252. AṭṭhameV1.68 abbhantare jāto abbhantaro . Mahātheroti mahantehi thiraguṇehi yutto . Iminā ‘‘ belaṭṭho ’’ ti saññānāmassa saññināmiṃ dasseti .

Padhānaghareti samathavipassanānaṃ padahanaṭṭhānagharasaṅkhāte ekasmiṃ āvāse .

Sukkhakuran ti ettha sosanakurattā na sukkhakuraṃ hoti , kevalaṃ pana asūpabyañjanattāti āha ‘‘ asūpabyañjanaṃM0.82 odanan ’’ ti . Sosanakurampi yuttameva . Vakkhati hi ‘‘ taṃ piṇḍapātaṃ udakena temetvā ’’ ti . ‘‘ Odanan ’’ tiiminā kurasaddassa odanapariyāyataṃ dasseti . Odanañhi karoti āyuvaṇṇādayoti ‘‘ kuran ’’ ti vuccati .

Soti belaṭṭhasīso . Tañca khoti tañca sukkhakuraṃ āharatīti sambandho . Paccayagiddhatāyāti piṇḍapātapaccaye luddhatāya .

Thero bhuñjatīti sambandho . Manussānaṃ ekāhārassa sattāhamattaṭṭhitattā ‘‘ sattāhan ’’ ti vuttaṃ .

Tatoti bhuñjanato paranti sambandho . Cattāripīti ettha pisaddena adhikānipi sattāhāni gahetabbāni .

253. Itīti idaṃ tayaṃ . ‘‘ Sannidhi kāro assā ’’ ti samāso visesanaparanipātavasena gahetabbo . ‘‘ Sannidhikiriyanti attho ’’ ti iminā karīyatīti kāroti kammatthaṃ dasseti . Ekarattan ti antimaparicchedavasena vuttaṃ tadadhikānampi adhippetattā . Assāti ‘‘ sannidhikārakan ’’ ti padassa . 253. AparajjuV0.288M0.321 sannidhi nāma hotīti attho .

Sannidhikārakassa sattāhakālikassa nissaggiyapācittiyāpattiyā paccayattā sannidhikārakaṃ yāmakālikaṃ khādanīyabhojanīyaṃ asamānampi suddhapācittiyāpattiyā paccayo hotīti āha ‘‘ yāmakālikaṃ vā ’’ ti . Ajja paṭiggahitan ti na kevalaṃ paṭiggahitameva , atha kho uggahitakampi , teneva aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassāti evaṃ sannidhikataṃ yaṃ kiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ajjhoharitukāmatāya gaṇhantassa paṭiggahaṇe tāva āpatti dukkaṭassā ’’ ti vuttaṃ . Yadi taṃ paṭhamameva paṭiggahitaṃ ,‘‘ paṭiggahaṇe tāvā ’’ ti na vattabbaṃ , tasmā veditabbametaṃ ‘‘ attano kāle gahitaṃ ajja paṭiggahitan ’ ti vuttan ’’ ti . Etthāha – yathā pañca bhesajjāni uggahitakāni anadhippetāni . Sattāhātikkame anāpatti anajjhoharaṇīyattā , tathā idhāpi uggahitakaṃ nādhippetanti ? Ettha vuccati – bhesajjasikkhāpade ( pārā .618 ādayo ) uggahitakaṃ nādhippetanti yuttaṃ attano kālātikkamanamattena tattha āpattippasaṅgato . Ettha na yuttaṃ attano kālātikkamanamattena āpattippasaṅgābhāvato . Ajjhoharaṇeneva hi ettha āpattīti adhippāyo , tasmā anugaṇṭhipadamatena ajja uggahetvā punadivase bhuñjanto dve āpattiyo āpajjati . Tatrāyaṃ vicāraṇā – attanā bhuñjitukāmo ajja uggahetvā punadivase bhuñjati , dve āpattiyo āpajjati . Sāmaṇerādīnaṃyeva atthāya uggahetvā gahitaṃ punadivase paṭiggahetvā bhuñjanto āpattiyā na kāretabboti .

Paṭiggahaṇeti paṭiggahaṇe ca gahaṇe ca . Ajjhoharitukāmatāya hi paṭiggahaṇe ca paṭiggahetvā gahaṇe cāti vuttaṃ hoti . Paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassāti etthāyamadhippāyo – sace belaṭṭhasīso viya dutiyatatiyādidivasatthāya ajja paṭiggahetvā sāmaṇerādīnaṃ gopanatthāya deti , tassa punadivase ajjhoharaṇatthaṃ paṭiggahaṇe āpatti dukkaṭassāti sambhavati . Sayameva sace taṃ gopetvā ṭhapeti , punadivase patitaṃ kacavaraṃ disvā vimativasena vā paṭiggaṇhato paṭiggahaṇatova āpatti dukkaṭassāti sambhavati . No ce paṭiggaṇhāti , taṃ dukkaṭaṃ natthi . ‘‘ Idañhi ‘ ekaṃ pādaṃ atikkāmeti , āpatti thullaccayassā ’ tiādi viyā ’’ ti vuttaṃ . Yo pana ekappahāreneva dvepi pāde atikkāmeti , tassa taṃ thullaccayaṃ natthi , evaṃsampadamidanti veditabbaṃ . Ettha paṭiggahitabhāvaṃ avijahantameva sannidhiṃM0.322 janetīti dhammasiritthero , taṃ ‘‘ paṭiggaṇhāti , āpatti dukkaṭassā ’’ ti pāḷiyā virujjhati .

Yaṃ pattaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyati , so patto duddhoto hoti saceti yojanā uttaravākye yaṃsaddaṃ disvā pubbavākye taṃsaddassa gamanīyattā . Gaṇṭhikapattassāti bandhanapattassa . Soti sneho . Paggharati sandissatīti sambandho .

Tādiseti duddhote , gaṇṭhike vā .

Tatthāti dhovitapatte āsiñcitvāti sambandho . Kapālena pīto pana sneho abbohāriko . Kiñcāpi uṇhe otāpentassa paggharati , tathāpi ‘‘ bhesajjasikkhāpade viyā ’’ ti vuttaṃ . Itarathā kapālena pītā sappiādayopi sattāhātikkame āpattiṃ janeyyunti .

Hīti saccaṃ .

Abbohārikāti na voharitabbā , voharituṃ na yuttāti attho .

Yan ti khādanīyabhojanīyaṃ pariccajantīti sambandho . Hīti saccaṃ , yasmā vā .

Tatoti apariccattakhādanīyabhojanīyato nīharitvāti sambandho . Sayaṃ paṭiggahetvāti idhāpi pubbe vuttavidhiyeva . Duddhotapattakathāpi etena sameti viyaV0.289 .

AkappiyamaṃsesūtiM0.83 niddhāraṇasamudāyo .

Sati paccayeti pipāsasaṅkhāte paccaye sati .

Āhāratthāyāti kālepi labbhati .

Anatirittakatan tiV1.69 atirittena akataṃ sannidhikārakaṃ khādanīyabhojanīyanti yojanā . Ekameva pācittiyanti sambandho . Pakatiāmiseti kappiyāmise . Sāmisena mukhena ajjhoharato dveti ‘‘ hiyyo paṭiggahitayāmakālikaṃ ajja purebhattaṃ sāmisena mukhena ajjhoharato dve pācittiyānī ’’ ti likhitaṃ . Ajja paṭiggahitaṃ yāvakālikampi hi yāmātikkantapānakena saṃsaṭṭhaṃ sannidhiṃ karoti . Akappiyamaṃsesu manussamaṃse thullaccayaṃ , sesamaṃse dukkaṭañca vaḍḍhati .

Vikappadvayeti sāmisanirāmisasaṅkhāte vikappadvaye .

Sabbavikappesūti vikālasannidhiakappiyamaṃsayāmakālikapaccayasaṅkhātesu sabbesu vikappesu .

255. Āmisasaṃsaṭṭhan ti āmisena saṃsaṭṭhaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ . 255. Paṭiggahaṇapaccayā tāva dukkaṭan ti ettha sannihitattā purebhattampi dukkaṭameva . Sati paccaye pana sannihitampi sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ bhesajjatthāya gaṇhantassa paribhuñjantassa ca anāpattiyeva . Sesamettha uttānameva . Yāvakālikayāmakālikatā , sannidhibhāvo , tassa ajjhoharaṇanti imāni panettha tīṇi aṅgāni . Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā . 255. Sattāhakālikaṃ yāvajīvikaṃ āhāratthāyāti kālepi dukkaṭameva sannidhiṃ anāpajjanatoti keci . Tadahu paṭiggahitaṃ tadahu purebhattaṃ vaṭṭatīti ce ? Na , pāḷiyampi aṭṭhakathāyampi visesassa natthitāya . Bhesajjasikkhāpade purebhattaṃ yathāsukhaṃ paribhuñjanaṃ vuttanti ce ? Āhāre sappiādi saṅgahaṃ yāti , tena taggatikavasena vuttaṃ , na bhesajjavasena vuttanti upatisso . Sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā 9. Paṇītabhojanasikkhāpadavaṇṇanā

256. Catubbidhakālikassa sarūpañca vacanatthañca dassento āha ‘‘ vikālabhojanasikkhāpade ’’ tiādi . Tattha niddiṭṭhaṃ khādanīyabhojanīyan ’’ tiiminā yāvakālikassa sarūpaṃ dasseti . ‘‘ Yāva … pe … kālikan ’’ tiiminā vacanatthaṃ dasseti .

‘‘ Saddhiṃ … pe … pānan ’’ tiiminā yāmakālikassa sarūpaṃ dasseti . ‘‘ Yāva … pe … kālikan ’’ tiiminā vacanatthaṃ dasseti .

‘‘ Sabbiādi pañcavidhaṃ bhesajjan ’’ tiiminā sattāhakālikassa sarūpaṃ dasseti . ‘‘ Sattāhaṃ … pe … kālikan ’’ tiiminā vacanatthaṃ dasseti .

‘‘ Ṭhapetvā … pe … sabbampī ’’ tiiminā yāvajīvikassa sarūpaṃ dasseti . ‘‘ Yāva … pe … jīvikan ’’ tiiminā vacanatthaṃ dasseti .

Sabbavacanattho lahukamattameva , garuko panevaṃ veditabbo – yāva yattako majjhanhiko kālo yāvakālo , so assatthī , taṃ vā kālaṃ bhuñjitabbanti yāvakālikaṃ . Yāmo kālo yāmakālo , so assatthi , taṃ vā kālaṃ paribhuñjītabbanti yāmakālikaṃ . Sattāho kālo sattāhakālo , so assatthi , taṃ vā kālaṃ nidahitvā paribhuñjitabbanti sattāhakālikaṃ . Yāva yattako jīvo yāvajīvo , so assatthi , yāvajīvaṃ vā pariharitvā paribhuñjitabbanti yāvajīvikan ti . Tatthāti catubbidhesu kālikesu . Satakkhattun ti anekavāraṃ . Yāva kālo nātikkamati , tāva bhuñjantassāti yojanā . Ahorattaṃ bhuñjantassāti sambandhoti .

Aṭṭhamaṃ .