Issues
Select Version
Khandhavaggo
Khandhavaggo

5. Attadīpavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Attadīpavaggo

1. Attadīpasuttaṃ

43. SāvatthinidānaṃT3.53M2.35 .
‘‘ Attadīpā , bhikkhave , viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā , dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā .
Attadīpānaṃ , bhikkhave , viharataṃ attasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ , dhammadīpānaṃ dhammasaraṇānaṃ anaññasaraṇānaṃ yoni upaparikkhitabbā .
Kiṃjātikā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā , kiṃpahotikā ’’ ti ?
‘‘ KiṃjātikāV2.40 ca , bhikkhave , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā , kiṃpahotikā ?
Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto , rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Tassa taṃ rūpaṃ vipariṇamati , aññathā ca hoti .
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Vedanaṃ attato samanupassati , vedanāvantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā vedanaṃ , vedanāya vā attānaṃ .
Tassa sā vedanā vipariṇamati , aññathā ca hoti .
Tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
Saññaṃ attato samanupassati … saṅkhāre attato samanupassati … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
TassaP3.43 taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati , aññathā ca hotiT3.54 .
Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā .
‘‘ Rūpassa tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ [ vipariṇāma virāga nirodhaṃ ( sī .)], pubbe ceva rūpaṃ etarahi ca sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Vedanāya tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva vedanā etarahi ca sabbā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti , evametaṃ yathābhūtaṃM2.36 sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Saññāya … saṅkhārānaṃ tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva saṅkhārā etarahi ca sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccati .
Viññāṇassa tveva , bhikkhave , aniccataṃ viditvā vipariṇāmaṃ virāgaṃ nirodhaṃ , pubbe ceva viññāṇaṃ etarahi ca sabbaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammanti , evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāyaT3.55 passato ye sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāV2.41 te pahīyanti .
Tesaṃ pahānā na paritassati , aparitassaṃ sukhaṃ viharati , sukhavihārī bhikkhu ‘ tadaṅganibbuto ’ ti vuccatī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Paṭipadāsuttaṃ

44. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ SakkāyasamudayagāminiñcaP3.44 vo , bhikkhave , paṭipadaṃ desessāmi , sakkāyanirodhagāminiñca paṭipadaṃ .
Taṃ suṇātha .
Katamā ca , bhikkhave , sakkāyasamudayagāminī paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto , rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Vedanaṃ attato … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave ,‘ sakkāyasamudayagāminī paṭipadā , sakkāyasamudayagāminī paṭipadā ’ ti .
Iti hidaṃ , bhikkhave , vuccati ‘ dukkhasamudayagāminī samanupassanā ’ ti .
Ayamevettha attho ’’.
‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto , sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto , na rūpaṃ attato samanupassati , na rūpavantaṃ vā attānaṃM2.37 ;
na attani vā rūpaṃ , na rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Na vedanaṃT3.56 attato … na saññaṃ … na saṅkhāre … na viññāṇaṃ attato samanupassati , na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
na attani vā viññāṇaṃ , na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave ,‘ sakkāyanirodhagāminī paṭipadā , sakkāyanirodhagāminī paṭipadā ’ ti .
Iti hidaṃ , bhikkhave , vuccati ‘ dukkhanirodhagāminī samanupassanā ’ ti .
Ayamevettha attho ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Aniccasuttaṃ

45. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃP3.45 ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattāV2.42 ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .
Vedanā aniccā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passato cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .
Rūpadhātuyā ce , bhikkhave , bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi , vedanādhātuyā … pe … saññādhātuyā … saṅkhāradhātuyā … viññāṇadhātuyā ce , bhikkhave , bhikkhuno cittaṃ virattaṃ vimuttaṃ hoti anupādāya āsavehi .
Vimuttattā ṭhitaṃ .
Ṭhitattā santusitaṃ [ santussitaṃ ( ka . sī . pī . ka .)].
Santusitattā na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃT3.57 karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Dutiyaaniccasuttaṃ

46. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Vedanā aniccā … saññā aniccā … saṅkhārā aniccā … viññāṇaṃ aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ ;
yaṃ dukkhaṃ tadanattā ;
yadanattā taṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ ’’.
‘‘ EvametaṃM2.38 yathābhūtaṃ sammappaññāya passato pubbantānudiṭṭhiyo na honti .
Pubbantānudiṭṭhīnaṃ asati , aparantānudiṭṭhiyoP3.46 na honti .
Aparantānudiṭṭhīnaṃ asati , thāmaso [ thāmasā ( sī . syā . kaṃ .)] parāmāso na hoti .
Thāmase [ thāmasā ( sī . syā . kaṃ .), thāmaso ( ka .)] parāmāse asati rūpasmiṃ … vedanāyaV2.43 … saññāya … saṅkhāresu … viññāṇasmiṃ cittaṃ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi .
Vimuttattā ṭhitaṃ .
Ṭhitattā santusitaṃ .
Santusitattā na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Samanupassanāsuttaṃ

47. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ attānaṃ samanupassamānā samanupassanti , sabbete pañcupādānakkhandhe samanupassanti , etesaṃ vā aññataraṃ .
Katame pañca ?
Idha , bhikkhave , assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto , sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati , rūpavantaṃT3.58 vā attānaṃ ;
attani vā rūpaṃ , rūpasmiṃ vā attānaṃ .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ attato samanupassati , viññāṇavantaṃ vā attānaṃ ;
attani vā viññāṇaṃ , viññāṇasmiṃ vā attānaṃ ’’.
‘‘ Iti ayañceva samanupassanā ‘ asmī ’ ti cassa avigataṃ [ adhigataṃ ( bahūsu )] hoti .
‘ Asmī ’ ti kho pana , bhikkhave , avigate pañcannaṃ indriyānaṃ avakkanti hoti – cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa .
Atthi , bhikkhave , mano , atthi dhammā , atthi avijjādhātu .
Avijjāsamphassajena , bhikkhave , vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa ‘ asmī ’ tipissa hoti ;
‘ ayamahamasmī ’ tipissa hoti ;
‘ bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ na bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ rūpī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ arūpī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ saññī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ asaññī bhavissan ’ tipissa hoti ;
‘ nevasaññīnāsaññī bhavissan ’ tipissa hoti ’’.
‘‘ TiṭṭhantevaM2.39P3.47 kho [ tiṭṭhanti kho pana ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , tattheva [ tatheva ( katthaci )] pañcindriyāni .
Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati , vijjā uppajjati .
Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā ‘ asmī ’ tipissa na hoti ;
‘ ayamahamasmī ’ tipissa na hoti ;
‘ bhavissan ’ ti …‘ na bhavissan ’ ti … rūpī … arūpīV2.44 … saññī … asaññī …‘ nevasaññīnāsaññī bhavissan ’ tipissa na hotī ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Khandhasuttaṃ

48. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Pañca , bhikkhave , khandhe desessāmiT3.59 , pañcupādānakkhandhe ca .
Taṃ suṇātha .
Katame ca , bhikkhave , pañcakkhandhā ?
Yaṃ kiñci , bhikkhave , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , ayaṃ vuccati rūpakkhandho .
Yā kāci vedanā … pe … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā … pe … ayaṃ vuccati saṅkhārakkhandho .
Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho .
Ime vuccanti , bhikkhave , pañcakkhandhā ’’.
‘‘ Katame ca , bhikkhave , pañcupādānakkhandhā ?
Yaṃ kiñci , bhikkhave , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ , ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho .
Yā kāci vedanā … pe … yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati vedanupādānakkhandho .
Yā kāci saññā … pe … yā dūre santike vā sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati saññupādānakkhandho .
Ye keci saṅkhārā … pe … sāsavā upādāniyā , ayaṃ vuccati saṅkhārupādānakkhandho .
YaṃP3.48 kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe …T3.60 yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ , ayaṃ vuccati viññāṇupādānakkhandho .
Ime vuccanti , bhikkhave , pañcupādānakkhandhā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Soṇasuttaṃ

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
AthaV2.45 kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkamiM2.40 … pe … ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Ye hi keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccāya vedanāya dukkhāya vipariṇāmadhammāya ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccāya saññāya … aniccehi saṅkhārehi dukkhehi vipariṇāmadhammehi ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
Aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ ti vā samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa adassanā ?
‘‘ Ye ca kho keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ tipi na samanupassantiT3.61 ;
‘ sadisohamasmī ’ tipi na samanupassantiP3.49 ;
‘ hīnohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa dassanā ?
Aniccāya vedanāya … aniccāya saññāya … aniccehi saṅkhārehi … aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘ seyyohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
‘ sadisohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
‘ hīnohamasmī ’ tipi na samanupassanti ;
kimaññatra yathābhūtassa dassanā ?
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Vedanā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’…‘‘ saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃV2.46 vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ TasmātihaM2.41 , soṇa , yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃT3.62 kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃP3.50 vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Evaṃ passaṃ , soṇa , sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati , vedanāyapi nibbindati , saññāyapi nibbindati , saṅkhāresupi nibbindati , viññāṇasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati .
Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Dutiyasoṇasuttaṃ

50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho soṇaṃ gahapatiputtaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Ye hi keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ nappajānanti , rūpasamudayaṃ nappajānanti , rūpanirodhaṃ nappajānanti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;
vedanaṃ nappajānanti , vedanāsamudayaṃ nappajānanti , vedanānirodhaṃ nappajānanti , vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃV2.47 nappajānanti ;
saññaṃ nappajānanti … pe … saṅkhāre nappajānanti , saṅkhārasamudayaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhaṃ nappajānanti , saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti ;
viññāṇaṃ nappajānanti , viññāṇasamudayaṃ nappajānanti , viññāṇanirodhaṃT3.63 nappajānanti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti .
Na me te , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā , na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .
‘‘ YeM2.42 ca kho keci , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā rūpaṃ pajānantiP3.51 , rūpasamudayaṃ pajānanti , rūpanirodhaṃ pajānanti , rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti ;
vedanaṃ pajānanti … pe … saññaṃ pajānanti … saṅkhāre pajānanti … viññāṇaṃ pajānanti , viññāṇasamudayaṃ pajānanti , viññāṇanirodhaṃ pajānanti , viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānanti .
Te ca kho me , soṇa , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā , te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Nandikkhayasuttaṃ

51. Sāvatthinidānaṃ .
‘‘ Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu rūpaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu vedanaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayāT3.64 nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Anicceyeva , bhikkhave , bhikkhu saññaṃ aniccanti passati … pe … anicceyeva bhikkhave , bhikkhu saṅkhāre aniccāti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Aniccaññeva , bhikkhave , bhikkhu viññāṇaṃ aniccanti passati .
Sāssa hoti sammādiṭṭhi .
Sammā passaṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Dutiyanandikkhayasuttaṃ

52. SāvatthinidānaṃV2.48 .
‘‘ RūpaṃP3.52 , bhikkhave , yoniso manasi karotha , rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Rūpaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi karonto , rūpāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto rūpasmiṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Vedanaṃ , bhikkhave , yoniso manasi karotha , vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Vedanaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasiM2.43 karonto , vedanāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto vedanāya nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Saññaṃ bhikkhave … saṅkhāre , bhikkhave , yoniso manasi karotha , saṅkhārāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Saṅkhāre , bhikkhaveT3.65 , bhikkhu yoniso manasi karonto , saṅkhārāniccataṃ yathābhūtaṃ samanupassanto saṅkhāresu nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccati .
Viññāṇaṃ , bhikkhave , yoniso manasi karotha , viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassatha .
Viññāṇaṃ , bhikkhave , bhikkhu yoniso manasi karonto , viññāṇāniccatañca yathābhūtaṃ samanupassanto viññāṇasmiṃ nibbindati .
Nandikkhayā rāgakkhayo , rāgakkhayā nandikkhayo .
Nandirāgakkhayā cittaṃ vimuttaṃ suvimuttanti vuccatī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Attadīpavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Attadīpā paṭipadā , dve ca honti aniccatā ;
Samanupassanā khandhā , dve soṇā dve nandikkhayena cāti .
Mūlapaṇṇāsako samatto .
Tassa mūlapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ –
NakulapitāP3.53 anicco ca , bhāro natumhākena ca ;
Attadīpena paññāso , paṭhamo tena pavuccatīti .