Upanandavatthukathāvaṇṇanā
Upanandavatthukathāvaṇṇanā
Upanandavatthukathāvaṇṇanā
319. Ayamatthoti ayaṃ vakkhamāno attho , evaṃ veditabboti sambandho .
Tatthāti gāmake
V2.130 .
Tan ti senāsanaṃ , gaṇhantenevāti sambandho .
Idhāti sāvatthiyaṃ .
Muttan ti te senāsanaṃ muñcitaṃ hoti .
Tatrāpīti gāmakepi .
Ubhayatthāti sāvatthiyaṃ , gāmake cāti ubhayattha .
Etthāti upanandavatthusmiṃ .
319. Yaṃ tayā tattha senāsanaṃ gahitaṃ … pe … idha muttaṃ hotīti yaṃ tayā tattha gāmakāvāse pacchā senāsanaṃ gahitaṃ , taṃ te gaṇhanteneva idha sāvatthiyaṃ paṭhamagahitasenāsanaṃ muttaṃ hoti .
319. PāḷiyaṃV2.232 ubhayattha paribāhiroti kamena ubhayassapi muttattā vuttaṃ , na sabbathā ubhayato paribāhirattā .
Tenāha ‘‘ pacchime … pe … tiṭṭhatī ’’ ti .Idha dānāhaṃ
M3.404 … pe … tatrāpi muttan ti ‘‘ idānāhaṃ , āvuso , imasmiṃ gāmakāvāse gahitasenāsanaṃ muñcāmī ’’ ti vadantena tatrāpi gāmakāvāse gahitasenāsanaṃ muttaṃ .Kathan ti kena pakārena paṭippassambhati .
Idhāti sāsane .
Ekacco gaṇhātīti sambandho .
Tatrāpīti sāmantavihārepi
M0.488 .
Tassāti bhikkhussa .Idhāti senāsane .
Ālayamattan ti cittuppādamattaṃ .
Iccassāti iti assa , evaṃ assa bhikkhussāti attho .
Sabbatthāti sabbasmiṃ ‘‘ gahaṇena gahaṇan ’’ tiādike catukke .
Yo pana gacchatīti sambandho .
Upacārasīmātikkameti nimittatthe cetaṃ bhummavacanaṃ , bhāvena bhāvalakkhaṇe vā .
Tatthāti aññasmiṃ vihāre paccāgacchati , vaṭṭati , senāsanaggāho na paṭippassambhatīti adhippāyo .
320. Yoti bhikkhu .
Mahantataro vā daharataro vāti attano mahantataro vā daharataro vā hoti .
So bhikkhu tivassantaro nāmāti yojanā .
Ekassa bhikkhuno tiṇṇaṃ vassānamantare ṭhito tivassantaro añño bhikkhu .
320. Dīghāsanaṃ nāma mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ kiñci ekato sukhaṃ nisīdituṃ pahoti .
320. Tivassantarenāti tiṇṇaṃ vassānaṃ anto ṭhitena .
Tatthāti bhikkhūsu .
Ime sabbeti tivassantaradvivassantarasamānavassike ime bhikkhū , labhantīti sambandho .
Yaṃ tiṇṇaṃ pahotīti mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ āsanaṃ tiṇṇaṃ sukhaṃ nisīdituṃ pahoti , tathārūpe āsanepi dve dve hutvā nisīdituṃ labhantīti yojanā .
Apisaddena mañcapīṭhāni apekkhati .
Idaṃ pacchimadīghāsanaṃ .
Anupasampannenāpīti pisaddo pageva upasampannenāti dasseti .
320. Yaṃ tiṇṇaṃ pahotīti mañcapīṭhavinimuttaṃ yaṃ āsanaṃ tiṇṇaṃ sukhaṃ nisīdituṃ pahoti , idaṃ pacchimadīghāsanaṃ .
Ettha mañcapīṭharahitesu asamānāsanikāpi tayo nisīdituṃ labhanti .
Mañcapīṭhesu pana dve .
Adīghāsanesu mañcapīṭhesu samānāsanikā eva dve nisīdituṃ labhanti duvaggasseva anuññātattā .
Hatthikumbheti hatthisiropiṇḍe .
Iminā hatthisaddena hatthikumbho gahito avayavūpacārena vā uttarapadalopena vāti dasseti .
Hatthī viyāti hatthī , bhūmibhāgo , hatthimhi patiṭṭhito pādasaṅkhāto nakho imassāti hatthinakhako , pāsādo .
Etaṃ ‘‘ hatthinakhako ’’ ti nāmaṃ evaṃkatassa pāsādassa nāmanti yojanā .
Hatthimhi nakho assāti hatthinakho .
‘‘ Pāsādassa nakho nāma heṭṭhimaparicchedo , so ca hatthikumbhe patiṭṭhito ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Hatthimhi nakho assāti hatthinakho .
Hatthinakho heṭṭhābhāge etassa atthīti hatthinakho , pāsādo .
Pāsādassa nakho nāma heṭṭhimabhāgo pādanakhasadisattā , so sabbadisāsu anekehi hatthirūpehi samalaṅkato ṭhito .
Tassūpari kato pāsādo hatthikumbhe patiṭṭhito viya hotīti āha ‘‘ hatthikumbhe patiṭṭhitan ’’ ti .
‘‘ Suvaṇṇarajatādivicitrānī ’’ ti padaṃ ‘‘ kavāṭāni mañcapīṭhāni tālavaṇṭānī ’’ ti sabbapadesu yojetabbaṃ .
Yaṃkiñci cittakammakataṃ atthi , sabbaṃ vaṭṭatīti yojanā .
Pāsādassa nakho nāma heṭṭhimaparicchedo .
Suvaṇṇarajatādivicitrānīti saṅghikasenāsanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Puggalikaṃ pana suvaṇṇādivicitraṃ bhikkhussa sampaṭicchitumeva na vaṭṭati ‘‘ na kenaci pariyāyena jātarūparajataṃ sāditabban ’’ ti ( mahāva .299) vuttattā .
Tenevettha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ saṅghikavihāre vā puggalikavihāre vā ’’ ti na
M2.245 vuttaṃ , gonakādiakappiyabhaṇḍavisaye eva vuttaṃ ekabhikkhussāpi tesaṃ gahaṇe dosābhāvā .Pāsādassa demāti sambandho .
Pāṭekkan ti pāsādato visuṃ .
Paṭiggahitamevāti sabbaṃ paṭiggahitameva hoti .
Gonakādīni aṭṭhārasa attharaṇāni paribhuñjitunti sambandho .
Gihivikaṭanīhārenāti gihīhi visesena yathākāmaṃ kariyatīti gihivikaṭaṃ , gihisantakaṃ .
‘‘ Gihivikaṭan ’’ ti nīhāro abhinīhāro gihivikaṭanīhāro , tena .
Labbhantīti nisīditumeva labbhanti .
Tatrāpīti dhammāsanepi .
Gihivikatanīhārena labbhantīti gihivikatanīhārena paribhuñjituṃ labbhanti , tehi attharitvā dinnāneva nisīdituṃ labbhanti , na sayaṃ atthatāni attharāpitāni vā .
Gihivikaṭanīhārenāti gihīhi katanīhāreneva .
‘‘ Tehi attharitvā dinnāneva nisīdituṃ labbhanti , na bhikkhunā sayaṃ attharitvā vissajjitabbaṃ saṅghena attharāpetvā vā ’’ ti likhitaṃ .
Gihivikaṭanīhārenāti gihīhi katanīhārena , gihīhi attano santakaṃ attharitvā dinnaniyāmenāti attho .
Labbhantīti nisīdituṃ labbhanti .
Upanandavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā .