12. Dhammakathikavaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Dhammakathikavaggo

1. Avijjāsuttaṃ

113. SāvatthinidānaṃT3.198V2.146 .

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘‘ avijjā avijjā ’ ti , bhante , vuccati .

Katamā nu kho , bhante , avijjā , kittāvatā ca avijjāgato hotī ’’ ti ?

‘‘ Idha , bhikkhu , assutavā puthujjano rūpaṃ nappajānāti , rūpasamudayaṃ nappajānāti , rūpanirodhaṃ nappajānāti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti ;

vedanaṃ nappajānāti … saññaṃ … saṅkhāre nappajānāti … pe … viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti .

AyaṃP3.163 vuccati , bhikkhu , avijjā .

Ettāvatā ca avijjāgato hotī ’’ ti .

Paṭhamaṃ .

2. Vijjāsuttaṃ

114. Sāvatthinidānaṃ .

Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘‘ vijjā vijjā ’ ti , bhante , vuccati .

Katamā nu kho , bhante , vijjā , kittāvatā ca vijjāgato hotī ’’ ti ?

‘‘ Idha , bhikkhu , sutavā ariyasāvako rūpaṃ pajānāti , rūpasamudayaṃ pajānāti , rūpanirodhaṃ pajānāti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti .

Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre pajānāti … pe … viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti .

Ayaṃ vuccati , bhikkhu , vijjā .

Ettāvatā ca vijjāgato hotī ’’ ti .

Dutiyaṃ .

3. Dhammakathikasuttaṃ

115. SāvatthinidānaṃM2.133 .

Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘‘ dhammakathiko dhammakathiko ’ ti , bhante , vuccati .

Kittāvatā nuT3.199 kho , bhante , dhammakathiko hotī ’’ tiV2.147 ?

‘‘ Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti ‘ dhammakathiko bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Vedanāya ce , bhikkhu … pe … saññāya ce , bhikkhu … saṅkhārānaṃ ce , bhikkhu … viññāṇassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti ,‘ dhammakathiko bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Viññāṇassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Viññāṇassa ce , bhikkhu , nibbidā virāgāP3.164 nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāyā ’’ ti .

Tatiyaṃ .

4. Dutiyadhammakathikasuttaṃ

116. Sāvatthinidānaṃ .

Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘‘ dhammakathiko dhammakathiko ’ ti , bhante , vuccati .

Kittāvatā nu kho , bhante , dhammakathiko hoti , kittāvatā dhammānudhammappaṭipanno hoti , kittāvatā diṭṭhadhammanibbānappatto hotī ’’ ti ?

‘‘ Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti ,‘ dhammakathiko bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannoT3.200 hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Rūpassa ce , bhikkhu , nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Viññāṇassa ce , bhikkhu , nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti ,‘ dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāya .

Viññāṇassa ce , bhikkhu , nibbidā virāgāM2.134 nirodhā anupādāvimutto hoti ,‘ diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū ’ ti alaṃ vacanāyā ’’ ti .

Catutthaṃ .

5. Bandhanasuttaṃ

117. SāvatthinidānaṃV2.148 .

‘‘ Idha bhikkhave assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī … pe … sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ ;

attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , assutavā puthujjano rūpabandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī , baddho jīyati [ baddho jāyati ( sī . pī .) baddho jāyati baddho jīyati ( sī . aṭṭha . syā . aṭṭha .)] baddho mīyati baddho asmā lokāT3.201 paraṃ lokaṃ gacchati .

VedanaṃP3.165 attato samanupassati … pe … vedanāya vā attānaṃ .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , assutavā puthujjano vedanābandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī , baddho jīyati baddho mīyati baddho asmā lokā paraṃ lokaṃ gacchati .

Saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati … pe … ayaṃ vuccati , bhikkhave , assutavā puthujjano viññāṇabandhanabaddho santarabāhirabandhanabaddho atīradassī apāradassī , baddho jīyati baddho mīyati baddho asmā lokā paraṃ lokaṃ gacchati ’’.

‘‘ Sutavā ca kho , bhikkhave , ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī … pe … sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati , na rūpavantaṃ vā attānaṃ ;

na attani vā rūpaṃ , na rūpasmiṃ vā attānaṃ .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , sutavā ariyasāvako na rūpabandhanabaddho , na santarabāhirabandhanabaddho , tīradassī , pāradassī ;

‘ parimutto so dukkhasmā ’ ti vadāmi .

Na vedanaṃ attato … pe … na saññaṃ attato … pe … na saṅkhāre attato … pe … na viññāṇaṃ attato samanupassati … pe … ayaṃ vuccati , bhikkhave , sutavā ariyasāvako na viññāṇabandhanabaddho , na santarabāhirabandhanabaddho , tīradassī , pāradassī ,‘ parimutto so dukkhasmā ’ ti vadāmī ’’ ti .

Pañcamaṃ .

6. Paripucchitasuttaṃ

118. Sāvatthinidānaṃ .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , esoV2.149 me attā ’ ti samanupassathā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Rūpaṃ , bhikkhave ,‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃM2.135 yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .

‘‘ Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃP3.166 ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassathā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu , bhikkhave !

Viññāṇaṃ , bhikkhave ,‘ netaṃ mama , nesohamasmiT3.202 , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ … pe … evaṃ passaṃ … pe … kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti .

Chaṭṭhaṃ .

7. Dutiyaparipucchitasuttaṃ

119. Sāvatthinidānaṃ .

‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassathā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu bhikkhave !

Rūpaṃ , bhikkhave ,‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .

Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassathā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , bhante ’’.

‘‘ Sādhu bhikkhave !

Viññāṇaṃ , bhikkhave ,‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ … pe … evaṃ … pe … nāparaṃ itthattāyāti pajānātī ’’ ti .

