Pakkhikabhattādikathā Yan ti bhattaṃ diyyatīti sambandho . Cātuddasīpañcaddasīpañcamīaṭṭhamīti abhilakkhitesūti yojanā . Kammappasutehīti kammūpacayehi . Imehi pāṭhehi pakkhesu dātabbaṃ pakkhikan ti vacanatthaṃ dasseti . Tan ti pakkhikabhattaṃ . ‘‘ Hotī ’’ ti pade vuttakattā ,‘‘ gāhetvā ’’ ti pade dhātukammaṃ ,‘‘ bhuñjitabban ’’ ti pade vuttakammaṃ . Sabbesan ti bhikkhūnaṃ . Yesan ti bhikkhūnaṃ . Mandāti appā . Tan ti salākabhattaṃ . Paṇītaṃ dentīti paṇītaṃ katvā denti . Lūkhabhattan ti asiniddhabhattaṃ . Yaṃ bhattaṃ attanā bhuñjati , tadeva diyyatīti yojanā . Iminā uposathe dātabbaṃ uposathikan ti vacanatthaṃ dasseti . Uposatheti uposathadivase . Ettha ca pañcaddasiyaṃ sace dāyakā ‘‘ pakkhikan ’’ ti vatvā denti , pakkhikaṃ nāma . Atha ‘‘ uposathikan ’’ ti vatvā denti , uposathikaṃ nāmāti viseso . Pāṭipadeti pāṭipadadivase . Uposathakammenāti uposathakammena hetubhūtena . ‘‘ Pāṭipade diyyanakadānan ’’ ti iminā pāṭipade dātabbaṃ pāṭipadikan ti vacanatthaṃ dasseti . Tampi ubhayan ti uposathikapāṭipadikavasena ubhayampi taṃ bhattaṃ . Iti imānīti ettha imasaddena itisaddassa imasaddatthabhāvo dassito hoti . Sattapi bhattānīti imasmiṃ senāsanakkhandhake āgatāni saṅghabhattādīni sattapi bhattāni . Attano vihāradvāreti vihārassa dvārakoṭṭhakasamīpaṃ sandhāya vuttaṃ . Bhojanasālāyāti bhattuddesaṭṭhānabhūtāya bhojanasālāya . ‘‘ Dinnaṃ panā ’’ ti vatvā yathā so dāyako deti , taṃ vidhiṃ dassetuṃ ‘‘ saṅghato bhante ’’ tiādimāha . Antaraghareti antogehe . Antoupacāragatānan ti ettha gāmadvāravīthicatukkesu dvādasahatthabbhantaraṃ antoupacāro nāma . Antaragharassa upacāre pana labbhamānavisesaṃ dassetuṃ ‘‘ gharūpacāro cetthā ’’ tiādimāha . Ekavaḷañjan ti ekena dvārena vaḷañjitabbaṃ . Nānānivesanesūti nānākulassa nivesanesu .

Aparānipi cattāri bhattānīti sambandho . Tatthāti catūsu bhattesu . ‘‘ Āgantukānaṃ dinnan ’’ tiādinā āgantukabhattan ti padassa catutthīmajjhelopasamāsaṃ dasseti . Aññattha pana ‘‘ āgantukassa atthāya ābhatan ’’ tiādinā chaṭṭhīmajjhelopasamāsaṃ dasseti . Etthāti catūsuM0.513 bhattesu . Sabbesan ti bhikkhūnaṃ . Eko āgantuko nisīdatīti sambandho . Tenāti paṭhamaāgantukena . YotiV2.151 āgantuko . Āgantvāpīti pisaddo garahattho , pacchā pana pagevāti attho . Tena gaṇhitabbanti yojanā . ‘‘ Āgatadivaseyevā ’’ ti iminā na dutiyadivasādīsu bhuñjitabbanti dasseti . Katthacīti kiñci ṭhānaṃ . Tan ti āgantukabhattaṃ . Nibandhāpitan ti niccaṃ ṭhapitaṃ . Asanasālāyan ti antogāme asanasālāyaṃ . Asatīti asantesu . Āvāsikopīti pisaddo na gamikoyevāti dasseti . Yathā āgantukabhattaṃ dve vā tīṇi vā satta vā divasāni labbhati , evaṃ idaṃ gamiyabhattaṃ na labbhatīti yojanā . Panthan ti maggaṃ . Rundhantīti pidahanti . Udakaṃ vā rundhatīti sambandho . Ete upaddaveti corādayo ete upaddave . Oḍḍetvāti ṭhapetvā . Etassāti mahāgilānassa . Puna etassāti anāgatassa mahāgilānassa . Sappāyabhojanan ti gilānānaṃ sappāyabhojanaṃ . Missakayāgun ti nānātaṇḍule missetvā pacitaṃ yāguṃ . Na kuppatīti na vikāraṃ karoti . Idampīti gilānupaṭṭhākabhattampi . Tatthāti tasmiṃ kule . Assāti gilānassa . Evaṃ dinnānīti evaṃ vakkhamānanayena dinnāni honti . Piṇḍapātikānampi vaṭṭatīti ‘‘ bhikkhan ’’ ti kappiyavohārena vuttattā piṇḍapātikānampi vaṭṭati . Na vaṭṭatīti ‘‘ bhattan ’’ ti akappiyavohārena vuttattā na vaṭṭati . Aparānipi tīṇi bhattānīti sambandho . Tatthāti tīsu bhattesu . Dhurabhattan ti ettha dhurasaddassa dhuvasaddena atthato sadisattā niccatthoti āha ‘‘ niccabhattaṃ vuccatī ’’ ti . Tan ti dhurabhattaṃ . Tatthāti duvidhesu . ‘‘ Saṅghike ’’ ti pāṭhaseso yojetabbo . Puggalikepīti pi saddo ‘‘ saṅghike ’’ ti padaṃ apekkhati . Pacchāti paṭhamaṃ ‘‘ bhikkhaṃ gaṇhathā ’’ ti vuttavacanato , vuttavacanassa vā paraṃ . KuṭiṃM0.514 katvā dātabbaṃ bhattaṃ kuṭibhattan ti dassento āha ‘‘ kuṭibhattaṃ nāmā ’’ tiādi . Yan ti bhattaṃ , nibandhāpitanti sambandho , senāsanavāsino bhikkhūti sambandho . Yaṃ panāti bhattaṃ pana , dinnanti sambandho . Tassevāti puggalasseva . Tasmin ti puggale . VārenaV2.152 , vāraṃ gahetvā vā dinnaṃ bhattaṃ vārabhattan ti dassento āha ‘‘ vārabhattaṃ nāmā ’’ tiādi . Tampīti vārabhattampi . Nigamanavasena sampiṇḍetvā dassento āha ‘‘ iti imāni cā ’’ tiādi . Aṭṭhakathāyan ti mahāaṭṭhakathāyaṃ , vuttānīti sambandho . Tatthāti catūsu bhattesu . Vihāre uppannaṃ bhattaṃ vihārabhattan ti dassento āha ‘‘ vihārabhattaṃ nāmā ’’ tiādi . Tatruppādabhattan ti tasmiṃ vihāre dinnakhettavatthuādīhi uppādabhattaṃ . Tan ti vihārabhattaṃ . Yathāti yenākārena , paṭiggahiyamāneti sambandho . Aṭṭhannaṃ samūho , aṭṭha parimāṇāni yassāti vā aṭṭhako , tassa dinnaṃ bhattaṃ aṭṭhakabhattaṃ . Evaṃ catukkabhattan ti etthāpi . Tamevatthaṃ dassento āha ‘‘ aṭṭhannaṃ bhikkhūnaṃ demā ’’ tiādi . Mahābhisaṅkhārikenāti sabbinonītādīhi mahanto abhisaṅkhāro mahābhisaṅkhāro , so etassa atthīti mahābhisaṅkhāriko , tena atirasakapūvena patte pakkhipitvāti sambandho . ‘‘ Thaketvā dinnan ’’ ti iminā gūhitvā dātabbaṃ guḷhakaṃ , tameva bhattaṃ guḷhakabhattan ti vacanatthaṃ dasseti . Idhāti imasmiṃ loke . Ekacce manussā dentīti sambandho . ‘‘ Bhikkhuparicchedajānanatthaṃ guḷake dentī ’’ ti iminā guḷakena bhikkhū gaṇetvā dātabbaṃ bhattaṃ guḷakabhattan ti vacanatthaṃ dasseti . Ettha ca purimanaye ḷakāre hakārasaṃyogo atthi , pacchimanaye natthīti daṭṭhabbaṃ . Guḷapiṇḍagaṇanāya bhikkhugaṇanaṃ jānāti . Itītiādi nigamanaṃ . Cīvarabhājanīyaṃ vuttanti sambandho . Sabbiādīsu bhesajjesūti niddhāraṇe bhummaṃ ,‘‘ sabbissā ’’ ti padaṃ ‘‘ kumbhasatampī ’’ ti pade nissitasambandho . PacchāM0.515 āgatānaṃ dātabbamevāti dutiyabhāge adātabbeyeva pacchā āgatānaṃ dātabbameva . Sabbasannipātaṭṭhāneyevāti sabbesaṃ bhikkhūnaṃ sannipātaṭṭhāneva . Bhājanīyabhaṇḍaṃ nāma bhājanaṭṭhānaṃ sampattasseva pāpuṇāti , na asampattassa . Sabbasannipātaṭṭhāne ca yebhuyyena sampatto hoti , tena vuttaṃ ‘‘ sabbasannipātaṭṭhāneyevā ’’ ti . Yathāṭhitaṃyevāti kiñci abhājetvā yathāṭhitaṃyeva . ‘‘ Duggahitan ’’ ti vatvā tadatthaṃ dassento āha ‘‘ taṃ gatagataṭṭhāne saṅghikameva hotī ’’ ti . Āvajjetvāti pariṇāmetvā . Tampīti thālakeV2.153 pakkhittaṃ sabbimpi . Thinan ti ghanabhāvena tiṭṭhatīti thinaṃ , ghananti vuttaṃ hoti . Vuttaparicchedatoti ‘‘ dasa bhikkhū , daseva ca sabbikumbhā ’’ ti vuttaparicchedato . Gāthāyaṃ pāḷin ti vinayapāḷiṃ . Aṭṭhakathañcevāti tassā aṭṭhakathañceva . Vicakkhaṇoti vividhaṃ atthaṃ cakkhati passatīti vicakkhaṇo . Evan ti yathāvuttanayena . Tatrāyaṃ yojanā – evaṃ vicakkhaṇo bhikkhu pāḷiṃ , aṭṭhakathañceva oloketvā appamattova hutvā saṅghike paccaye bhājayeti . Iti paccayabhājanīyakathāya yojanā samattā . Upaḍḍhabhāgoti bhikkhūnaṃ laddhabhāgato upaḍḍho bhāgo . Sesaṃ suviññeyyameva . Iti senāsanakkhandhakavaṇṇanāya yojanā samattā . 7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ Chasakyapabbajjākathā

Lajjī pesalo agatigamanaṃ vajjetvā medhāvī ca upaparikkhitvā uddisissatīti āha ‘‘ pesalo lajjī medhāvī icchitabbo ’’ ti .

Ekavaḷañjan ti ekadvārena vaḷañjitabbaṃV0.483 . Nānānivesanesūti nānākulassa nānūpacāresu nivesanesu .

Nisinnassapi niddāyantassapīti anādare sāmivacanaṃ , vuḍḍhatare niddāyante navakassa gāhitaṃ suggahitanti attho .

Nisinnassapi niddāyantassapīti anādare sāmivacanaṃ . Vissaṭṭhadūtoti yathāruci vattuṃ labhanato nirāsaṅkadūto .

Ticīvaraparivāran ti ettha ‘‘ udakapattalābhī viya aññopi uddesabhattaṃ alabhitvā vatthādimanekappakārakaṃ labhati ce , tassevaV3.371 tan ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ . Ticīvaraparivāran ti ettha ‘‘ udakamattalābhī viya aññopi uddesabhattaṃ alabhitvā vatthādimanekappakāraṃ labhati ce , tasseva tan ’’ ti likhitaṃ .

‘‘ Uddesapatte dethā ’ ti vatvā gahetvā āgatabhāvena saṅghassa pariccattaṃ na hotiyeva tasseva hatthe gatattā , tasmā tehi vuttakkamena sabbehi bhājetvā bhuñjitabban ’’ ti vuttaṃ .

Attano rucivasena yaṃ kiñci vatvā āharituṃ vissajjitattā vissaṭṭhadūto nāma . Pucchāsabhāgenāti pucchāvacanapaṭibhāgena .

Yaṃ icchatīti ‘‘ uddesapattaṃ dethā ’’ tiādīni vadanto yaṃ icchati . Paṭipāṭipattaṃ vā ṭhitikāya ṭhitapattaṃ vā .

Pucchāsabhāgenāti pucchāsadisena .

‘‘ Ekā kūṭaṭṭhitikā nāma hotī ’’ ti vatvā tameva ṭhitikaṃ vibhāvento ‘‘ rañño vā hī ’’ tiādimāha . Aññehi uddesabhattehi amissetvā visuṃyeva ṭhitikāya gahetabbattā ‘‘ ekacārikabhattānī ’’ ti vuttaṃ . ‘‘ Kūṭaṭṭhitikā nāma aggahetabbānampi gāhitattā ’’ ti likhitaṃ ,‘‘ paṇītabhattaṭṭhitikañca ajānitvā missetvā gāhitepi evameva paṭipajjitabban ’’ tiM0.530 ca likhitaṃ . ‘‘ Ekā kūṭaṭṭhitikā nāmā ’’ ti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ rañño vā hī ’’ tiādi vuttaṃ .

Theyyāya harantīti pattahārakā haranti . Gīvā hotīti āṇāpakassa gīvā hoti . Tañce theyyāya haranti pattahārakā , āṇāpakassa gīvā hoti . Sabbaṃ pattassāmikassa hotīti cīvarādikampi sabbaṃ pattassāmikasseva hoti , mayā bhattameva sandhāya vuttaṃ , na cīvarādinti vatvā gahetuṃ na vaṭṭatīti attho .

‘‘ Manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti gacchantīti ‘‘ manussānaṃ vacanaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti tena bhikkhunā vuttā gacchanti . Akatabhāgo nāmāti āgantukabhāgo nāma . AkatabhāgonāmātiV2.237 āgantukabhāgo nāma , adinnapubbabhāgoti attho .

‘‘ Sabbo saṅgho paribhuñjatū ’’ tiM3.407 vutteti ettha ‘‘ paṭhamameva ‘ sabbaṃ saṅghikaṃ pattaṃ dethā ’ ti vatvā pacchā ‘ sabbo saṅgho paribhuñjatū ’ ti avuttepi bhājetvāva paribhuñjitabban ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .

Atikkantampi ṭhitikaṃ ṭhapetvāti ettha ‘‘ taṃdivasameva ce bhikkhā labbhati , aparadivasato paṭṭhāya na labbhati kirā ’’ ti likhitaṃ .

Pacchā ‘‘ sabbo saṅgho paribhuñjatū ’’ ti avuttepi bhājetvā paribhuñjitabbaṃ .

Kiṃ āharīyatīti avatvāti ‘‘ katarabhattaṃ vā tayā āharīyatī ’’ ti dāyakaṃ apucchitvā .

Pakatiṭṭhitikāyāti uddesabhattaṭṭhitikāya .

Uddesabhattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .