2. Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā
94. Dutiye anācāran ti acaritabbaṃ kāyavacīdvāravītikkamaṃ .
94-98.
Dutiye aññaṃ vacanan ti yaṃ codakena cuditakassa dosavibhāvanavacanaṃ vuttaṃ , taṃ tato aññeneva vacanena paṭicarati .
Atha vā aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena aññaṃ kāraṇaṃ paṭicaratīti evamettha attho veditabbo , yaṃ codakena cuditakassa dosavibhāvanakāraṇaṃ vuttaṃ , tato aññena codanāya amūlakabhāvadīpakena kāraṇena paṭicaratīti vuttaṃ hoti .
Paṭicaratīti ca paṭicchādanavasena carati , pavattatīti attho .
Paṭicchādanattho eva vā carati -saddo anekatthattā dhātūnaṃ .
Tenāha ‘‘ paṭicchādetī ’’ ti .
94. Dutiye aññaṃ vacanan ti yaṃ dosavibhāvanatthaṃ parehi vuttavacanaṃ taṃ tassa ananucchavikena aññena vacanena paṭicarati .
Sabbanāmassa aniyamatthattā idha vacananti āha ‘‘ aññena vacanena aññaṃ vacanan ’’ ti .
Ko āpannotiādinā pāḷiyaṃ codanaṃ avissajjetvā vikkhepāpajjanavasena aññena aññaṃ paṭicaraṇaṃ dassitaṃ .
Aparampi pana codanaṃ vissajjetvā bahiddhā kathāapanāmavasena pavattaṃ pāḷimuttakaṃ aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ veditabbaṃ .
‘‘ Itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī ’’ ti puṭṭho ‘‘ pāṭaliputtaṃ gatomhī ’’ ti vatvā puna ‘‘ na tava pāṭaliputtagamanaṃ pucchāma , āpattiṃ pucchāmā ’’ ti vutte ‘‘ tato rājagahaṃ gatomhī ’’ ti vatvā ‘‘ rājagahaṃ vā yāhi brāhmaṇagahaṃ vā , āpattiṃ āpannosī ’’ ti vutte ‘‘ tattha me sūkaramaṃsaṃ laddhan ’’ tiādīni vatvāva kathaṃ bahiddhā vikkhipantopi hi ‘‘ aññenaññaṃ paṭicarati ’’ cceva saṅkhaṃ gacchati .
Soti bhikkhu , vadatīti sambandho .
Yadetaṃ aññena aññaṃ paṭicaraṇavasena pavattavacanaṃ , tadeva pucchitamatthaṃ ṭhapetvā aññaṃ vadatīti aññavādakan ti āha ‘‘ aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāman ’’ ti .
Koti ko puggalo .
Kin ti kiṃ āpattiṃ .
Kismin ti kismiṃ vatthusmiṃ .
Kin ti kiṃ kammaṃ .
Kan ti kaṃ puggalaṃ .
Kin ti kiṃ vacanaṃ .
Etthāti
V1.21 ‘‘ ko āpanno ’’ tiādipāḷiyaṃ .
Tuṇhībhūtassetaṃ nāman ti tuṇhībhāvassetaṃ nāmaṃ , ayameva vā pāṭho .‘‘ Bhikkhūhī ’’ ti padaṃ ‘‘ vutto ’’ ti pade kattā .
Asāruppan ti bhikkhūnaṃ asāruppaṃ .
Esoti eso attho , vibhavoti attho .
Etan ti vatthu .
Bhaṇanto vā hutvā aññenaññaṃ paṭicaratīti sambandho .
Etthāti paṭicchannāsane .
Sotan ti sotadvāraṃ .
Cakkhun ti cakkhudvāraṃ .
Aññavādakaṃ āropetūti aññavādakakammaṃ āropetu , aññavādakattaṃ
M3.24 vā idāni kariyamānena kammena āropetūti attho .Vihesakaṃ āropetūti etthāpi vihesakakammaṃ vihesakabhāvaṃ vā āropetūti evamattho daṭṭhabbo .
Anāropite aññavādake vuttadukkaṭaṃ pāḷiyaṃ āgataaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena yujjati
V3.22 .Aṭṭhakathāyaṃ āgatena pana pāḷimuttakaaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena anāropite aññavādake musāvādena pācittiyaṃ , āropite imināva pācittiyanti veditabbaṃ .
Keci pana ‘‘ āropite aññavādake musāvādena iminā ca pācittiyadvayaṃ hotī ’’ ti vadanti , taṃ vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
Yā sā ādikammikassa anāpatti vuttā , sāpi pāḷiyaṃ āgataaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena vuttāti daṭṭhabbā , iminā sikkhāpadena anāpattidassanatthaṃ vā .
Sesaṃ uttānameva .
Dhammakammena āropitatā , āpattiyā vā vatthunā vā anuyuñjiyamānatā , chādetukāmatāya aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ vā tuṇhībhāvo vāti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
98. Aññan ti pucchitatthato aññaṃ apucchitamatthaṃ .
Bhāvappadhānoyaṃ kattuniddesoti āha ‘‘ aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāman ’’ ti .
94-98.
Dutiye aññaṃ vacanan ti yaṃ codakena cuditakassa dosavibhāvanavacanaṃ vuttaṃ , taṃ tato aññeneva vacanena paṭicarati .
Atha vā aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena aññaṃ kāraṇaṃ paṭicaratīti evamettha attho veditabbo , yaṃ codakena cuditakassa dosavibhāvanakāraṇaṃ vuttaṃ , tato aññena codanāya amūlakabhāvadīpakena kāraṇena paṭicaratīti vuttaṃ hoti .
Paṭicaratīti ca paṭicchādanavasena carati , pavattatīti attho .
Paṭicchādanattho eva vā carati -saddo anekatthattā dhātūnaṃ .
Tenāha ‘‘ paṭicchādetī ’’ ti .
Ko āpannotiādinā pāḷiyaṃ codanaṃ avissajjetvā vikkhepāpajjanavasena aññena aññaṃ paṭicaraṇaṃ dassitaṃ .
Aparampi pana codanaṃ vissajjetvā bahiddhā kathāapanāmavasena pavattaṃ pāḷimuttakaṃ aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ veditabbaṃ .
‘‘ Itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī ’’ ti puṭṭho ‘‘ pāṭaliputtaṃ gatomhī ’’ ti vatvā puna ‘‘ na tava pāṭaliputtagamanaṃ pucchāma , āpattiṃ pucchāmā ’’ ti vutte ‘‘ tato rājagahaṃ gatomhī ’’ ti vatvā ‘‘ rājagahaṃ vā yāhi brāhmaṇagahaṃ vā , āpattiṃ āpannosī ’’ ti vutte ‘‘ tattha me sūkaramaṃsaṃ laddhan ’’ tiādīni vatvāva kathaṃ bahiddhā vikkhipantopi hi ‘‘ aññenaññaṃ paṭicarati ’’ cceva saṅkhaṃ gacchati .
Yadetaṃ aññena aññaṃ paṭicaraṇavasena pavattavacanaṃ , tadeva pucchitamatthaṃ ṭhapetvā aññaṃ vadatīti aññavādakan ti āha ‘‘ aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāman ’’ ti .
98. Yadetaṃ
M2.13 aññenaññaṃ paṭicaraṇavasena pavattavacanaṃ , tadeva pucchitamatthaṃ ṭhapetvā aññaṃ vadati pakāsetīti aññavādakanti āha ‘‘ aññenaññaṃ paṭicaraṇassetaṃ nāman ’’ ti .Tuṇhībhāvassāti abhāsanassa .
Ātyūpasaggo luttaniddiṭṭhoti āha ‘‘ āropetū ’’ ti .
Evaṃ ‘‘ aropite ’’ ti etthapi .
Tenāha ‘‘ anāropite ’’ ti .
Tuṇhībhūtassetaṃ nāman ti tuṇhībhāvassetaṃ nāmaṃ , ayameva vā pāṭho .
Aññavādakaṃ āropetūti aññavādakakammaṃ āropetu , aññavādakattaṃ
M3.24 vā idāni kariyamānena kammena āropetūti attho .
Vihesakaṃ āropetūti etthāpi vihesakakammaṃ vihesakabhāvaṃ vā āropetūti evamattho daṭṭhabbo .
Anāropite aññavādake vuttadukkaṭaṃ pāḷiyaṃ āgataaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena yujjatiV3.22 .
Aṭṭhakathāyaṃ āgatena pana pāḷimuttakaaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena anāropite aññavādake musāvādena pācittiyaṃ , āropite imināva pācittiyanti veditabbaṃ .
Keci pana ‘‘ āropite aññavādake musāvādena iminā ca pācittiyadvayaṃ hotī ’’ ti vadanti , taṃ vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .
Yā sā ādikammikassa anāpatti vuttā , sāpi pāḷiyaṃ āgataaññenaññaṃpaṭicaraṇavasena vuttāti daṭṭhabbā , iminā sikkhāpadena anāpattidassanatthaṃ vā .
Sesaṃ uttānameva .
Dhammakammena āropitatā , āpattiyā vā vatthunā vā anuyuñjiyamānatā , chādetukāmatāya aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ vā tuṇhībhāvo vāti imāni panettha tīṇi aṅgāni .
Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
Tuṇhībhūtassetaṃ nāman ti tuṇhībhāvassetaṃ nāmaṃ , ayameva vā pāṭho .
Aññavādakaṃ āropetun ti aññavāde āropetuṃ .
Vihesakan ti vihesakattaṃ . 100.‘‘ Sudiṭṭho
V0.267 bhante , na paneso kahāpaṇotiādīsu anāropite dukkaṭena musāvādapācittiyaṃ , aropite pācittiyadvayaṃ hotī ’’ ti vadanti , vīmaṃsitabbaṃ .
100. Anāropite aññavādaketi vuttadukkaṭaṃ pāḷiyaṃ āgataaññenaññapaṭicaraṇavasena yujjati , aṭṭhakathāyaṃ āgatanayena pana musāvādena aññenaññaṃ paṭicarantassa pācittiyena saddhiṃ dukkaṭaṃ , āropite imināva pācittiyaṃ .
Keci pana ‘‘ musāvādapācittiyena saddhiṃ pācittiyadvayan ’’ ti vadanti , vīmaṃsitabbaṃ .
Ādikammikassapi musāvāde imināva anāpattīti daṭṭhabbaṃ .
Dhammakammena āropitatā , āpattiyā vā vatthunā vā anuyuñjiyamānatā , chādetukāmatāya aññenaññaṃ paṭicaraṇaṃ , tuṇhībhāvo cāti imānettha tīṇi aṅgāni .
Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
101. Tan ti aññavādakavihesakaropanakammaṃ .
Assāti bhaveyya , hoti vā .
102. Kin ti
M0.25 kiṃ vacanaṃ .
102. Adhammena vā vaggena vā na kammārahassa vāti ettha ‘‘ mayi vutte maṃ vā aññaṃ vā saṅgho adhammena vā kammaṃ , vaggena vā kammaṃ karissati , naM0.299 kammārahassa vā me , aññassa vā kammaṃ karissatī ’’ ti na kathetīti yojetabbaṃ .Yenāti yena byādhinā kathetuṃ na sakkoti , tādiso byādhi mukhe hotīti yojanā .
Tappaccayāti tato kathitakāraṇāti .
Dutiyaṃ .
3. Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ
Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .