāsatu maṃ , bhante , bhagavā ;
yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’’ ti .
‘‘ Evaṃ vutte
T3.3 , maṃ , bhante , bhagavā etadavoca –‘ evametaṃ , gahapati , evametaṃ , gahapati !
Āturo hāyaṃ , gahapati , kāyo aṇḍabhūto pariyonaddho .
Yo hi , gahapati , imaṃ kāyaṃ pariharanto
V2.3 muhuttampi ārogyaṃ paṭijāneyya , kimaññatra bālyā ?Tasmātiha te gahapati , evaṃ sikkhitabbaṃ – āturakāyassa me sato cittaṃ anāturaṃ bhavissatīti .
Evañhi te , gahapati , sikkhitabban ’ ti .
Evaṃ khvāhaṃ , bhante , bhagavatā dhammiyā kathāya amatena abhisitto ’’ ti .
‘‘ Na hi pana taṃ , gahapati , paṭibhāsi bhagavantaṃ [ taṃ bhagavantaṃ ( sī .)] uttariṃ paṭipucchituṃ –
‘ kittāvatā nu kho , bhante , āturakāyo ceva hoti āturacitto ca , kittāvatā ca pana āturakāyo hi kho hoti no ca āturacitto ’’’ ti
M2.3 ?‘‘ Dūratopi
P3.3 kho mayaṃ , bhante , āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ .Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho ’’ ti .
‘‘ Tena hi , gahapati , suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho nakulapitā gahapati āyasmato sāriputtassa paccassosi .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ Kathañca , gahapati , āturakāyo ceva hoti , āturacitto ca ?
Idha , gahapati , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ
T3.4 vā attānaṃ ;attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ rūpaṃ , mama rūpan ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ rūpaṃ , mama rūpan ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino taṃ rūpaṃ vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Vedanaṃ attato samanupassati , vedanāvantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā vedanaṃ , vedanāya vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ vedanā , mama vedanā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ vedanā , mama vedanā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino , sā vedanā vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Saññaṃ attato samanupassati , saññāvantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā saññaṃ , saññāya vā
V2.4 attānaṃ .‘ Ahaṃ saññā , mama saññā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ saññā , mama saññā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino , sā saññā vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa saññāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Saṅkhāre attato samanupassati , saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā saṅkhāre , saṅkhāresu vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ saṅkhārā , mama saṅkhārā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ saṅkhārā , mama saṅkhārā ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino , te saṅkhārā vipariṇamanti
T3.5 aññathā honti .Tassa saṅkhāravipariṇāmaññathābhāvā
P3.4 uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .‘‘ Viññāṇaṃ
M2.4 attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ viññāṇaṃ , mama viññāṇan ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ viññāṇaṃ , mama viññāṇan ’ ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino , taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Evaṃ kho , gahapati , āturakāyo ceva hoti āturacitto ca .
‘‘ Kathañca , gahapati , āturakāyo hi kho hoti no ca āturacitto ?
Idha , gahapati , sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati , na rūpavantaṃ vā attānaṃ ;
na attani vā rūpaṃ , na rūpasmiṃ vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ rūpaṃ , mama rūpan ’ ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ rūpaṃ , mama rūpan ’ ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino , taṃ rūpaṃ vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Na vedanaṃ attato samanupassati , na vedanāvantaṃ vā attānaṃ ;
na attani vā vedanaṃ , na vedanāya vā attānaṃ
T3.6 .‘ Ahaṃ vedanā , mama vedanā ’ ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ vedanā , mama vedanā ’ ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino , sā vedanā vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Na
V2.5 saññaṃ attato samanupassati , na saññāvantaṃ vā attānaṃ ;na attani vā saññaṃ , na saññāya vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ saññā , mama saññā ’ ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ saññā , mama saññā ’ ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino , sā saññā vipariṇamati aññathā hoti .
Tassa saññāvipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
`` Na
P3.5 saṅkhāre attato samanupassati , na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ ;na attani vā saṅkhāre , na saṅkhāresu vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ saṅkhārā , mama saṅkhārā ’ ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ saṅkhārā , mama saṅkhārā ’ ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino , te saṅkhārā vipariṇamanti aññathā honti .
Tassa saṅkhāravipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Na
M2.5 viññāṇaṃ attato samanupassati , na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;na attani vā viññāṇaṃ , na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
‘ Ahaṃ viññāṇaṃ , mama viññāṇan ’ ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti .
Tassa ‘ ahaṃ viññāṇaṃ , mama viññāṇan ’ ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino , taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati aññathā hoti
T3.7 .Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Evaṃ kho , gahapati , āturakāyo hoti no ca āturacitto ’’ ti .
Idamavoca āyasmā sāriputto .
Attamano nakulapitā gahapati āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ abhinandīti .
Paṭhamaṃ .