Bhikkhunīupasampadānujānanakathā
Bhikkhunīupasampannānujānanakathāvaṇṇanā
Bhikkhunīupasampadānujānanakathāvaṇṇanā
404. Imāya anupaññattiyāti mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammapaṭiggahaṇūpasampadaṃ upanidhāya ayaṃ paññatti anupaññatti nāma , tāya anupaññattiyā upasampādetunti attho .
Mahāpajāpatiyā saddhivihāriniyo katvāti mahāpajāpatiṃ upajjhaṃ katvā pañcasatā sākiyāniyo tassā saddhivihāriniyo katvāti attho .
404-405.
Yadaggenāti
M3.444V3.405 yaṃ divasaṃ ādiṃ katvā .
Tadevāti tasmiññeva divase .
Anuññattiyāti anuññāya .
404. Yadaggena yaṃ divasaṃ ādiṃ katvā .
Tadevāti tasmiṃ eva divase .
‘‘ Anuñattiyā ’’ ti pāṭho .
‘‘ Anupaññattiyā ’’ ti na sundaraṃ .Itīti tasmā ahesunti sambandho .
Ekāhaṃ , bhante ānanda , bhagavantaṃ varaṃ yācāmīti ‘‘ evameva kho ahaṃ , bhante ānanda , ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāmi yāvajīvaṃ anatikkamanīye ’’ ti paṭijānitvā idāni kasmā varaṃ yācatīti ce ?
Parūpavādavivajjanatthaṃ .
Evañhi keci vadeyyuṃ ‘‘ mahāpajāpatiyā paṭhamaṃ sampaṭicchitattā bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ nāhosi , sā ce varaṃ yāceyya , bhagavā anujāneyyā ’’ ti .
Iminā ovādenāti bhagavato iminā ovādena .
409-410.
Vimānetvāti
M3.445 aparajjhitvā .
Kammappattāyopīti kammārahāpi .
Āpattigāminiyopīti āpattiāpannāyopi .
Vuttanayeneva kāretabbataṃ āpajjantīti tathākaraṇassa paṭikkhittattā dukkaṭena kāretabbataṃ āpajjanti . 410. Etissāti etissā bhikkhuniyā .
Tan ti kammaṃ .
409-410.
Vimānetvāti
M3.445 aparajjhitvā .
Kammappattāyopīti kammārahāpi .
Āpattigāminiyopīti āpattiāpannāyopi .
Vuttanayeneva kāretabbataṃ āpajjantīti tathākaraṇassa paṭikkhittattā dukkaṭena kāretabbataṃ āpajjanti .Aññasmin ti aññasmiṃ kamme .
Aññan ti ropitabbakammato aññaṃ kammaṃ .
411. Kaddamodakenāti kaddamena āluḷitena udakeneva .
Kaddamādīsupīti pīsaddo ‘‘ yena kenacī ’’ ti ettha yojetabbo .
Yena kenacipīti hi attho .
Sannipatitvāti bhikkhunisaṅghena sannipatitvā .
Apasādanīyan ti apasādetabbaṃ kammaṃ .
Ettāvatāti ettakena sāvanamattena .
Avandiyoti na vandetabbo , vandituṃ na arahoti attho .
Tatoti tikkhattuṃ sāvetabbato .
Na vandantīti bhikkhuniyo na vandanti .
Disvāpīti taṃ bhikkhuṃ disvāpi .
Tena bhikkhunāti apasādanīyaṃ dassentena bhikkhunā , khamāpetabbanti sambandho .
Vihāreyevāti bhikkhūnaṃ vihāreyeva .
Tena bhikkhunāti upasaṅkamitabbena
M0.538 bhikkhunā , vattabbanti sambandho .Tatoti vattabbakālato .
Soti apasādanīyaṃ dassento bhikkhu .
Etthāti bhikkhunikkhandhake .
Kammavibhaṅgeti parivārāvasāne kammānaṃ vibhaṅgaṭṭhāne ( pari . aṭṭha .495-496).
Obhāsantīti ava hīnena bhāsantīti dassento āha ‘‘ asaddhammena obhāsantī ’’ ti .
‘‘ Bhikkhunīhi saddhiṃ sampayojentī ’’ ti ettha kammakaraṇe dassento āha ‘‘ purise asaddhammenā ’’ ti .
Ettha ‘‘ purise ’’ ti iminā kammaṃ dasseti ,‘‘ asaddhammenā ’’ ti iminā karaṇaṃ .
Vihārappavesaneti bhikkhūnaṃ vihārappavesane .
Ovādaṃ ṭhapetun ti ettha ovādaṭṭhapanākāraṃ dassento
V2.173 āha ‘‘ na bhikkhunupassayan ’’ tiādi .Ovādatthāyāti ovādapaṭiggahaṇatthāya .
Mā karitthāti mā kareyyātha .
416. Gihidārikāyoti gihibhūtā dārikāyo bandhanti viyāti yojanā .
Ghanapaṭṭakenāti ghanabhūtena paṭṭena niyuttena .
Ekapariyakan ti ettha ekavāraṃ kaṭiyaṃ parikkhipitvā kataṃ kāyabandhanaṃ ekapariyakanti dassento āha ‘‘ ekavāraṃ parikkhipanakan ’’ ti .
Tattha parikkhipanakan ti kaṭiyaṃ parikkhipanārahaṃ .
Vilīvenāti ettha bahutthe ekavacananti āha ‘‘ saṇhehi vilīvehī ’’ ti .
‘‘ Katapaṭṭenā ’’ ti iminā pāḷiyaṃ ‘‘ katenā ’’ ti pāṭhasesaṃ dasseti .
Setavatthapaṭṭenāti setavatthena katena paṭṭena .
Kataveṇiyāti katāya veṇiyā .
Iminā dussena katā veṇi dussaveṇīti vacanatthaṃ dasseti .
Eseva nayo purimapacchimapadesupi .
416. Dussaveṇiyāti anekadussapaṭṭe ekato katvā kataveṇiyā .
Coḷakāsāvan ti coḷameva kasāvena rattattā coḷakāsāvaṃ .
Aṭṭhillenāti addena aṭṭhinā .
‘‘ Gojaṅghaṭṭhike ’’ ti iminā aṭṭhino sambandhaṃ dasseti .
Hatthaṃ koṭṭāpentīti ettha hatthaṃ nāma aggabāhamevādhippetaṃ , na kapparato paṭṭhāyāti dassento āha ‘‘ aggabāhan ’’ ti .
Piṭṭhihatthan ti hatthapiṭṭhiṃ .
Piṭṭhipādan ti pādapiṭṭhiṃ .
417. Vuttanayānevāti
M0.539 chabbaggiyānaṃ mukhalimpanādīsu ( cūḷava . aṭṭha .247) vuttanayāneva .Aṅgadeseti sarīrappadese .
Gaṇḍappadeseti kapolappadese .
417. Visesakan ti
M2.265 pattalekhādivaṇṇavisesaṃ .Sāloke tiṭṭhantīti ettha saṃvijjati āloko etthāti sālokan ti katvā dvāraṃ gahetabbaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ dvāraṃ vivaritvā ’’ ti .
Vuṭṭhāpentīti upasampādenti .
Sūnaṃ ṭhapentīti ettha sūnāsaddo maṃsapariyāyoti āha ‘‘ maṃsaṃ vikkiṇantī ’’ ti .
Tenāti dāsena .
Idaṃ padaṃ ‘‘ kārentī ’’ ti pade kāritakammaṃ .
‘‘ Haritakañceva pakkañcā ’’ ti iminā haritakapakkikan ti padassa dvandavākyaṃ dasseti .
Tattha haritakan ti haritameva paṇṇaṃ .
