7. Arahantavaggo
1. Upādiyamānasuttaṃ
63. Evaṃ
T3.91M2.61 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Upādiyamāno kho , bhikkhu , baddho mārassa ;
anupādiyamāno mutto pāpimato ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ
P3.74 bhagavā , aññātaṃ sugatā ’’ ti .‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , upādiyamāno baddho mārassa ;
anupādiyamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ upādiyamāno baddho mārassa ;
anupādiyamāno mutto pāpimato .
Saññaṃ … saṅkhāre
V2.69 … viññāṇaṃ upādiyamāno baddho mārassa ;anupādiyamāno mutto pāpimato .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , upādiyamāno baddho mārassa ;
anupādiyamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ upādiyamāno baddho mārassa
T3.92 ;anupādiyamāno mutto pāpimato .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti .
Atha kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ
M2.62 karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Paṭhamaṃ .
2. Maññamānasuttaṃ
64. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca
P3.75 –‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu … pe … ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Maññamāno kho , bhikkhu , baddho mārassa ;
amaññamāno mutto pāpimato ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ bhagavā , aññātaṃ sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , maññamāno baddho mārassa ;
amaññamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ maññamāno baddho mārassa ;
amaññamāno mutto pāpimato .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu
V2.70 sādhuT3.93 , bhikkhu !Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , maññamāno baddho mārassa ;
amaññamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ maññamāno baddho mārassa ;
amaññamāno mutto pāpimato .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Dutiyaṃ .
3. Abhinandamānasuttaṃ
65. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena … pe … pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Abhinandamāno kho , bhikkhu , baddho mārassa ;
anabhinandamāno mutto pāpimato ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ bhagavā , aññātaṃ sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā
M2.63 kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , abhinandamāno baddho mārassa ;
anabhinandamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre … viññāṇaṃ abhinandamāno baddho mārassa ;
anabhinandamāno mutto pāpimato .
Imassa
P3.76 khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , abhinandamāno baddho mārassa ;
anabhinandamāno mutto pāpimato .
Vedanaṃ … saññaṃ … saṅkhāre
T3.94 … viññāṇaṃ abhinandamāno baddho mārassa ;anabhinandamāno mutto pāpimato .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Tatiyaṃ .
4. Aniccasuttaṃ
66. Sāvatthinidānaṃ
V2.71 .Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu … pe … ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , aniccaṃ ;
tatra te chando pahātabbo ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ bhagavā ;
aññātaṃ sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , aniccaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ aniccaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , aniccaṃ ;
tatra te chando pahātabbo .
Vedanā aniccā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ aniccaṃ ;
tatra kho te chando pahātabbo .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe …
P3.77 aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .Catutthaṃ .
5. Dukkhasuttaṃ
67. Sāvatthinidānaṃ
M2.64 .Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca
T3.95 –‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu … pe … ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , dukkhaṃ ;
tatra te chando pahātabbo ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ bhagavā ;
aññātaṃ sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti
V2.72 ?‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , dukkhaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ dukkhaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho bhikkhu , dukkhaṃ ;
tatra te chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ dukkhaṃ ;
tatra te chando pahātabbo .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Pañcamaṃ .
6. Anattasuttaṃ
68. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu … pe … ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yo kho , bhikkhu , anattā ;
tatra te chando pahātabbo ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ , bhagavā ;
aññātaṃ , sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā
P3.78 kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , anattā ;
tatra me
T3.96 chando pahātabbo .Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ anattā ;
tatra me chando pahātabbo .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , anattā ;
tatra te chando pahātabbo
M2.65 .Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ anattā ;
tatra te chando pahātabbo .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe …
V2.73 aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .Chaṭṭhaṃ .
7. Anattaniyasuttaṃ
69. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu … pe … vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , anattaniyaṃ ;
tatra te chando pahātabbo ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ , bhagavā ;
aññātaṃ , sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?
‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , anattaniyaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ anattaniyaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhu !
Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu
T3.97 , anattaniyaṃ ;tatra te chando pahātabbo .
Vedanā
P3.79 … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ anattaniyaṃ ;tatra te chando pahātabbo .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .
Sattamaṃ .
8. Rajanīyasaṇṭhitasuttaṃ
70. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho aññataro bhikkhu … pe … ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu , yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā … pe … vihareyyan ’’ ti .
‘‘ Yaṃ kho , bhikkhu , rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
tatra te chando pahātabbo ’’ ti .
‘‘ Aññātaṃ , bhagavā ;
aññātaṃ , sugatā ’’ ti .
‘‘ Yathā
V2.74 kathaṃ pana tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsī ’’ ti ?‘‘ Rūpaṃ kho , bhante , rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
tatra me chando pahātabbo .
Imassa khvāhaṃ , bhante , bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī ’’ ti .
‘‘ Sādhu
M2.66 sādhu bhikkhu !Sādhu kho tvaṃ , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi .
Rūpaṃ kho , bhikkhu , rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
tatra te chando pahātabbo .
Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
tatra te chando pahātabbo .
Imassa kho , bhikkhu , mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo ’’ ti … pe … aññataro ca
T3.98 pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti .Aṭṭhamaṃ .
9. Rādhasuttaṃ
71. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho āyasmā rādho yena bhagavā tenupasaṅkami
P3.80 ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato , kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī ’’ ti ?
‘‘ Yaṃ kiñci , rādha , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ –
‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .
Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ –
‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati .
Evaṃ kho , rādha , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī ’’ ti … pe …
V2.75 aññataro ca panāyasmā rādho arahataṃ ahosīti .Navamaṃ .
10. Surādhasuttaṃ
72. Sāvatthinidānaṃ .
Atha kho āyasmā surādho bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kathaṃ nu kho , bhante , jānato kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti , vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti ?
‘‘ Yaṃ
T3.99 kiñci , surādha , rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ … pe … yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ rūpaṃ –‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti .
Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṃ
P3.81 kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vāM2.67 sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ –‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā anupādāvimutto hoti .
Evaṃ kho , surādha , jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye , bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhā samatikkantaṃ santaṃ suvimuttan ’’ ti … pe … aññataro ca panāyasmā surādho arahataṃ ahosīti .
Dasamaṃ .
Arahantavaggo sattamo .
Tassuddānaṃ –
Upādiyamaññamānā , athābhinandamāno ca ;
Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca , anattanīyaṃ rajanīyasaṇṭhitaṃ ;
Rādhasurādhena te dasāti .