4. Pātimokkhasavanārahakathā
386. Pure
M0.532 vā pacchā vāti ñattito pure vā pacchā vā .
Khetteti pātimokkhaṭṭhapanassa khette .
Khettaṃ dassento āha ‘‘ tasmā ’’ tiādi .
Rekāraṃ bhaṇatīti chattiṃsatyakkharesu re-kāraṃ ñattiṭṭhapanako bhaṇati .
Idan ti pañcatiṃsatyakkharānaṃ uccāraṇaṭṭhānaṃ .
386. AthaV3.396 bhagavā cintesi ‘‘ idāni bhikkhusaṅghe abbudo jāto , aparisuddhā puggalā uposathaṃ āgacchanti , na ca tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṃ uddisati , anuddisante ca bhikkhusaṅghassa uposatho pacchijjati , yannūnāhaṃ ito paṭṭhāya bhikkhūnaññeva pātimokkhuddesaṃ anujāneyyan ’’ ti , evaṃ pana cintetvā bhikkhūnaññeva pātimokkhuddesaṃ anujāniM3.434 .
Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā … pe … pātimokkhaṃ uddiseyyāthā ’’ ti .
Tattha nadānāhan ti na idāni ahaṃ .
Uposathaṃ na karissāmi , pātimokkhaṃ na uddisissāmīti paccekaṃ na -kārena sambandho .
Duvidhaṃ pātimokkhaṃ āṇāpātimokkhaṃ ovādapātimokkhanti .
Tesu ‘‘ suṇātu me bhante ’’ tiādikaṃ āṇāpātimokkhaṃ , taṃ sāvakāva uddisanti , na buddhā , yaṃ anvaddhamāsaṃ uddisīyati .
‘‘ Khantī paramaṃ … pe … sabbapāpassa akaraṇaṃ … pe … anupavādo anupaghāto … pe … etaṃ buddhāna sāsanan ’’ ti ( dī . ni .2.90; dha . pa .183-185) imā pana tisso gāthā ovādapātimokkhaṃ nāma , taṃ buddhāva uddisanti , na sāvakā .
Channampi vassānaṃ accayena uddisanti .
Dīghāyukabuddhānañhi dharamānakāle ayameva pātimokkhuddeso , appāyukabuddhānaṃ pana paṭhamabodhiyaṃyeva , tato paraṃ itaro , tañca kho bhikkhū eva uddisanti , na buddhā .
Tasmā amhākampi bhagavā vīsativassamattaṃ imaṃ ovādapātimokkhaṃ uddisitvā imaṃ antarāyaṃ disvā tato paraṃ na uddisi .
Aṭṭhānan ti akāraṇaṃ .
Anavakāsoti tasseva vevacanaṃ .
Kāraṇañhi tiṭṭhati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti ‘‘ ṭhānan ’’ ti vuccati , evaṃ ‘‘ avakāso ’’ tipi vuccati .
Yan ti kiriyāparāmasanaṃ .
Na ca , bhikkhave , sāpattikena pātimokkhaṃ sotabban tiādi padatthato suviññeyyaṃ .
Vinicchayato panettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ aṭṭhakathāya vuttameva .
Tattha pure vā pacchā vāti ñattito pubbe vā pacchā vā .
Dhammikādhammikapātimokkhaṭṭhapanakathāvaṇṇanā
386. Udāharitabban ti pāḷiyā avatvā tamatthaṃ yāya kāyaci bhāsāya udāhaṭampi udāhaṭamevāti daṭṭhabbaṃ .
Pure vā pacchā vāti ñattiārambhato pubbe vā ñattiniṭṭhānato pacchā vā .Vutteti ñattiṭṭhapanakena vutte .
‘‘ Suṇātu me ’’ ti vacane anāraddheyevāti yojanā .