Pakkan ti seditaṃ paṇṇaṃ .
Pakiṇantīti vikkiṇanti .
Namanakan ti pāsukaṭṭhinamanakabandhanaṃ .
418. Kathitāyevāti cīvarakkhandhake kathitāyeva .
419. Pāḷimuttakavinicchayoti pāḷiyaṃ vuttavinicchayato mutto vinicchayo .
Pāḷimuttakavinicchayaṃ vitthārento āha ‘‘ sace hī ’’ tiādi .
Yo koci kālaṃ karonto vadatīti sambandho .
Mamaccayenāti mama atikkamena .
Aññassāti vuttehi upajjhāyādīhi aññassa
V2.174 .
Tesan ti upajjhāyādīnaṃ .
Na hotīti parikkhāro na hoti .Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Accayadānan ti accayena hotūti dānaṃ .
Na ruhatīti pañcannaṃ sahadhammikānaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ na ruhati , saṅghasseva ruhatīti adhippāyo .
Gihīnaṃ pana accayadānanti sambandho .
Ruhatīti gihīnaṃ pabbajitassa vā gahaṭṭhassa vā yassa kassaci accayadānaṃ tesaṃ ruhati , tesaṃyeva santako hotīti adhippāyo .
420. Purāṇamallīti ettha mallassa bhariyā mallī , purāṇe mallī purāṇamallīti dassento āha ‘‘ purāṇe ’’ tiādi .
‘‘ Gihikāle ’’ ti iminā ‘‘ purāṇe ’’ ti ettha ṇapaccayassa sarūpaṃ dasseti .
Mallassāti muṭṭhimallassa .
420. Tena ca bhikkhu nimantetabboti sāmīcidassanametaṃ , na pana animantiyā āpatti .
420.‘‘ Tena ca bhikkhu nimantetabbo ’’ ti sāmīcivasena vuttaṃ .
Purisabyañjanan ti ettha byañjana saddo nimittapariyāyoti āha ‘‘ purisanimittan ’’ ti .
Cittan ti rāgacittaṃ .
421. Yan ti
M0.540 yaṃ vatthu , aggan ti paṭhamabhāgaṃ .Asappāyan ti attano asappāyaṃ .
Hiyyoti atītānantarāhani .
Aññasmin ti bhikkhunīhi aññasmiṃ .
‘‘ Bhikkhunīhī ’’ ti padaṃ ‘‘ paṭiggāhāpetvā ’’ ti pade kāritakammaṃ .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
426.‘‘ Bhojanakālan ’’ ti iminā ‘‘ kālaṃ vītināmesun ’’ ti ettha kālavisesaṃ dasseti .
426. Bhattagge
M0.538 sace dāyakā bhikkhunisaṅghassa bhuttavato catupaccaye dātukāmā honti , yathāvuḍḍhameva .Pureti ādimhi .
Tāsan ti aṭṭhannaṃ bhikkhunīnaṃ .
Abbhantarimāti abbhantare pariyāpannā .
Aññāti aṭṭhahi bhikkhunīhi aññā .
Navakatarā hotīti sambandho .
‘‘ Ṭhapetvā bhattaggan ’’ ti iminā aññattha sabbattha yathāvuḍḍhaṃ na paṭibāhitabban ti ettha aññasaddassa apādānaṃ dasseti .
Aññasmin ti ettha smiṃvacanena tthapaccayassa atthaṃ dasseti .
‘‘ Catupaccayabhājanīyaṭṭhāne ’’ ti iminā sarūpaṃ dasseti .
429. Itthiyuttenāti itthīhi gāvīādīhi dhuraṭṭhāne yuttena .
Purisantarenāti purisena antarikena .
‘‘ Purisadutiyenā ’’ ti likhitaṃ , purisasārathināti adhippāyo .
‘‘ Bāḷhataraṃ aphāsū ’’ ti vacanato gilānāya vaṭṭaticceva siddhaṃ , bhagavantaṃ āpucchitvā anuññātaṭṭhāne upasampajjissāmīti adhippāyo .
430. Dūtenapi upasampādetun ti ettha kiṃ sabbathā dūtena upasampadā vaṭṭatīti āha ‘‘ dūtena … pe … vaṭṭatī ’’ ti .
Yena kenaci antarāyenāti sambandho , asati antarāye na vaṭṭatīti adhippāyo .
430. Bhikkhudūtena upasampādentīti bhikkhuyeva dūto bhikkhudūto , tena bhikkhudūtena , bhikkhudūtaṃ katvā upasampādentīti attho .
430. Sā kenacideva antarāyenāti sabbantarāyasaṅgahanavacanaṃ , tasmā taṃ na antarāyaṃ kittetvā , vuttantarāyena ‘‘ rājantarāyenā ’’ ti sādhetabbanti ācariyo .
430. Bhikkhudūtenāti bhikkhunā dūtabhūtena .
Sikkhamānadūtenāti sikkhamānāya dūtāya .
Kammavācāpariyosāne upasampannāva hotīti sambandho .
Tāvadevāti upasampannakkhaṇeyeva .
431. Navakammampīti
V2.175 pisaddo udositaupassaye apekkhati . 431. Na sammatīti nappahoti .
431. Na sammatīti nappahoti .
Navakamman ti navakammaṃ katvā ‘‘ ettakāni vassāni vasatū ’’ ti apaloketvā saṅghikabhūmidānaṃ .
Navakamman ti ‘‘ navakammaṃ katvā vasatū ’’ ti apaloketvā saṅghikabhūmiyā okāsadānaṃ .
432. Tassāti tassā itthiyā .
432. Sannisinnagabbhāti patiṭṭhitagabbhā .
Yāva so dārako viññutaṃ pāpuṇātīti ettha kathaṃ viññubhāvo gahetabboti āha ‘‘ yāva khāditun ’’ tiādi .
Ṭhapetvā sāgāran ti ettha sakāro sahasaddakāriyo , agāranti ca seyyāgāranti dassento āha ‘‘ sahāgāraseyyamattaṃ ṭhapetvā ’’ ti .
Yathā aññasmiṃ purise paṭipajjitabbaṃ , evaṃ tathāti yojanā .
‘‘ Aññasmin ’’ ti iminā pāḷiyaṃ aññe puriseti ettha smiṃvacanassa sabbanāmato ekārādeso
M0.541 dassito , taṃdassanena ca kaccāyane ( kaccāyane 110 sutte ) sabbanāmato smiṃvacanassa ekārādesanisedhanaṃ aniccanti dasseti . 434.‘‘ Yadeva sā vibbhantā ’’ ti iminā dassetīti sambandho .
‘‘ Yasmā ’’ ti iminā yadevāti ettha yaṃsaddassa kāraṇatthaṃ dasseti .
Odātāni vatthāni nivatthāti sambandho .
‘‘ Tasmāyevā ’’ ti iminā tadevāti padassa kāraṇatthameva dasseti .
‘‘ Na sikkhāpaccakkhānenā ’’ ti iminā evatthaphalaṃ dasseti .
434. Pabbajjampi na labhatīti titthāyatanasaṅkantāya abhabbabhāvūpagamanato na labhati .
Sā puna upasampadaṃ na labhatīti sā vibbhantā bhikkhunī puna upasampadaṃ na labhati .
Pabbajjampi na labhatīti titthāyatanasaṅkantā bhikkhunī pabbajjampi na labhati , pageva upasampadaṃ .
Pāde sambāhantāti bhikkhunīnaṃ pāde sambāhantā .
Keseti bhikkhunīnaṃ kese .
Tatrāti ‘‘ kukkuccayantā na sādiyantī ’’ ti vacane .
Eke ācariyā vadantīti sambandho .
Sārattā hontīti yojanā .
