5. Attadīpavaggo
1. Attadīpasuttaṃ
43. Sāvatthinidānaṃ
T3.53M2.35 .‘‘ Attadīpā , bhikkhave , viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā , dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā .
Attadīpānaṃ , bhikkhave , viharataṃ attasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ , dhammadīpānaṃ dhammasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ yoni upaparikkhitabbā .
Kiṃjātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā , kiṃpahotikā ’’ ti ?
‘‘ Kiṃjātikā
V2.40 ca , bhikkhave , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā , kiṃpahotikā ?Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto , rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati , aññathā ca hoti .
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Vedanaṃ attato samanupassati , vedanāvantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā vedanaṃ , vedanāya vā attānaṃ .
Tassa sā vedanā vipariṇamati , aññathā ca hoti .
Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Saññaṃ attato samanupassati … saṅkhāre attato samanupassati … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Tassa
P3.43 taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati , aññathā ca hotiT3.54 .Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Rūpassa tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ [ vipariṇāma virāga nirodhaṃ ( sī .)], pubbe ceva rūpaṃ etarahi ca sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Vedanāya tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva vedanā etarahi ca sabbā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti , evametaṃ yathābhūtaṃ
M2.36 sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Saññāya … saṅkhārānaṃ tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva saṅkhārā etarahi ca sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Viññāṇassa tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva viññāṇaṃ etarahi ca sabbaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya
T3.55 passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāV2.41 te pahīyanti .Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccatī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Paṭipadāsuttaṃ
44. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Sakkāyasamudayagāminiñca
P3.44 vo , bhikkhave , paṭipadaṃ desessāmi , sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṃ .Taṃ suṇātha .
Katamā ca , bhikkhave , sakkāyasamudayagāminī paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto , rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Vedanaṃ attato … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave ,‘ sakkāyasamudayagāminī paṭipadā , sakkāyasamudayagāminī paṭipadā ’ ti .
Iti hidaṃ , bhikkhave , vuccati ‘ dukkhasamudayagāminī samanupassanā ’ ti .
Ayamevettha attho ’’.
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto , sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto , na rūpaṃ attato samanupassati , na rūpavantaṃ vā attānaṃ
M2.37 ;na attani vā rūpaṃ , na rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Na vedanaṃ
T3.56 attato … na saññaṃ … na saṅkhāre … na viññāṇaṃ attato samanupassati , na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;na attani vā viññāṇaṃ , na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave ,‘ sakkāyanirodhagāminī paṭipadā , sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ’ ti .
Iti hidaṃ , bhikkhave , vuccati ‘ dukkhanirodhagāminī samanupassanā ’ ti .
Ayamevettha attho ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Aniccasuttaṃ
45. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ
P3.45 ;yaṃ dukkhaṃ tadanattā
V2.42 ;yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .
Vedanā aniccā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .
Rūpadhātuyā ce , bhikkhave , bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi , vedanādhātuyā … pe … saññādhātuyā … saṅkhāradhātuyā … viññāṇadhātuyā ce , bhikkhave , bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi .
Vimuttattā ṭhitaṃ .
Ṭhitattā santusitaṃ [ santussitaṃ ( ka . sī . pī . ka .)].
Santusitattā na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ
T3.57 karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .Tatiyaṃ .
4. Dutiyaaniccasuttaṃ
46. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Vedanā aniccā … saññā aniccā … saṅkhārā aniccā … viññāṇaṃ aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ ’’.
‘‘ Evametaṃ
M2.38 yathābhūtaṃ sammappaññāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti .Pubbantānudiṭṭhīnaṃ asati , aparantānudiṭṭhiyo
P3.46 na honti .Aparantānudiṭṭhīnaṃ asati , thāmaso [ thāmasā ( sī . syā . kaṃ .)] parāmāso na hoti .
Thāmase [ thāmasā ( sī . syā . kaṃ .), thāmaso ( ka .)] parāmāse asati rūpasmiṃ … vedanāya
V2.43 … saññāya … saṅkhāresu … viññāṇasmiṃ cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .Vimuttattā ṭhitaṃ .
Ṭhitattā santusitaṃ .
Santusitattā na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Samanupassanāsuttaṃ
47. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ attānaṃ samanupassamānā samanupassanti , sabbete pañcupādānakkhandhe samanupassanti , etesaṃ vā aññataraṃ .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ
T3.58 vā attānaṃ ;attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ ’’.
‘‘ Iti ayañceva samanupassanā ‘ asmī ’ ti cassa avigataṃ [ adhigataṃ ( bahūsu )] hoti .
‘ Asmī ’ ti kho pana , bhikkhave , avigate pañcannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti – cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa .
Atthi , bhikkhave , mano , atthi dhammā , atthi avijjādhātu .
Avijjāsamphassajena , bhikkhave , vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa ‘ asmī ’ tipissa hoti ;
‘ ayamahamasmī ’ tipissa hoti ;
‘ bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ na bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ rūpī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ arūpī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ saññī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ asaññī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ nevasaññīnāsaññī bhavissan ’ tipissa hoti ’’.
‘‘ Tiṭṭhanteva
M2.39P3.47 kho [ tiṭṭhanti kho pana ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , tattheva [ tatheva ( katthaci )] pañcindriyāni .Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati , vijjā uppajjati .
Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā ‘ asmī ’ tipissa na hoti ;
‘ ayamahamasmī ’ tipissa na hoti ;
‘ bhavissan ’ ti …‘ na bhavissan ’ ti … rūpī … arūpī
V2.44 … saññī … asaññī …‘ nevasaññīnāsaññī bhavissan ’ tipissa na hotī ’’ ti .Pañcamaṃ .
6. Khandhasuttaṃ
48. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Pañca , bhikkhave , khandhe desessāmi
T3.59 , pañcupādānakkhandhe ca .Taṃ suṇātha .
Katame ca , bhikkhave , pañcakkhandhā ?
Yaṃ kiñci , bhikkhave , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , ayaṃ vuccati rūpakkhandho .
Yā kāci vedanā … pe … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā … pe … ayaṃ vuccati saṅkhārakkhandho .
Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho .
Ime vuccanti , bhikkhave , pañcakkhandhā ’’.
‘‘ Katame ca , bhikkhave , pañcupādānakkhandhā ?
Yaṃ kiñci , bhikkhave , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ , ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho .
Yā kāci vedanā … pe … yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati vedanupādānakkhandho .
Yā kāci saññā … pe … yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati saññupādānakkhandho .
Ye keci saṅkhārā … pe … sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati saṅkhārupādānakkhandho .
Yaṃ
P3.48 kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe …T3.60 yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ , ayaṃ vuccati viññāṇupādānakkhandho .Ime vuccanti , bhikkhave , pañcupādānakkhandhā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Soṇasuttaṃ
49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha
V2.45 kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkamiM2.40 … pe … ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –‘‘ Ye hi keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccāya vedanāya dukkhāya vipariṇāmadhammāya ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccāya saññāya … aniccehi saṅkhārehi dukkhehi vipariṇāmadhammehi ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
‘‘ Ye ca kho keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ tipi na samanupassanti
T3.61 ;‘ sadisohamasmī ’ tipi na samanupassanti
P3.49 ;‘ hīnohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa dassanā ?
Aniccāya vedanāya … aniccāya saññāya … aniccehi saṅkhārehi … aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa dassanā ?
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Vedanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’…‘‘ saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ
V2.46 vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Tasmātiha
M2.41 , soṇa , yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .‘‘ Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ
T3.62 kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃP3.50 vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .‘‘ Evaṃ passaṃ , soṇa , sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati , vedanāyapi nibbindati , saññāyapi nibbindati , saṅkhāresupi nibbindati , viññāṇasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati .
Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Dutiyasoṇasuttaṃ
50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Ye hi keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ nappajānanti , rūpasamudayaṃ nappajānanti , rūpanirodhaṃ nappajānanti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;
vedanaṃ nappajānanti , vedanāsamudayaṃ nappajānanti , vedanānirodhaṃ nappajānanti , vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ
V2.47 nappajānanti ;saññaṃ nappajānanti … pe … saṅkhāre nappajānanti , saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;
viññāṇaṃ nappajānanti , viññāṇasamudayaṃ nappajānanti , viññāṇanirodhaṃ
T3.63 nappajānanti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti .Na me te , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā , na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .
‘‘ Ye
M2.42 ca kho keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ pajānantiP3.51 , rūpasamudayaṃ pajānanti , rūpanirodhaṃ pajānanti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti ;vedanaṃ pajānanti … pe … saññaṃ pajānanti … saṅkhāre pajānanti … viññāṇaṃ pajānanti , viññāṇasamudayaṃ pajānanti , viññāṇanirodhaṃ pajānanti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti .
Te ca kho me , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā , te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Nandikkhayasuttaṃ
51. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu rūpaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu vedanaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā
T3.64 nandikkhayo .Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Anicceyeva , bhikkhave , bhikkhu saññaṃ aniccanti passati … pe … anicceyeva bhikkhave , bhikkhu saṅkhāre aniccāti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu viññāṇaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Dutiyanandikkhayasuttaṃ
52. Sāvatthinidānaṃ
V2.48 .‘‘ Rūpaṃ
P3.52 , bhikkhave , yoniso manasi karotha , rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .Rūpaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi karonto , rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto rūpasmiṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Vedanaṃ , bhikkhave , yoniso manasi karotha , vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Vedanaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi
M2.43 karonto , vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto vedanāya nibbindati .Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Saññaṃ bhikkhave … saṅkhāre , bhikkhave , yoniso manasi karotha , saṅkhārāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Saṅkhāre , bhikkhave
T3.65 , bhikkhu yoniso manasi karonto , saṅkhārāniccataṃ yathābhūtaṃ samanupassanto saṅkhāresu nibbindati .Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Viññāṇaṃ , bhikkhave , yoniso manasi karotha , viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Viññāṇaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi karonto , viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto viññāṇasmiṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Attadīpavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Attadīpā paṭipadā , dve ca honti aniccatā ;
Samanupassanā khandhā , dve soṇā dve nandikkhayena cāti .
Mūlapaṇṇāsako samatto .
Tassa mūlapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
Nakulapitā
P3.53 anicco ca , bhāro natumhākena ca ;Attadīpena paññāso , paṭhamo tena pavuccatīti .