Sattamaṃ .

8. Saṃyojaniyasuttaṃ

120. SāvatthinidānaṃV2.150 .

‘‘ Saṃyojaniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmī saṃyojanañca .

Taṃ suṇātha .

Katame ca , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā , katamaṃ saṃyojanaṃ ?

Rūpaṃ , bhikkhave , saṃyojaniyo dhammo ;

yo tattha chandarāgo , taṃ tattha saṃyojanaṃ .

Vedanā … pe … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃP3.167 saṃyojaniyo dhammo ;

yo tattha chandarāgo , taṃ tattha saṃyojanaṃ .

Ime vuccanti , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā , idaṃ saṃyojanan ’’ ti .

Aṭṭhamaṃ .

9. Upādāniyasuttaṃ

121. Sāvatthinidānaṃ .

‘‘ Upādāniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi upādānañcaT3.203 .

Taṃ suṇātha .

Katame ca , bhikkhave , upādāniyā dhammā , katamaṃ upādānaṃ ?

Rūpaṃ , bhikkhave , upādāniyo dhammo , yo tattha chandarāgo , taṃ tattha upādānaṃ .

Vedanā … pe … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ upādāniyo dhammo ;

yo tattha chandarāgo , taṃ tattha upādānaṃ .

Ime vuccanti , bhikkhave , upādāniyā dhammā , idaṃ upādānan ’’ ti .

Navamaṃ .

10. Sīlavantasuttaṃ

122. EkaṃM2.136 samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko [ mahākoṭṭhito ( sī . syā . kaṃ . pī .)] bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye .

Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami … pe … etadavoca –

‘‘ sīlavatāvuso , sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasikātabbā ’’ ti ?

‘‘ Sīlavatāvuso , koṭṭhika , bhikkhunā pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā .

Katame pañca ?

Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho .

Sīlavatāvuso , koṭṭhika , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccatoV2.151 dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ khoT3.204 panetaṃ , āvuso , vijjati yaṃ sīlavā bhikkhuP3.168 ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattato yoniso manasi karonto sotāpattiphalaṃ sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ Sotāpannena panāvuso sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Sotāpannenapi kho , āvuso koṭṭhika , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati yaṃ sotāpanno bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattato yoniso manasi karonto sakadāgāmiphalaṃ sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ Sakadāgāminā panāvuso sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Sakadāgāmināpi kho , āvuso koṭṭhika , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati yaṃ sakadāgāmī bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattato yoniso manasi karonto anāgāmiphalaṃ sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ AnāgāmināM2.137 panāvuso sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Anāgāmināpi kho , āvuso koṭṭhika , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati yaṃ anāgāmī bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattatoT3.205 yoniso manasi karonto arahattaṃ sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ Arahatā panāvuso sāriputta , katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Arahatāpi kho , āvuso koṭṭhika , ime pañcupādānakkhandhe aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā .

Natthi , khvāvuso , arahato uttari karaṇīyaṃ katassa vā paticayoP3.169 ;

api ca imeV2.152 dhammā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārā ceva saṃvattanti satisampajaññā cā ’’ ti .

Dasamaṃ .

11. Sutavantasuttaṃ

123. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye .

Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā … pe … etadavoca –

‘‘ Sutavatāvuso sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Sutavatāvuso koṭṭhika , bhikkhunā pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Katame pañca ?

Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho … pe … viññāṇupādānakkhandho .

Sutavatāvuso koṭṭhika , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati – yaṃ sutavā bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattato yoniso manasi karonto sotāpattiphalaṃT3.206 sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ Sotāpannena panāvuso sāriputta , bhikkhunā katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Sotāpannenapi kho āvuso koṭṭhikaM2.138 , bhikkhunā ime pañcupādānakkhandhā aniccato … pe … anattato yoniso manasi kātabbā .

Ṭhānaṃ kho panetaṃ , āvuso , vijjati – yaṃ sotāpanno bhikkhu ime pañcupādānakkhandhe aniccato … pe … anattato yoniso manasi karonto sakadāgāmiphalaṃ … pe … anāgāmiphalaṃ … pe … arahattaphalaṃ sacchikareyyā ’’ ti .

‘‘ Arahatā panāvuso sāriputta , katame dhammā yoniso manasi kātabbā ’’ ti ?

‘‘ Arahatāpi khvāvuso , koṭṭhika , ime pañcupādānakkhandhā aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato yoniso manasi kātabbā .

Natthi , khvāvuso , arahato uttari karaṇīyaṃ , katassa vā paticayo ;

api ca kho ime dhammā bhāvitā bahulīkatā diṭṭhadhammasukhavihārāya ceva saṃvattanti satisampajaññā cā ’’ ti .

Ekādasamaṃ .

12. Kappasuttaṃ

124. SāvatthinidānaṃV2.153 .

Atha kho āyasmā kappo yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kappo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kiñci , kappa , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃT3.207 ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .

Yā kāci vedanā … pe … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .

Evaṃ kho , kappa , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī ’’ ti .

Dvādasamaṃ .

13. Dutiyakappasuttaṃ

125. SāvatthinidānaṃM2.139P3.170 .

Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kappo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kiñci , kappa , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti .

YāV2.154 kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vāT3.208 oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti .

Evaṃ kho , kappa , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti .

Terasamaṃ .

Dhammakathikavaggo dvādasamo .

Tassuddānaṃ –

Avijjā vijjā dve kathikā , bandhanā paripucchitā duve ;

Saṃyojanaṃ upādānaṃ , sīlaṃ sutavā dve ca kappenāti .

Issues

Select Version

Khandhavaggo

Khandhavaggo