5. Āpattiyā adassane ukkhepanīyakammakathā
46. Saṃsathāti ettha saṃsadhātuyā kathanatthaṃ dassento āha ‘‘ ārocethā ’’ ti .
Tumhe saṃsatha , kathethāti attho .
46. Ukkhepanīyakammesu
M2.215 tīsu ariṭṭhavatthusmiṃ āpattiṃ āropetvāti visuṃ saṅghamajjheva pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissajjanapaccayā dukkaṭaṃ , samanubhāsanapariyosāne pācittiyaṃ vā āpattiṃ āropetvā .
Etthāpi kammavācāya ‘‘ tathāhaṃ bhagavatā ’’ tiādi vatthuvasena vuttaṃ .
Yena yena pakārena diṭṭhigatikā vohariṃsu , tena tena pakārena yojetvā kammavācā kātabbā .
Gahaṇākāraṃ pana vināpi ‘‘ suṇātu me , bhante , saṅgho , itthannāmassa bhikkhuno pāpikaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ , so taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjati , yadi saṅghassa pattakallan ’’ ti evaṃ sāmaññatopi kammavācaṃ kātuṃ vaṭṭati . 50. Bhaṇḍanakārako hotītiādi kāraṇūpacāravasena vuttoti āha ‘‘ bhaṇḍanādipaccayā ’’ tiādi .
Bhaṇḍanakārakādi kāraṇaṃ , tena āpannā āpatti phalaṃ , tassā adassane ukkhepanīyakammaṃ kātabbanti adhippāyo .
Tassāti āpattiyā .
50. Tassā adassaneyeva kammaṃ kātabban ti tassā adassaneyeva ukkhepanīyakammaṃ kātabbaṃ .
Tajjanīyādikammaṃ pana āpattiṃ āropetvā tassā adassane appaṭikamme vā bhaṇḍanakārakādiaṅgehi kātabbaṃ .
Sesamettha uttānameva .
Kammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .
50. Adassaneyeva ukkhepanīyaṃ kātabbaṃ , na aññathā .
‘‘ Tajjanīyādikaraṇakāle āpattiṃ
V0.465 ropetvā tassā adassane , appaṭikamme vā bhaṇḍanakārakādiaṅgehi kātabban ’’ ti likhitaṃ .
Tajjanīyakammādīsu ayaṃ pakiṇṇakavinicchayoti veditabbo .
Kiṃ tajjanīyakammaṃ , tajjanīyakammassa kiṃ mūlaṃ , kiṃ vatthu , kiṃ pariyosānaṃ , kasmāM0.509 ‘‘ tajjanīyakamman ’’ ti vuccatīti ?
Kiṃ tajjanīyakamman ti vatthusmiṃ sati karaṇasampatti .
Tajjanīyakammassa kiṃ mūlan ti saṅgho mūlaṃ .
Tajjanīyakammassa kiṃ vatthūti kalahajātāpattivatthu .
Kiṃ pariyosānan ti bhāvanāpariyosānaṃ .
Kasmā tajjanīyakammanti vuccatīti saṅgho kalahakārakapuggalaṃ kalahe ca bhede ca bhayaṃ dassetvā khantiyā janeti , upasame janeti , tasmā ‘‘ tajjanīyakamman ’’ ti vuccati .
Kathaṃ tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kathaṃ akataṃ .
Kinti ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kinti ca akataṃ .
Kena ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kena ca akataṃ .
Kattha ca tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kattha ca akataṃ .
Kāya velāya tajjanīyakammaṃ kataṃ hoti , kāya velāya akataṃ hoti ?
Kathaṃ tajjanīyakammaṃ kataṃ hotīti samaggena saṅghena ñatticatutthena kammena .
Kathaṃ akataṃ hotīti vaggena saṅghena ñatticatutthena kammena .
Kinti ca kataṃ hotīti karaṇasampattiyā .
Kinti ca akataṃ hotīti karaṇavipattiyā .
Kena ca kataṃ hotīti saṅghena .
Kena ca akataṃ hotīti gaṇena puggalena .
Kattha ca kataṃ hotīti yassa puggalassa saṅgho tajjanīyakammaṃ karoti , tassa puggalassa sammukhībhūte .
Kattha ca akataṃ hotīti yassa puggalassa saṅgho tajjanīyakammaṃ karoti , tassa puggalassa asammukhībhūte .
Kāya velāya kataṃ hotīti yadā kalahajātāpatti saṃvijjati .
Kāya velāya akataṃ hotīti yadā kalahajātāpatti na saṃvijjati .
Katihākārehi tajjanīyakammassa pattakallaṃ hoti , katihākārehi apattakallaṃ ?
Sattahākārehi tajjanīyakammassa pattakallaṃ hoti , sattahākārehi apattakallaṃ .
Katamehi sattahākārehi pattakallaṃ , katamehi sattahākārehi apattakallaṃ hoti ?
Kalahajātāpatti na saṃvijjati , so vā puggalo asammukhībhūto hoti , saṅgho vā vaggo hoti , asaṃvāsiko vā puggalo tassaṃ parisāyaṃ saṃvijjati , acodito vā hoti asārito vā , āpattiṃ vā anāropito .
Imehi sattahākārehi tajjanīyakammassa apattakallaṃ hoti , itarehi sattahākārehi pattakallaṃ hoti .
Evaṃ sesakammesūti .
Kammakkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Pārivāsikakkhandhakavaṇṇanā
Pārivāsikavattakathāvaṇṇanā2. Pārivāsikakkhandhakaṃ
Pārivāsikavattakathāvaṇṇanā
51. Etthāti
V2.70 ukkhepanīyakamme .
Tatthāti tecattālīsavattesu .Anuddhaṃsetabboti ettha dhaṃsadhātuyā gatyatthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ na codetabbo ’’ ti .
‘‘ Rajonuddhaṃsatī ’’ tiādīsu ( bu . vaṃ .2.101) hi dhaṃsadhātu gatyatthe vattati .
‘‘ Na bhikkhu bhikkhūhī ’’ ti ettha soyeva bhikkhu teheva bhikkhūhīti atthaṃ nivārento āha ‘‘ añño bhikkhu aññehi bhikkhūhī ’’ ti .
Na gihiddhajoti ettha gihīnaṃ dhajo gihiddhajoti vutte odātavatthādīnīti āha ‘‘ odātavatthānī ’’ tiādi .
Na titthiyādipadattayan ti ‘‘ na titthiyā sevitabbā , bhikkhū sevitabbā , bhikkhusikkhāya sikkhitabban ’’ ti padānaṃ tayaṃ .
‘‘ Na apasādetabbo ’’ ti iminā na āsādetabboti ettha āpubbasadadhātuyā apapubbasadadhātuyā samānabhāvaṃ dasseti .
‘‘ Anto vā bahi vāti ’’ ettha kassa anto vā bahi vāti āha ‘‘ vihārassā ’’ ti .
Sesaṃ sabbaṃvattanti
M0.415 yojanā .Imināti āpattiyā adassane ukkhepanīyakammena .
65. Tassāti āpattiyā .
65.‘‘ Yaṃ diṭṭhiṃ nissāya bhaṇḍanādīni karotī ’’ ti iminā diṭṭhiṃ nissāya uppannāni eva bhaṇḍanādīni idha adhippetāni , na kevalānīti dasseti .
Yo pana ‘‘ bhaṇḍanādīnaṃ karaṇe doso natthī ’’ ti diṭṭhiko hutvā bhaṇḍanādiṃ karoti , sāpissa diṭṭhi eva hoti , tassapi appaṭinissagge kammaṃ kātuṃ vaṭṭati .
Idhāti pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge kate ukkhepanīyakamme .
Āpattiadassanādīsu uddharitvā khipīyati apanīyati anena vinayakammenāti ukkhepanīyaṃ , tameva kammaṃ ukkhepanīyakammaṃ .
Niyassakammakathādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Iti kammakkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā .
Kammakkhandhakavaṇṇanānayo niṭṭhito .