Etthāti purisānaṃ abhivādanādīsu .
Idan ti purisānaṃ abhivādanādi ,‘‘ anuññātan ’’ ti pade vuttakammaṃ ‘‘ vaṭṭatī ’’ ti pade vuttakattā .
Atha vā odissa anuññātaṃ idaṃ purisānaṃ abhivādanādi vaṭṭatīti yojanā .
Evañhi sati ‘‘ odissa anuññātan ’’ ti padaṃ hetuantogadhavisesanaṃ , odissa anuññātattā vaṭṭatīti adhippāyo .
Idaṃ odissa anuññātaṃ vaṭṭatīti ekato vā ubhato vā avassave satipi odissa anuññātattā vaṭṭati .
434.‘‘ Idaṃ odissa anuññātaṃ vaṭṭatīti ekato vā ubhato vā avassave satipi vaṭṭatī ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Kesacchedādikaṃ kammaṃ anujānāmi sādituṃ
M0.539 ’’ icceva vuttattā vuttaṃ ‘‘ tadaññe sāditun ’’ ti .
‘‘ Kesacchedādikaṃ kammaṃ anujānāmi , bhikkhave ’’ ti avatvā ettakaṃ yasmā ‘‘ sāditun ’’ ti bhāsitaṃ , tasmā sā vicikicchāya ubhatopi avassave api pārājikakhettena sā pārājikaṃ phusati .
Iti aṭṭhakathāsvetaṃ sabbāsupi vinicchitaṃ .
OdissakābhilāpoV0.491 hi aññathā nibbisesato taṃ pamāṇaṃ .
Yadi tathā bhikkhussa kappati vicikicchā .
Kālamodissa naṃ padaṃ , na sattodissakañhi taṃ ;
Atha bhikkhuniyā eva , kālamodissa bhāsitaṃ .
Evaṃ pārājikāpatti , sithilāva katā siyā ;
Sabbaso pihitaṃ dvāraṃ , sabbapārājikasminti .
Niratthakabhāvato , ubbhajāṇumaṇḍale ;
Tasmā na sādiyantīti , nidānavacanakkamaṃ .
Nissāya satthunā vuttaṃ , sāditunti na aññathā ;
Attano paṇhisamphassaṃ , sādituṃ yena vāritaṃ .
Api pārājikakkhette , kathaṃ dvāraṃ dadeyya so ;
Tathāpi buddhaputtānaṃ , buddhabhāsitabhāsitaṃ .
Vacanañca samānento , no cettha yuttikathā dhīrā ;
Kesacchedādikammassa , avassaṃ karaṇīyato .
Cittassa cātilolattā , gaṇassa ca aṅgasampadā-
Bhāvā bhikkhunīnaṃ mahesinā , rakkhituñca asaṅkattā ;
Nanu modissakaṃ katanti .Tan ti aṭṭhakathāsu vuttavacanaṃ .
Hīti saccaṃ , yasmā vā .
Sesamettha pāḷito aṭṭhakathāto ca suviññeyyamevāti .
Bhikkhunīupasampannānujānanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Bhikkhunikkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Pañcasatikakkhandhakaṃ
Saṅgītinidānakathāvaṇṇanā
Bhikkhunikkhandhakavaṇṇanā niṭṭhitā .
11. Pañcasatikakkhandhakavaṇṇanā
Saṅgītinidānakathāvaṇṇanā
435. Pallaṅkena nisīdantīti ettha āsanapallaṅkaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘ pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdantī ’’ ti .
Tattha ābhujitvāti ābandhitvā .
Kūpoti vaccakūpo .
Uparīti kūpato
V2.176 upari .
‘‘ Sabbadisāsu paññāyatī ’’ ti iminā paṭicchannameva atthi , na upari channanti dasseti . 436. Kuṇḍakan ti kaṇaṃ .
Etthāti bhikkhunikkhandhake .
Iti bhikkhunikkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā .